De klassieke geneugten van Surrey

Voor vele Nederlandse bezoekers aan Groot-Brittanië, lijkt dat land slechts uit één stad te bestaan, Londen. Maar een tochtje in de country is ook niet te versmaden. Val uw gastheer en gastvrouw niet verder lastig, stap op een dubbeldeksbus of neem de auto, richting Surrey. Om te picknicken, antiek te kopen of Hannah Peschars beeldentuin te bezichtigen.

In het algemeen worden ze benijd: de geluksvogels die als Nederlander de kans krijgen een tijdje in Londen te komen wonen. De achterblijvers zien het al helemaal voor zich: elke dag naar Harrods of Liberty, tenminste twee keer per week naar het theater, elke zaterdag naar Portobello Road, elke zondag naar Petticoat Lane of Speaker's Corner: één aaneengeregen serie lange weekends. Het werk dat de gelukkige naar Engeland gebracht heeft, is voor de thuisblijvers veelal een incidentele bijkomstigheid.

In het Nederlandse brown café, dat sinds kort weer eens in de maand in het Lowndes Hotel in Londen wordt gehouden voor vaderlanders die hunkeren naar elkaar, naar haring en naar bitterballen, zijn de ervaringen met dit fenomeen opmerkelijk eensluidend. Nog niet heeft de nieuwkomer-Nederlander de verhuisdozen uitgepakt of oppervlakkige bekenden, met wie je in Nederland zeker geen afspraak zou maken, hangen hengelend naar een uitnodiging aan de telefoon: “Zeg, wij komen binnenkort naar Londen....”.

Onze voorgangers hier hadden voor dit soort gevallen een lijst van goedkope hotels bij de telefoon liggen. Die benadering vonden wij nogal cru. Maar toen we ons eens een hele zondag elke keer dat in de buurt een taxi stilhield achter de keukentafel hadden verstopt (“Zou hij nu toch gekomen zijn?”) was de maat vol. Sindsdien gebruiken we de standaard-uitdrukking van de Engelsen zelf: “O, da's leuk. Misschien kunnen we elkaar dan ergens ontmoeten voor een drankje, maar we zijn veel weg en aan het werk.”

Dat laat de goede vrienden en familie onverlet. Voor de steunzoekers en zelfdoeners onder hen is de verwijzing naar een dayticket voor het openbaar vervoer in Londen al voldoende. Iedere in Londen wonende Nederlander met frequente gasten kent het geheim van de dubbeldeksbussen 6 of 15, die van Marble Arch tot aan de Tower dwars door de stad langs de meeste bezienswaardigheden hobbelen en die met hun zestig pence-kaartjes oneindig veel meer value for money geven dan de dure hop-on-hop-off-bussen, speciaal voor toeristen. Gasten, met of zonder kinderen, die daarvan gebruik maken zijn een hele dag zoet: vanaf de Tower met de Docklands Light Railway door het futuristisch gebouwde oostelijk havengebied naar het eindpunt, vandaar door de Victoriaanse voetgangerstunnel met enge liften onder de Thames door naar Greenwich en zijn vele attracties en dan met de boot terug naar de Houses of Parliament en Westminster Bridge.

Maar wat te doen met de onzelfstandigen? Die mogen in de vakanties komen en worden dan mee uitgenomen. Voor hen en voor de onafhankelijken die drie dagen Londen wel genoeg vinden en nog even iets anders willen, hebben wij tripjes in the country. Eén van die tochtjes, met als centrale attractie een bezoek aan de beeldentuin van Hanna Peschar in Ockley (Surrey), volgt hier onder. De expeditie kan, al naar het gezelschap, in aard en omvang worden aangepast, maar vereist in volle omvang wel vervoer per auto. Met (kleine) kinderen wordt een compromis gesloten: het vooruitzicht van een picknick op Box Hill is soms genoeg. Als het niet anders kan - of als de vaders dat eigenlijk ook wel leuk vinden - gaat een halve dag op aan Chessington World of Adventures, een pretpark met onder meer de grootste achtbaan van Europa - zeggen ze tenminste.

Chessington ligt aan de A24, tussen zuidwest-Londen en het Britse equivalent van de Parijse péripherique: de M25. Wie van elders over de M25 komt hoeft Chessington helemaal niet eens te zien. Die slaat af naar de A24 en neemt richting Dorking. Wie wel uit Londen komt, volgt eerst de richting A3 (Hammersmith Bridge of Putney Bridge) en kiest vanaf de A3 de afslag voor de A24, richting Chessington, Leatherhead en dan ook Dorking.

