Kiezers geloven minder in beloften

DEN HAAG, 15 SEPT. Kiezers hechten steeds minder geloof aan verkiezingsbeloften. De onverschilligheid ten opzichte van het politiek bedrijf neemt toe, ongeacht aan welke partij men de voorkeur geeft. Dit blijkt uit het Nationaal Verkiezingsonderzoek van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS).

In een nadere analyse van de verkiezingsuitslagen, die vanmiddag is overhandigd aan PvdA-fractievoorzitter Wallage, komt het CBS tot de conclusie dat het cynisme onder de kiezers is toegenomen. Sinds 1979 is het aantal mensen dat het (helemaal) eens is met de stelling dat “politici tegen beter weten in meer beloven dan zij kunnen waarmaken” toegenomen van 79 tot 91 procent. Daarbij omschrijft het CBS degenen die “politiek cynisch” zijn als “zij die geen geloof hechten aan de invloed die zij als individuele burgers kunnen uitoefenen op politieke instellingen en politieke processen”. Volgens het CBS duidt een cynische opstelling “op teleurstelling en verbittering”.

De cijfers van het verkiezingsonderzoek laten evenwel ook zien dat een redelijk stabiele meerderheid het ermee oneens is dat politici uit zijn op eigenbelang. Sinds 1979 is een minderheid van ruim dertig procent het wel eens met de stelling dat “ministers en staatssecretarissen vooral op hun eigen belang uit zijn”. Met name stemmers op de ouderenpartijen Algemeen Ouderen Verbond en Unie 55+ wantrouwen de motieven van bewindslieden. Daarbij komt dat ook het aantal stemmers dat gelooft dat mensen door “vriendjespolitiek” in de Tweede Kamer terecht komen in grote lijnen gelijk blijft. Gemiddeld schommelt dit percentage de afgelopen vijftien jaar tussen de 40 en 45 procent. Vooral onder de aanhang van ouderenpartijen bevindt zich een meerderheid van 65 procent die instemt met de stelling: “Je wordt eerder door je politieke vrienden Kamerlid dan door je bekwaamheden”. Van de grote politieke partijen zijn VVD-stemmers het meest overtuigd dat vriendjespolitiek van grote invloed is. Iets minder dan de helft (46 procent) is het daarover eens, zo schrijft het CBS. Maar diegenen die stemmen op linkse en christelijke partijen vertrouwen erop dat ook de eigen vaardigheden van politici aan de basis staan van een politieke loopbaan.

In de nadere analyse van de verkiezingsuitslag besteedt het CBS verder aandacht aan de minderhedenproblematiek. Eind mei bleek al uit een voorlopige analyse dat de helft van de kiezers dit probleem één van de belangrijkste van ons land noemt.