Gaten in de beveiliging van het Witte Huis

WASHINGTON, 13 SEPT. Een bizar toeval, een doelbewuste aanslag op de president van de Verenigde Staten of de zelfmoordactie van een eenzame alcoholicus? Talloze politie- en overheidsdiensten en een officiële onderzoekscommissie breken zich sinds gisteren het hoofd over de vraag waarom gisterochtend vroeg een vliegtuigje neerstortte in de tuin van het Witte Huis.

Hoe kon de 38-jarige vrachtwagenchauffeur Frank Corder zijn eenmotorige Cessna onopgemerkt door het luchtruim van Washington DC manoeuvrereren en te pletter laten slaan tegen de zuidpui van het Witte Huis, een paar meter onder het slaapkamerraam van het presidentiële gezin? Op de radarschermen van het zwaar gecontroleerde luchtruim boven en rondom Washington was het vliegtuigje niet te zien geweest. De leden van de Secret Service, die op het dak van het Witte Huis permanent een batterij luchtdoelraketten bemannen, merkten het vliegtuigje pas op het allerlaatst op, omdat de motor zou zijn stilgezet. We hadden “net genoeg tijd om dekking te zoeken”, zei de woordvoerder van de dienst.

De piloot was op slag dood. De Clintons waren er niet. Omdat het luchtbehandelingssysteem van het Witte Huis wordt gerenoveerd en van asbest wordt ontdaan, sliepen ze aan de overkant van Pennsylvania Avenue, in het gasthuis, Blair House.

De rood-witte Cessna 172 - hetzelfde type waarmee de Duitse tiener Matthias Rust in 1987 op het Rode Plein in Moskou landde - was gestolen uit een vliegclub ten noorden van Baltimore, in de aangrenzende deelstaat Maryland. De vader van de vrachtwagenchauffeur was monteur bij die vliegclub geweest en had het lesvliegtuigje zelf vroeger onderhouden. De vrachtwagenchauffeur, Frank Corder, had er eerder in gevlogen. Hij was alcoholist, zijn vrouw had hem verlaten en hij had verdriet over de dood van zijn vader. Volgens de geheime dienst was zijn daad “waarschijnlijk niet gericht tegen de president”. Er werden geen explosieven gevonden in de wrakstukken.

Amerikaanse televisiestations en politie-agenten deden een run op de dakloze mannen die die nacht op de banken in het parklandschap rond het terrein van het Witte Huis rondhingen en het vliegtuig hadden zien aankomen. De anders zo eenzame figuren baadden plotseling in de televisielichten. Volgens hun beschrijving kwam het vliegtuig uit het noorden en vloog het eerst langs het Witte Huis. Bij het Washington Monument, de reuzen-obelisk in het centrum van Washington, draaide het om en ging op het Witte Huis af, volgens een getuige nadat de motor was uitgezet. Over de boomtoppen scherend landde het op het grasveld van het Witte Huis, gleed verder en kwam tegen de zuidelijke gevel tot stilstand.

Volgens een woordvoerder van de geheime dienst was er ten tijde van het ongeluk sprake van verminderde waakzaamheid, omdat de president niet thuis was. Toen inlichtingendiensten in 1985 rapporteerden dat de Libische leider, Muammar Gaddafi, moordteams naar de VS zou hebben gestuurd, zou de geheime dienst luchtafweerraketten op het dak van het Witte Huis hebben opgesteld. De bruikbaarheid van deze raketten wordt in twijfel getrokken. Draagbare Stinger-raketten gaan op de hitte van vliegtuigmotoren af. De motor van een Cessna geeft te weinig hitte af om een Stinger aan te trekken, zodat die raket zijn weg zou kunnen voortzetten naar een landend passagiersvliegtuig. Het neerschieten van een binnenkomend vliegtuig is bovendien gevaarlijk omdat het op de meest onverwachte plekken kan neerstorten.

Onduidelijk is nog waarom het vliegtuigje niet is opgemerkt vóór het het verboden luchtruim direct rondom en boven het Witte Huis bereikte. In en om Washington liggen zeker tien grote militaire en burgervliegvelden, elk voorzien van uitgebreide radarinstallaties die de verschillende compartimenten waarin het luchtruim is verdeeld bewaken. Op anderhalve kilometer ten zuiden van het Witte Huis ligt de rivier de Potomac, de drukke aanvliegroute voor de vliegtuigen die op de National Airport aan de overkant landen. Het Witte Huis ligt binnen de zogeheten control zone (CTR) rondon National Airport, een 'schijf met een diameter van circa dertien kilometer, en een hoogte van ongeveer een kilometer. Aan de Witte Huis-zijde van de Potomac ligt een militair vliegveld.

Luchtvaartexperts houden het echter mogelijk dat de Cessna door de mazen van het net is geglipt. Dat kan door zeer laag te vliegen, onder de bundel radarstralen door. Ook was de zogeheten radaridentificatiezender (IFF-transponder) van het vliegtuigje uitgeschakeld. Als de IFF radarstralen oppikt, zendt deze een code terug naar het radarstation, zodat de operateurs de identiteit van een vliegtuig kunnen vaststellen en de bewegingen ervan kunnen volgen.

Sinds in 1818 voor het eerst een hek rondom het Witte Huis werd geplaatst blijft het aantrekkingskracht hebben. In 1974 landde een soldaat met een gestolen legerhelikopter in de tuin. Hij werd vergast op een regen van geweervuur. Na verpleging van zijn wonden werd hij in een psychiatrische inrichting opgenomen. In 1976 ramde een man met een pickup-truck het hek van het Witte Huis maar hij werd door stalen balken tegengehouden. In 1950 trachtten Portoricaanse terroristen zich tevergeefs Blair House in te schieten, waar president Truman en zijn vrouw zetelden omdat het Witte Huis geheel werd gerestaureerd.

President Clinton werd een half uur na het ongeluk wakker gebeld en van het ongeluk op de hoogte gebracht. De zwaarste schade leed gisteren een grillig gevormde magnoliaboom die de populistische president Andrew Jackson (1829 tot 1837) had geplant. Een paar takken zijn afgerukt. Presidentsvrouw Hillary Clinton bekeek de wrakstukken van het vliegtuig vanaf het balkon. “Het is een vreemde dag”, zei ze.