Dorking is het prototype van een ouderwetse provincieplaats: met een Booth (drogist) en een Woolworth (Hema) en een W.H. Smith (kantoorboekhandel) en een goeiïg plaatselijk museum (onvermijdelijk: het Dorking Museum). Volgens de plaatselijke VVV was Dorking ooit een soort Barneveld, beroemd om zijn inheemse ras vijftenige kippen. Voor de gemiddelde Engelsman roept Dorking herinneringen op aan de Grote Treinroof: een deel van de buit werd hier gevonden en door de eerlijke vinders (“Stom, stom!” vindt onze buurman) ingeleverd bij de politie.

Wij bezoeken Dorking vooral om de antiekwinkels in West Street. Het is sjiek en minder sjiek door elkaar. Voor niet-Engelsen zit de attractie vooral in de anderssoortigheid van de stukken: veel silverplate, curieuze meubelstukken en Victoriaans-ingenieuze gebruiksvoorwerpen naast respectabel zeventiende en achttiende-eeuws. De prijzen variëren enorm, per winkel en per stuk. Wij tonen ons echte Nederlanders. Aan het eind van de dag kunnen onze gasten tenminste de magische zin: “Is this the best price you can do?” met groot gemak en zonder te blozen uitspreken, zelfs in de sjiekere antiekwinkels.

Het leukste adres in West Street - en ik noem het hier alleen omdat wij onze secretaire daar al hebben gekocht - is dat van 'The Desk Shop': vol schrijftafels en bureaus voor heel hebbelijke prijzen.

Dorking ligt genesteld aan de voet van de heuvelrug die onlogisch niet de North Ups of zelfs de North Slopes - maar de North Downs heet. De hoge heuvels worden hier doorsneden door de rivier de Mole. In de onmiddellijke omgeving van het plaatsje liggen Leith Hill en Box Hill. Leith Hill is het hoogste punt in zuid-oost-Engeland: op een mooie, heldere dag kun je hier vandaan Het Kanaal zien. Box Hill (naar de vele buksbomen die de heuvel ooit bedekten) is de plek bij uitstek voor een picknick. Engelse families nemen, weer of geen weer, hun hampers of hun koelbox mee en drinken desnoods in de regen stoïcijns hun thermosfles met thee leeg. Ze zijn voor een picknick gekomen, en regen noch wind kunnen daar een stokje voor steken. Maar waarom speciaal op Box Hill? Vanwege de traditie natuurlijk: tijdens de regering van Charles II werd hier al in de open lucht geconsumeerd.

Wie niet wil picknicken, moet Dorking toch ook voor de lunch in het oog houden. Als het nog te vroeg op de dag is, valt het aangename met het aangename te combineren, door een bezoek aan de grootste wijngaard van Zuid-Engeland, Denbies. Het wijngoed is gezegend met dezelfde soort kalkgrond als die van de Champagne in Frankrijk en de eigenaars gaan er prat op dat hun wijn door die omstandigheid mouthwatering and aromatic is geworden, welke van de één miljoen flessen die ze jaarlijks produceren je ook uitkiest. De bezoeker kan dat zelf testen aan het eind van de Denbies-toer met film en begeleide rondgang door de kelders. Daarna is er de mogelijkheid te lunchen in het restaurant van het wijngoed: simpel maar smakelijk eten, met onder andere aantrekkelijke salades, voor een redelijke prijs.

Wie het er echt van wil nemen, kan voor de lunch ook terecht bij 'Partners', een Engels-Frans restaurant in West Street; daarover ontvingen we goede berichten.

Voor een bezoek aan Hannah Peschars beeldentuin buiten de weekeinden (vrijdag, zaterdag, zondag) moet een afspraak gemaakt worden. In de praktijk is het antwoord op een verzoek om te mogen komen kijken bijna altijd 'ja'. De tuin is niet alleen een verrukking vanwege de wisselende sculpturen (prijzen tussen 500 en 35.000 pond) die zij in commissie heeft, maar heeft ook zijn eigen aantrekkingskracht.

