Handelaren spannen 'web van onveiligheid' om prostituées

UTRECHT, 15 SEPT. Jaarlijks worden in Nederland ruim duizend buitenlandse vrouwen slachtoffer van vrouwenhandel. Dat schrijft de Stichting Tegen Vrouwenhandel (STV) in het vandaag uitgekomen boek Zicht op Vrouwenhandel.

Volgens de STV spannen handelaren en profiteurs een “web van onveiligheid” om de prostituées. De vrouwen worden vaak misleid over de aard van het werk dat ze hier moeten verrichten. Er wordt hun werk in de horeca of als danseres voorgespiegeld. En zelfs als zij weten dat ze voor prostitutie worden geronseld, worden ze vaak misleid over de verdiensten, de werkomstandigheden en de arbeidsverhoudingen.

De samenstellers van het boek verzetten zich fel tegen het veel gebruikte argument van advocaten van ronselaars dat vrouwen die in eigen land vrijwillig in de prostitutie hebben gewerkt geen slachtoffer kunnen worden van vrouwenhandel. STV noemt dat “een hardnekkig misverstand”, want een vrouw die in het land van herkomst als prostituée werkte hoeft daarom nog niet te weten dat zij in Nederland financieel zal worden uitgebuit, psychisch onder druk gezet of lichamelijk mishandeld.

De vrouwen hebben niet gekozen voor dwang en geweld, aldus de stichting, die vindt dat onder 'dwang en geweld' niet alleen fysieke mishandeling moet worden verstaan. Wanneer de vrouwen in de ogen van hun exploitanten 'lastig' worden, dreigen die vaak de familie in te lichten. Soms worden daarvoor compromitterende foto's gemaakt. Om te verhinderen dat de vrouwen naar de politie stappen, stellen de exploitanten de Nederlandse politie voor als corrupt. Argwaan tegen klanten wordt gevoed door te suggereren dat sommigen hen in opdracht van de handelaar controleren.

Daarnaast houden volgens STV de ronselaars de vrouwen stelselmatig van zich afhankelijk. Handelaren vragen achteraf extreem hoge bedragen voor hun bemiddeling. Voor de afbetaling moeten de vrouwen schulden maken, waaardoor terugkeer naar het land van herkomst onmogelijk wordt. Om verzekerd te zijn van de afhankelijkheid van de vrouwen worden hun identiteitspapieren in bewaring genomen.

STV waarschuwt hulpverleners dat de psychische schade door de ondergane dwang, de uitbuiting, het isolement of de mishandelingen groot kan zijn. Niet zelden ontwikkelen de vrouwen een posttraumatische stress-stoornis. Het ene slachtoffer krijgt last van fobieën, het andere vertoont juist roekeloos gedrag. De ene vrouw kan niet meer slapen, de ander wordt apathisch. Vrouwen kunnen extreem achterdochtig worden, of zich door gevoelens van schaamte in een onbenaderbaar isolement terugtrekken.

Op het bureau van STV in Utrecht wijst directeur Lisa Hofman op het grove, fysieke geweld waarmee de vrouwen kunnen worden geconfronteerd. Ze herinnert aan recente moorden in het Duitse Frankfurt, waar vorige maand vier prostituées in een bordeel werden gewurgd. Naar de politie aanneemt was dat een wraakactie van de Russische mafia. Volgens Hofman zal het aantal prostituées uit het Oostblok toenemen. Met hen zal ook het probleem van dreiging en intimidatie groter worden.

Toch schetst STV in Zicht op Vrouwenhandel niet alleen 'zielige' vrouwen. “Slachtoffers van vrouwenhandel blijken, zoals zovelen die hebben moeten leven in een situatie van onderdrukking en geweld, in het algemeen goed in staat de vaak ernstige gevolgen te dragen. Het zijn vaak sterke vrouwen, gewend aan het overleven van ellendige situaties en moedig genoeg om een ingrijpende stap als migratie te zetten.”

De stichting bestaat zeven jaar en heeft ruim vijfhonderd vrouwen hulp verleend. Hulpverleners wisten aanvankelijk niet wat ze aan moesten met de vrouwen die slachtoffer waren geworden van vrouwenhandel, van intimidatie, misleiding en geweld. “In den beginne was er niets”, schrijven de samenstellers. Het boek, dat aan directeur-generaal welzijn mr. J.N.M. Richelle van het ministerie van VWS is aangeboden, is een neerslag van de ervaringen van hulpverleners van het eerste uur, tolken, artsen en politiemensen. Doel is hulp- en dienstverlening een beter zicht te geven op opvang en begeleiding van slachtoffers van gedwongen prostitutie.