VS: N-Korea gaat toch door met bouw centrales

TOKIO, 14 SEPT. Noord-Korea gaat onverminderd door met de bouw van kerncentrales, die binnen drie jaar “honderden en honderden” kilo's plutonium kunnen produceren. Daarmee kan het land kernwapens maken, die de veiligheid van Zuid-Korea, Japan en de hele internationale gemeenschap bedreigen.

Dat heeft de Amerikaanse onderminister van buitenlandse zaken, Robert Gallucci vandaag gezegd in Tokio, waar hij besprekingen voerde met de Japanse regering.

Gallucci, die tevens hoofdonderhandelaar met Noord-Korea is, maakte gewag van de bouw van twee kernreactoren in Noord-Korea: een van 50 megawatt in Yongbyon en een van 200 megawatt in Taechon, die in 1996 of 1997 klaar zouden zijn. Volgens Gallucci was het niet onrealistisch deze reactoren te karakteriseren als onderdelen van een programma gericht op de aanmaak van kernwapens.

Op 13 augustus zegde Noord-Korea bij onderhandelingen met de Amerikanen in Genève nog toe de bouw van zijn centrales stil te leggen en de bestaande grafiet-centrales te zullen ontmantelen in ruil voor de levering van moderne licht-watercentrales. Het laatste type centrale is niet alleen technisch veel veiliger, maar maakt het voor Noord-Korea ook vrijwel onmogelijk plutonium te winnen.

Volgens Galluci is op het werkoverleg tussen beide landen, dat sinds zaterdag in Berlijn plaatsheeft, nog geen overeenkomst gesloten over de vervanging van de centrales en over de vraag wie de nieuwe centrales moet leveren. Noord-Korea heeft eerder het aanbod van Zuid-Korea om een nieuwe reactor te leveren afgewezen, omdat Seoul als voorwaarde stelde dat Noord-Korea alsnog duidelijkheid verschaft over zijn 'nucleaire verleden' en speciale inspecties van het Internationaal Atoomenergie Agentschap (IAEA) zou toestaan.

Ondanks deze afwijzing zal Zuid-Korea volgens Galluci een centrale rol moeten spelen bij de omschakeling van de Noordkoreaanse energievoorziening. Noord-Korea heeft in Berlijn te kennen gegeven te zijn geïnteresseerd in levering door 'een derde land', waarbij de naam van Duitsland is genoemd, maar Galluci weigerde vandaag eventuele Duitse betrokkenheid te bevestigen.

Eerder hadden de VS Japan gevraagd deel te nemen aan de 'ruiloperatie', maar Tokio reageerde niet enthousiast omdat Noord-Korea geen open kaart speelt en in Japan twijfel is gerezen over de consistentie van de Amerikaanse politiek jegens Noord-Korea.

Galluci beklemtoonde vandaag dat de VS wel degelijk volharden in hun eis dat Noord-Korea speciale inspecties toelaat om vast te stellen of het land in het verleden plutonium heeft geproduceerd. Tot nu toe heeft het regime in Pyongyang zulke inspecties geweigerd omdat het om conventionele militaire installaties zou gaan.

Volgens Galluci is Noord-Korea feitelijk er alleen niet toe overgegaan plutonium op te werken uit de 8.000 brandstofstaven die dit voorjaar zijn verwijderd uit zijn experimentele reactor van vijf megawatt. De opwerking kan Noord-Korea volgens Galluci 25 tot 30 kilo plutonium opleveren. Dat zou voldoende zijn voor vijf kernbommen. Noord-Korea heeft dit plutonium niet nodig, aldus Galluci. De VS willen daarom dat de staven naar een derde land worden overgebracht, maar ook dit weigert Noord-Korea.

Behalve in Berlijn wordt tussen de VS en Noord-Korea momenteel werkoverleg gevoerd in Pyongyang. Daarbij gaat het om de wens van Noord-Korea om in elkaars hoofdsteden vertegenwoordigingen op te zetten als eerste stap naar diplomatieke erkenning. Op 23 september zal Gallucci zelf in Genève weer op het hoogste niveau bilaterale besprekingen met Noord-Korea voeren.

Het hoofdkwartier van het IAEA in Wenen maakte gisteren bekend dat Noord-Korea inspecteurs van het agentschap toegang heeft verleend tot twee installaties die tot nu toe niet mochten worden bezocht. Het gaat om een opwerkingsfabriek en een opslagplaats van nucleair afval. De inspecteurs meldden dat op de twee locaties “niets ongewoons” aan de hand was. Het IAEA noemde de Noordkoreaanse geste “een bescheiden stap in de goede richting”.