De Nederlandse ex-journaliste begon haar sculpture garden tien jaar geleden, lang voor de modieuze golf van beeldentuinen overal elders toesloeg. Samen met haar partner, de landschapsontwerper Anthony Paul, had ze in een dal achter Ockley een perceel van een verwaarloosd landgoed gekocht: totaal verwilderd, maar met veel oude bomen, een eigen riviertje en een vervallen cottage op het terrein. Wie nu het hek aan Standon Lane binnenrijdt, kan zich nauwelijks indenken hoeveel werk er verzet is om het geheel om te toveren in een openluchtmuseum met mini-galerie-annex-receptie - en nog is de aanleg niet klaar. Hannah begon haar experiment met 15 beelden, nu zijn het er 120: figuratief en non-figuratief. Ze heeft geen speciale expertise, maar wel een goede smaak.

“In het begin had ik enorme discussies met vrienden, die zeiden dat ik alleen datgene moest nemen, wat goed verkoopt. Ik heb mij daartegen altijd verzet. Daarmee bouw je geen reputatie op. Nu, na zoveel jaar, zijn die vrienden het ook wel met me eens.”

Kunst kopen is voor je smaak uitkomen, zegt Peschar, en ze merkt dat bezoekers daar soms erg tegenaan hangen. Vallen ze niet door de mand? “Ik hoor hier de meest fantastische excuses waarom mensen iets toch maar niet kopen.” Desondanks: sinds het allereerste begin heeft ze een klantenkring opgebouwd van mensen die nu schitterende collecties hebben, met ook ander werk van door haar geëxposeerde kunstenaars. “En het beeldhouwwerk hoeft natuurlijk niet buiten te staan. Veel mensen denken dat het bij hen net zo zal staan als hier. Maar elke plek maakt een beeld anders en omgekeerd. Dat maakt het juist zo spannend.”

De Hannah Peschar Gallery ligt in Ockley, aan de A29. Volg uit Dorking de richting Horsham tot aan de afslag naar Ockley. Rij in het dorp langs de magnifieke green met zijn verspreid staande huizen en sla rechtsaf na café 'The Old School House'. Dit is Cathill Lane, vanwaar bordjes verder verwijzen naar de tuin. Een Renault Espace beslaat hier naar schatting de hele breedte van de weg: grotere auto's kunnen er niet komen.

Terugkerend van de beeldentuin, al of niet met dat beeld van 35.000 pond in de achterbak, wordt de route vervolgd over de A29 in zuidelijke richting. Vlak vóór Billingshurst is de 'buitenplaats' van het veilinghuis Sotheby, Summers Place. Hier, in het grootste venduhuis voor antiek en fijne kunst buiten Londen, zijn het hele jaar door veilingen, meestal op dinsdag en woensdag en telkens gericht op een speciaal onderdeel: meubels, keramiek, schilderijen, zilver, klokken. Twee keer per jaar, in het voorjaar en het najaar, is er een veiling van - alweer - tuinornamenten. De eerstvolgende is op 28 september a.s. en urnen, fonteinen, beelden, hekken, en rozepoorten staan al weken te wachten op kopers met grote tuinen en dikke beurzen. Wie niet is geïnteresseerd kan altijd nog op 27 september (sportgeweren en vistuig) een bod doen op een opgezette vis, gevangen door de zoon van Koningin Victoria, de toenmalige Hertog van Edinburgh. Taxatieprijs 300 tot 500 pond, mét opdracht aan A.E. Bedford, wiens verre nazaten er geen plaats meer voor kunnen vinden in de huiskamer.

Sla na Billingshurst zelf rechtsaf, de A272 naar Petworth. Dit is het officiële antiekcentrum van dit gedeelte van zuid-Engeland. Er is een kasteel, er zijn steile straatjes en er zijn een heleboel antiek- en rommelwinkels die hun prijzen op toeristen hebben afgestemd: relatief hoog dus. Petworth House is, als zoveel stately homes, al lang overgedragen aan de National Trust. Lord en Lady Egremont wonen nog in een vleugel(tje) en hoeven zich geen zorgen meer te maken over knellende successierechten. Petworth Park is ontworpen door de alom tegenwoordige Capability Brown. De vergezichten over het park zijn in alle standen geschilderd door Turner (JMW) die in de jaren rond 1830 een vrijwel permanente gast was van de toenmalige Lord Egremont. Turners schilderijen hangen samen met die van o.a. Gainsborough en Reynolds in de North Gallery van Petworth House.

Omdat de National Trust Petworth beheert, is het verleidelijk te blijven hangen in de onvermijdelijke National Trust-winkel (theedoeken met eikebladeren) en het National Trust-restaurant (betonnen appeltaart met spuitroom). In Petworth zelf zijn achter het centrale pleintje een paar deugdelijke theewinkels met eigengebakken scones, de basis voor een cream tea. Meer aan te bevelen. Wie zo'n portie achter de kiezen heeft, is onze ervaring, kan tot Londen geen pap meer zeggen.

