Fruitpluk lukt zonder illegalen

ROTTERDAM, 14 SEPT. Het arbeidsbureau Tiel is tevreden. “Illegalen werken in dit gebied nauwelijks meer”, meldt medewerker F. Foeken. Hij leidt het 'project fruitteelt' dat de telers in de Betuwe deze weken moet helpen aan genoeg plukkers. “We krijgen nu telefoontjes van fruittelers die ons bedanken en vragen of we voor een nieuwe plukker kunnen zorgen als er eens eentje opstapt of uitvalt.”

Telers delen in de tevredenheid. Vroeger assisteerden huisvrouwen en werklozen tijdens het oogstseizoen, maar op beide groepen konden de telers de afgelopen jaren om uiteenlopende redenen steeds minder rekenen. “De nieuwe opzet van het project is een succes. De kinderziektes van vorig jaar zijn ondervangen”, meldt woordvoerder R. Linssen van de firma Gebr. Van Kessel in Ophemert. Bij dit bedrijf werken momenteel 25 seizoenwerkers.

De tevredenheid over de bemiddeling bij seizoenwerk in het Rivierenland staat in schril contrast met de gang van zaken in de Limburgse arspergeteelt, bij het plukken van aarbeien en het pellen van bollen. Klagende werkgevers, schampere opmerkingen aan het adres van de bemiddelende arbeidsbureaus en kleine invasies van Polen waren daar het resultaat.

In de Betuwe niets van dat al. Waar het verschil aan te danken is, weet Foeken niet. Hij houdt het er op dat het Betuwse project gewoon het beste in elkaar steekt. Vorig jaar was al op kleine schaal geoefend. De telers meldden toen 200 vacatures aan en via het arbeidsbureau konden er 150 worden opgevuld. Bij de evaluatie afgelopen voorjaar werd afgesproken de gesignaleerde knelpunten dit jaar weg te nemen. “Dat lijkt gelukt”, aldus Foeken, die in de nauwe samenwerking met en tussen de telers zelfs de eerste contouren van een meer permanente arbeidspool voor de fruitteelt ontwaart.

In het Betuwse project wordt dit jaar nauw samengewerkt met 34 fruittelers. Vorige maand meldden zij 375 vacatures aan, waarvan in ruim de helft van de gevallen door tussenkomst van het arbeidsbureau is voorzien. De overige banen zijn bezet door mensen die zich spontaan bij de telers vervoegden na advertenties van het arbeidsbureau in de lokale en regionale pers waarin stond dat er plukkers werden gezocht. “Een mooi neveneffect”, aldus Foeken.

De belangrijkste knelpunten vorig jaar waren het grote verloop onder de seizoenwerkers en het verschil in beloning door de telers. Het verloop probeert het arbeidsbureau te ondervangen door de plukkers zo dicht mogelijk bij huis aan werk te helpen en bij grotere afstanden zomogelijk bussen in te zetten waarvan het Landbouwschap de kosten voor zijn rekening neemt. “We kregen nogal wat aanmeldingen van plukkers uit Wageningen en omgeving, maar de ervaring leert dat die mensen voor dit toch tamelijk zware werk niet op de fiets naar Ophemert stappen, zeker niet als het slecht weer is.” Een speciale bus pikt de plukkers, veelal studenten, nu 's morgens in Wageningen op, zet ze bij de telers voor de deur af en brengt ze 's avonds weer terug. “De belangstelling was vanmorgen zo groot, dat we zelfs een tweede bus in hebben moeten zetten”, aldus een opgetogen Foeken.

Over de beloning is met de telers afgesproken de tuinbouw-CAO te volgen. Een 22-jarige plukker krijgt netto ongeveer 10 gulden per uur. “Voor een gulden méér stappen plukkers de weg over naar de collega-concurrent, maar als iedereen hetzelfde betaalt is daar geen reden voor. We hebben de telers voorgehouden: 'Hou je nu gewoon aan de CAO, dan heb je over de beloning nooit gelazer'. Dat blijkt te werken.” Bovendien is afgesproken dat de telers zorgen voor regenkleding voor de plukkers. Ontduikers kunnen op een telefoontje naar de fiscale opsporingsdienst rekenen.

Een ander financieel knelpunt is weggewerkt door de afspraak tussen het arbeidsbureau en de Betuwse sociale diensten dat de eventuele uitkeringen van seizoenplukkers niet worden stopgezet zoals in het verleden gebeurde, maar alleen worden geblokkeerd. “Het verschil is dat de verzekeringen doorlopen en dat de uitkering gewoon doorloopt op de dagen dat men niet werkt. Achteraf vindt verrekening plaats”, aldus Foeken. Hierdoor hebben volgens hem werklozen die seizoenwerk gaan doen veel minder administratieve rompslomp en is voor hen een belangrijke drempel weggenomen om tijdelijk fruit te plukken.