FDP niet terug in parlementen; CDU wint in Saksen, SPD Brandenburg

BONN, 12 SEPT. De premiers Kurt Biedenkopf (CDU) en Manfred Stolpe (SPD) hebben gisteren ongekend grote overwinningen behaald bij de verkiezingen voor de parlementen van de Oostduitse deelstaten Saksen en Brandenburg. Grote verliezer was de liberale FDP, die uit beide parlementen is verdwenen.

Biedenkopf wist in Saksen zijn absolute meerderheid van 1990 met 4,3 procent te vergroten en kwam uit op 58,1 procent. Stolpe sprong met liefst 15,9 procent omhoog tot 54,1 procent.

De PDS, de opvolgster van de vroeger in de DDR heersende communistische SED, won in beide 'Länder', flink maar toch minder dan verwacht. Zij klom in Saksen met 6,2 tot 16,5 en in Brandenburg met 5,3 tot 18,7 procent.

De FDP, de kleinste regeringspartij in Bonn, bleef voor de vierde keer binnen een jaar op regionaal niveau ruim onder de kiesdrempel van vijf procent en haar vertegenwoordiging verdwijnt daardoor uit de parlementen van beide Oostduitse deelstaten.

Dat lot trof ook Bündnis '90/Grünen. Daarmee zijn vertegenwoordigers van vroegere, veelal door kerken en intellectuelen gedragen, dissidentengroepen niet meer in de parlementen in Dresden en Potsdam vertegenwoordigd. Een bekende groepering uit de tijd van de Oostduitse omwenteling van 1989/'90 als Neues Forum, die in 1989 met grote demonstraties een stoot gaf voor de 'Wende' in de DDR, bleef gisteren in beide deelstaten zelfs onder één procent steken. Ook extreem rechts kwam niet in het stuk voor. De Republikaner haalden in Saksen noch Brandenburg meer dan circa één procent.

De opkomst was in beide deelstaten matig. Van de 3,9 miljoen kiesgerechtigden in Saksen kwam 58,4 procent op (in 1990, vlak na de Duitse eenwording, was dat 73,5), van de 1,9 miljoen kiezers in het grote maar dunbevolkte Brandenburg 56,1 procent (1990: 67,1). Na een eerste zittingsperiode van vier jaar zijn de landdagen nu voor vijf jaar gekozen en bestaan ze nog slechts uit fracties van de CDU, SPD en de PDS.

Zoals in de campagnes al was gebleken stonden de regionale verkiezingen sterk in het teken van de persoonlijke populariteit van de beide winnaars, die de afgelopen jaren in Bonn trouwens min of meer als informele 'woordvoerders' van de vijf Oostduitse deelstaten naam maakten. Daarom laten de uitslagen geen conclusies toe voor de Bondsdagverkiezingen van 16 oktober.

Stolpe, die in 1990 lang heeft geaarzeld of hij lid van de CDU of de SPD zou worden, wijkt geregeld af van centrale SPD-richtlijnen uit Bonn als hij dat van belang vindt voor Brandenburg. Zo liet hij twee jaar geleden in de Bondsraad, waarin zijn partij een meerderheid heeft, het SPD-verzet tegen een btw-verhoging van minister van financiën Waigel (CSU) mislukken door ermee akkoord te gaan op voorwaarde dat de deelstaten een groter deel van de opbrengst zouden krijgen. Dat leidde tot woede in de SPD-top maar tot applaus in Brandenburg.

Pag.5: Geen rol voor Helmut Kohl in Saksen

In de CDU geldt Biedenkopf als een opponent van kanselier Helmut Kohl, die hem in de jaren zeventig de laan uit stuurde als secretaris-generaal van de CDU. In Saksen had Kohl geen enkel verkiezingsoptreden en zijn portret was op geen enkele poster te zien. Biedenkopfs uitdager, Karl-Heinz Kunckel, wiens SPD van het toch al lage percentage van 19,1 uit 1990 zakte tot 16,6 nu, beklaagde er zich gisteravond over dat hij een zware nederlaag had geleden hoewel hij toch “met dezelfde thema's” campagne had gevoerd als zijn partijgenoot Stolpe in Brandenburg. Volgens Kunckel hebben de Saksische kiezers gisteren vooral op de 'staatsautoriteit' en dus op Biedenkopf gestemd. Biedenkopf zelf weet zijn succes “behalve aan de Saksische CDU en mijn persoonlijke gewicht” aan het economisch herstel in Duitsland, dat vooral in de 'boomende' traditionele industriesteden van de driehoek Leipzig-Chemnitz-Dresden zichtbaar is. Leipzig kent thans een economisch groeipercentage van 15, het hoogste in Europa.

Kenmerkend voor de als 'spiegelbeeldig' omschreven verkiezingen was dat ook de zwaar verliezende CDU-lijsttrekker in Brandenburg, de kinderarts Peter Wagner, zijn nederlaag mede weet aan de 'premier-bonus' van de populaire Stolpe. Wagners CDU zakte 10,7 procent en kwam op maar 18,7 uit. (Dit al verwachte CDU-verlies, tot onder 20 procent, was in de krant van zaterdag per abuis 120 procent geworden).

Stolpe en Biedenkopf zeiden gisteravond alletwee dat zij niet zó'n grote zege hadden verwacht en dat het vertrouwen van de kiezers ook grote verplichtingen voor de komende jaren meebrengt. Zij zeiden ook dat zij, ondanks hun absolute meerderheden, zo breed mogelijke steun in hun parlementen willen zoeken. Stolpe beloofde dat de SPD niet “als een tank” door de landdag in Potsdam zal gaan rollen. Biedenkopf, die in Dresden de afgelopen jaren bijnamen als König Biko en Kurt der Starke (naar de beroemde keurvorst August der Starke) kreeg, zei dat hij de komende jaren opnieuw wil regeren als “de minister-president van alle Saksers”.