'Herboren' Barry wint de voorverkiezingen in Washington; Ex-verslaafde burgemeester terug

WASHINGTON, 14 SEPT. De voormalige, zwarte burgemeester van Washington, Marion Barry, die vier jaar geleden wegens cocaïnegebruik werd gearresteerd, wordt waarschijnlijk weer burgemeester. Gisteren heeft hij met 48 procent van de stemmen de Democratische voorverkiezingen van Washington gewonnen. “Geloof kan bergen verzetten”, zei hij gisteren voor een juichende menigte. “God heeft gesproken door de mensen”. De bijeenkomst gisteren deed denken aan een zwarte religieuze revival meeting.

Omdat Washington nauwelijks Republikeinen heeft, wordt de Democratische kandidaat in de regel burgemeester. Dit keer krijgt hij tijdens de algemene verkiezingen oppositie van het onbekende gemeenteraadslid William Lightfoot die als onafhankelijke kandidaat mee zal doen, nu zijn politieke vriend en collega John Ray niet heeft gewonnen. Veel kiezers zullen een stem tegen Barry uitbrengen door op de onafhankelijke kandidaat te stemmen. Gezien zijn ruime overwinningsmarge bij de voorverkiezingen en zijn sterke politieke apparaat valt hij echter moeilijk te verslaan.

De charismatische Barry (58) heeft zijn overwinning vooral te danken aan ontevreden en arme zwarte kiezers in Washington. De meer welvarende Washingtonse zwarten stemden op andere kandidaten. Barry is erin geslaagd om veel zwarten die anders nooit stemmen, te laten registreren voor de verkiezingen. Zij herinneren zich de zomerbanen voor tieners, de ambtelijke posten en sociale diensten, die ze op gemeentekrediet onder zijn leiderschap kregen. Barry is de stok om het blanke establishment mee te slaan. Zij zien zijn herstel van alcoholisme en druggebruik als een voorbeeld. “Wij zien de heer Barry als een idool”, zei een zwarte 24-jarige actievoerder die zelf 2.000 nieuwe kiezers had geregistreerd. “Ze zien zichzelf als meneer Barry.” Barry liet gisteren 45 busjes rijden om kiezers op te halen. Wel 200 taxichauffeurs doneerden gratis hun tijd.

Zijn herborenheid was het belangrijkste thema waar Barry zijn campagne op baseerde. Veel zwarten sympathiseren met zijn herstel van zijn alcoholisme en drugsverslaving in het twaalf-stappen-programma van Alcoholics Anonymous. “Ik denk dat de blanke gemeenschap die donkerheid niet begrijpt, dat er mensen in wanhoop zijn die een lichtje willen creëren. Dus toen Marion in de problemen raakte dacht ik, een andere man, die zijn eigen licht schiep, brandde zijn vingers”, zei een oude vriend van Barry tegen het weekblad The New Yorker. Een half jaar cel is niets in Washington. Wel 42 procent van de zwarte mannen in Washington zijn in de gevangenis, op borgtocht vrij of in hun proeftijd, of worden gezocht door justitie.

Alle Amerikaanse televisiekijkers hebben de videobanden gezien van de val die de FBI in januari 1990 voor hem had gezet in een hotelkamer. Hij probeerde een voormalige vriendin te verleiden en nam een crackpijp aan. Toen de FBI-agenten binnenstormden riep hij: “Got me set up! Ain't that a bitch.” Hij kreeg een half jaar gevangenisstraf. Hij werd overgeplaatst omdat hij in de bezoekzaal tussen gevangenen en hun gasten seksuele gemeenschap had met een vriendin.

Voor zijn latere vrijlating liepen heel wat supporters uit en in 1992 werd hij verkozen tot gemeenteraadslid voor de armste wijken van Washington. In zijn functie wist hij zijn politiek basis uit te breiden. Hij hertrouwde voor de vierde keer en vestigde zich in de historische maar verloederde zwarte wijk Anacostia, geïsoleerd liggend in een sierlijk heuvellandschap aan de overkant van de vervuilde, stilstaande Anacostia rivier. Barry heeft zijn stropdassen afgezworen en draagt nu kleurige Afro-pakken met baretten. Hij nam de Arabische naam aan van Anwar Amal. Het is de zoveelste gedaanteverandering van de zoon van een arme deelpachter uit Mississippi, die actief werd in de burgerrechtenbeweging.

Tweederde van de inwoners van Washington is zwart, een derde blank. De blanken wonen vooral in veilige, welvarende wijken in het verre noordwesten van de stad. Barry werd in 1978 gekozen met steun van de meestal progressieve Washingtonse blanken maar al gaandeweg verplaatste zijn basis zich naar de armere, zwarte delen van de stad. Na een succesvolle start zakte het elan weg.

Voor het imago van de stad Washington doet een nieuwe termijn van Barry geen goed. Het Congres zal nog meer controle uitoefenen op de stad die niet tot een deelstaat behoort en als federaal district niet onafhankelijk is. De stad met 550.000 inwoners staat al onder curatele van het Congres, kampt met honderden miljoenen dollars verliezen en heeft evenveel ambtenaren als het vijf keer zo grote Chicago. Vaak ging het om clientèlebanen voor aanhangers van Barry. De belastingbasis wordt uitgehold omdat leden van de blanke en zwarte middenklasse massaal wegtrekken naar de voorsteden waar betere scholen en minder misdaad zijn. De stad is berucht om haar ondoelmatigheid. De belastingdienst bijvoorbeeld loopt twee jaar achter bij het openen van brieven van belastingbetalers.

In 1990 werd outsider Sharon Pratt Kelly burgemeester. Zij miste politieke ervaring en uitstraling. Bovendien restte haar weinig anders dan het begrotingssnoeimes. De vele overbodige ambtenaren kunnen niet afvloeien, ook al doen ze niets, want ze zitten verschanst achter een onverwoestbare rechtspositie. Kelly verloor gisteren en kreeg maar 13 procent van de stemmen.

De overwinning van Barry is een typisch staaltje Amerikaanse etnische politiek. Met hem wordt het bestuur van Washington misschien niet beter maar beslist flamboyanter.