ADRESSEN EN OPENINGSTIJDEN

Chessington World of Adventures. Open van 1 april tot 30 okt, 10-17u30. Toegangsprijs ¢813,- voor volwassenen, ¢810,75 voor kinderen van 4-14 jaar. Ook te bereiken per bus (van Victoria) of trein (5 min lopen naar park) Inl 00-44372-729560.

The Dorking Desk Shop, 41 West Street, Dorking, Surrey RH4 1BU. Inl 00-44306883327/880535.

Denbies Wine Estate, London Road, Dorking, Surrey RH5 6AA. Ma t/m vr 10-16u, zo 12-16u. Rondleiding plus proeverij: ¢84,- pp, kinderen ¢82,- incl druivesap. Restaurant en winkel vrij toegankelijk. Inl 00-44306876616.

Restaurant Partners, West Street Dorking. Gesloten voor lunch op za en voor diner op zo. Lunchmenu (3 gangen) ¢812,- pp en op zo ¢815,- pp zonder wijn. Dinermenu ¢823,-. Ook à la carte. Inl 00-44306882826.

The Hannah Peschar Gallery and Sculpture Garden, Black and White Cottage, Standon Lane, Ockley, Surrey RH5 5QR. Geopend van de tweede zondag in mei tot 31 okt. Vr en za 11-18u. Zo en feestdag 14-17u. Andere dagen (behalve ma) op afspraak. Inl 00-44306627269.

Summers Place, Sotheby's Country House Saleroom, aan de A29 1 mijl ten noorden van Billingshurst, West Sussex RH14 9AD. Openingstijden: informeer vooraf, maar meestal 10-16u, ook in het weekeinde. Inl 00-44403783933.

Petworth House, Petworth, West Sussex, GU28 0AE. Geopend: april tot okt 13-17u30. Ma en vr gesloten. Petworth Park is het hele jaar open van 8 am tot zonsondergang, tenzij er bijzondere evenementen worden gehouden. Inl 00-4479842207.

Attracties in wijdere omgeving

Tuinen: Leonardslee (4,5 mijl ten zuid-oosten van Horshan aan de A 281), vooral in het voorjaar. Open dag van april t/m juni en daarna de hele zomer elk weekend. Inl 00-4440376212.

Wakehurst Place (1 mijl ten noord-westen van Ardingly aan de B 2028), met belangrijke collectie exotische bomen en struiken en creatieve waterwerken. Bestierd door de Royal Botanic Gardens in Kew. Open: het hele jaar elke dag, behalve met Kerstmis en op Nieuwjaarsdag. Inl 00-44444892701.

Folly: Brighton Pavilion in Brighton, het kleurige fun-paleis dat de toenmalige Prince of Wales aan het begin van de 19de eeuw liet optrekken door de architect John Nash. Quasi-China, quasi-Japan, quasi-Verre Oosten: het werd destijds als het hoogtepunt van slechte smaak beschouwd. Nu heeft de gemeente Brighton het paviljoen geheel in oorspronkelijke staat laten restaureren. De restaurateurs hebben vlak naast de ingang een winkel, waar meubilair en behang in Regency-stijl te koop zijn. Iedereen kan zich daarmee een George IV wanen. Dagelijks geopend. Inl 00-44273603005.

Hotels

Ghyll Manor Country Club (vier sterren BTA), High Street, Rusper (bij Horsham) West Sussex RH12 4PX. Dit hotel ligt op de grens tussen Surrey en West Sussex. Volg uit Dorking de A24 verder naar het zuiden en Rusper (links van de weg) wordt aangegeven. Kamerprijs, incl ontbijt: eenpersoons ¢870,- tweepersoons ¢880,- kamer met hemelbed ¢895,- en een suite ¢8100. Lunch ca ¢814,- en diner ca ¢818,- pp zonder wijn. Inl 00-440293 871571.

B&B (bed and breakfast) op sjiek bij Carol Patrick Franklin-Adams, 'High Edser', Shere Road, Ewhurst (B2127 tussen Ockley en Cranleigh), Surrey GU6 7PO. Drie tweepersoons kamers, ¢840,- per stuk (¢820,-pp) inclusief Engels ontbijt van brunch-omvang. Inl 00-44483278214.