Voetballen moet vooroordelen en leed verdringen

ZWIJNDRECHT, 13 SEPT. Voor Matu Longo-Esses staat het als een paal boven water. “We gaan winnen. Ik voel het”, grijnst de 30-jarige Zaïrees. Om daar meteen aan toe te voegen dat hij minimaal een maal zal scoren. “Echt waar. Dat beloof ik.” En weg beent hij, op naar de kleedkamer.

Het is zondagochtend, sportpark Bakestein ligt er troosteloos bij en Voetbalvereniging Zwijndrecht maakt zich op voor het debuut van haar jongste aanwinst, het zesde seniorenelftal. Het kersverse team, uitkomend in de reserve derde klasse KNVB bij de zondagamateurs, is niet zomaar een voetbalploeg. De twintig man sterke selectie herbergt uitsluitend vluchtelingen (veertien nationaliteiten) en allen zijn tijdelijk gehuisvest op de Zwijndrechtse 'asielboot'. Mastu is één van hen.

Twee maanden - drie keer in de week - zijn ze nu in training. Reikhalzend hebben de spelers uitgekeken naar de dag van vandaag. “Om acht uur stonden de eersten al te trappelen van ongeduld. Ik was even bang dat het net als vorig weekeinde afgelast zou worden. Dat was opnieuw een domper geweest. Ze zijn zo vreselijk gretig. Af en toe moet ik ze echt afremmen”, zegt Arne Claerhoudt.

De 27-jarige sportleraar, verbonden aan het Zwijndrechtse asielzoekerscentrum, is coach van het kleurrijke gezelschap en initiator van het spelen in clubverband. “Stuk voor stuk hebben ze verschrikkelijke dingen meegemaakt. Voor hen is voetbal een uitlaatklep, een manier de traumatische ervaringen te verdringen en de dagelijkse verveling tegen te gaan”, legt Claerhoudt uit. Bovendien, zo meent de ex-marinier, leidt het tot saamhorigheid. “Door het voetbal nemen de cultuurverschillen en de onderlinge irritaties af. Sport verbroedert inderdaad.”

Zijn persoonlijke uitdaging is gelegen in de confrontatie met de heersende vooroordelen. Asielzoekers en vluchtelingen worden volgens Claerhoudt met de nodige 'scepsis' bejegend. “Ik merk het keer op keer. Zojuist nog toen ik even in de kantine was. Hoor ik een kerel aan de bar zeggen: 'Daar heb je die asielzoekers. 't Wordt tijd mijn cluppie de rug toe te keren'. Door het voetbal hoop ik zulke mensen op andere gedachten te brengen.”

Toen zijn werkgever deze zomer de begroting goedkeurde, richtte Claerhoudt het team op. Een tweede sponsor vond hij in een uitzendbureau waardoor er voetbalschoenen en -kleding konden worden aangeschaft. Vervolgens klopte de sportleraar bij de VV Zwijndrecht aan. De club ontving Claerhoudt en zijn spelers met open armen. “Die jongens verdienen een kans. En wie weet, zit er nog wel een talent bij voor het eerste”, zegt Adrie Hopstaken, secretaris van de Zuidhollandse vereniging.

Aan talent ontbreekt het de ploeg niet, zo blijkt in de confrontatie met het Dordrechtse ASW-4. De Angolees Sebastian Muaxambi ontpopt zich als een behendige spits. Ook Didier Lufuabila, de gedrongen spelverdeler uit Zaïre, geeft blijk van tactisch vernuft. “Het grootste talent ligt nu ziek in bed. Die jongen kan zo mee in de eredivisie”, meent Claerhoudt. Het team blaakt van spelvreugde en bezieling. Het speloverwicht wordt halverwege de eerste helft omgezet in een verdiende 1-0 voorsprong. De vreugde-explosie na het eerste doelpunt liegt er niet om. De oorlog, de verschrikkingen en de onderdrukking in eigen land zijn voor even heel ver weg.

De coach vreest niettemin de tweede helft. Conditioneel kunnen de meesten het nauwelijks bijbenen. Bovendien weten sommigen maar ternauwernood het hoofd koel te houden bij de provocaties van de getergde tegenstander. Claerhoudts doemscenario wordt bewaarheid. Nadat ASW vlak voor tijd de gelijkmaker aantekent, slaat de vlam in de pan en ontaardt het duel in een massale vechtpartij. Over en weer vallen rake klappen. Pas na interventie van enige omstanders wordt de vechtende kluwen uiteen gehaald. Enkele toeschouwers slaan de handen voor de ogen. “Ze motten meer van dit soort teams opzetten. Dat is goed voor de club”, schampert een voorbijganger.

Claerhoudt ziet zijn 'kruistocht' tegen de vooroordelen vroegtijdig mislukken. “Ik had ze nog zo gewaarschuwd in de rust. 'Laat je niet provoceren. Gebruik je hersens'. Dan krijg je dit. Over de eerste helft ben ik tevreden. Na de rust ging de kaars langzaam uit. Teleurgesteld ben ik niet. Ze hebben d'r hard voor geknokt. Helaas niet alleen figuurlijk, ook letterlijk.”

Matu, in de slotfase getroffen door een welgeplaatste kopstoot, is een uur na afloop de ontgoocheling amper te boven. “We hadden moeten winnen. De kansen waren er. Die beloofde goals komen wel. Volgende week gaat het beter, dat weet ik zeker.” Dan zwijgt de praatgrage Zaïrees. Zijn blik dwaalt af. Zijn verzoek voor een permanente verblijfsvergunning kan nog deze week worden afgewezen.