Vitesse stijgt tegen arrogante Italianen boven zichzelf uit

ARNHEM, 14 SEPT. Een Europa-Cupduel roept een speciale sfeer op, zeggen de meeste Nederlandse voetballers. Spelen onder kunstlicht, voor volle tribunes, tegen een gerenommeerde buitenlandse club, dat is andere koek dan de zoveelste zondagmiddagpot tegen de zoveelste middenmoter uit de eredivisie. Zo steeg de nationale subtopper Vitesse gisteravond boven zichzelf uit in het UEFA-Cupduel tegen de Italiaanse topclub Parma. De Arnhemmers wonnen met 1-0 en hebben een kleine maar reële kans om zich over twee weken in Parma te plaatsen voor de tweede ronde.

Binnen twee dagen veranderde Vitesse van een willig slachtoffer (5-0 tegen Ajax) in een ploeg die zich helemaal leeg speelde. Zelfs flegmatieke voetballers als Cocu en Helder bleken in staat slidings te maken, overtredingen te begaan en hun medespelers op te zwepen. Het is de charme van een Europa-Cupavond, die vreemde en onverwachte resultaten oplevert. Het is tevens een pleidooi voor de uit- en thuisduels, die meer spanning en sensatie teweegbrengen dan de groepswedstrijden in de Champions League.

De knappe prestatie van Vitesse ging hand in hand met een duidelijke onderschatting aan Parma-zijde. Pas toen Gillhaus Vitesse na een klein uur aan de leiding had gebracht, schrokken de Italianen wakker en kregen ze voor het eerst een veldoverwicht. Zelfs met een numerieke minderheid, nadat de Portugees Couto een rode kaart had gekregen, bleek Parma tot meer in staat dan het team tijdens de eerste zestig minuten had klaargespeeld.

“Toen lieten we zien dat we goed kunnen voetballen”, verklaarde de zichtbaar teleurgestelde Parma-coach Scala na afloop. Hij ontkende dat er sprake was geweest van onderschatting. Zijn spelers hadden domweg niet de goede wedstrijdmentaliteit getoond, aldus Scala die in Arnhem de theorie bevestigde dat een voetbaltrainer zelden de hand in eigen boezem steekt. Scala voelde zich ongetwijfeld in de steek gelaten door de WK-gangers Zola, Brolin en Dino Baggio. De drie wereldsterren kwamen er nauwelijks aan te pas tegen de Arnhemse helden Bos, Sturing en Van de Looi. De kleine Zola onderscheidde zich in de eerste helft nog wel met een schitterend genomen vrije trap, die doelman Van der Gouw met de vingertoppen tot hoekschop verwerkte.

Vitesse kreeg voor rust een paar halve kansjes, hoewel het enthousiasme vanaf de tribunes enkele grote mogelijkheden suggereerde. In de tweede helft zou de publieke steun worden beloond. Helder soleerde langs de benen van Pin en Couto, bereikte de achterlijn, keek waar Gillhaus bleef en bediende de attente midvoor op maat. Doelman Bucci was kansloos tegen de handige binnentikker van Gillhaus. En verdediger Couto zou zich een kwartier later revancheren voor zijn slappe optreden tegen Helder. Met een subtiel handgebaar sloeg hij Cocu in het gezicht. Of de Russische arbiter Levnikov de overtreding heeft opgemerkt werd niet alleen door Scala betwijfeld, maar de scheidsrechter stuurde Couto na de theatrale valpartij van Cocu resoluut van het veld.

Aan Nederlandse kant kreeg matchwinnaar Gillhaus uiteraard de meeste aandacht. Had hij nu zijn gram gehaald, nadat hij afgelopen zondag om disciplinaire redenen buiten het elftal was gelaten voor het competitieduel tegen Ajax? Nee, Gillhaus ontkende dat hij met wraakgevoelens had rondgelopen. “Daarvoor heb ik teveel meegemaakt. Voor zulke wedstrijden ben je altijd extra gemotiveerd, daarvoor is geen schorsing nodig.” Om er even later toch nog een tikje bits aan toe te voegen: “Het moet geen gewoonte worden om mij op deze manier te prikkelen.”

De perikelen bij Vitesse lijken vergeven en vergeten. Voorzitter Aalbers straalde gisteravond van oor tot oor. Hij sprak van een “Cruijff-effect”, beweerde dat een topspeler alleen onder spanning kan presteren. Aalbers had zijn werknemers vorige week bekritiseerd nadat ze zich zouden hebben misdragen tijdens een korte oefentrip in Oezbekistan, het land waar hij zakelijke belangen heeft. In samenspraak met trainer Neumann werden de zogenaamde boosdoeners Helder en Gillhaus voor een duel de wacht aangezegd.

Achteraf lijkt het een meesterzet van de trainer en de voorzitter. Zij hadden hun topspelers enerzijds gespaard, anderzijds onder druk gezet voor het duel tegen Parma. En de Italiaanse tegenstanders hadden de verrichtingen van Vitesse tegen Ajax vol ongeloof aanschouwd. Hoe kon een elftal zo worden weggespeeld door een team dat zij vorig jaar nog van de mat hadden gespeeld? Dat Parma zijn Colombiaanse ster Asprilla gisteren wegens een schorsing moest missen, deed niets af aan het superioriteitsgevoel van de club. Wie Ajax heeft verslagen, hoeft zich toch niet druk te maken om Vitesse?

Maar de Nederlandse nummer vier van vorig seizoen speelde gisteren vol overtuiging tegen de Italiaanse nummer drie van het afgelopen jaar. De verdedigers lieten weinig ruimte, waarbij de jonge Van der Weerden opviel met een foutloze partij. De oud-speler van NEC begon de wedstrijd heel nerveus, “maar na een paar ballen liep het fantastisch”. Voorin onderscheidden Helder en Gillhaus zich met een enkele flitsende combinaties. De twee linksbenige spelers voelen elkaar uitstekend aan, zijn ook op elkaar aangewezen omdat Vitesse geen goede rechtsbuiten heeft. De geblesseerde lichtgewicht Latuheru werd gisteren matig vervangen door de weinig balvaardige Simons.

Vitesse-trainer Neumann verklaarde na afloop dat Parma nog steeds de beste kansen heeft om de tweede ronde te bereiken. De Duitser sprak in drie talen (Nederlands, Duits en Italiaans) de hoop uit dat Helder over twee weken weer zo'n bevlieging heeft. “Hij is heel onberekenbaar en kan in Parma voor veel gevaar zorgen.” De naam Gillhaus noemde hij niet, maar van rancune is ook bij Neumann geen sprake. “Ik was misschien wel de gelukkigste man in het stadion, toen Hans scoorde.”