De Plantage: een in beeld gebracht radioprogramma

“Ik ben ook maar van de radio”, zei ze en ze blikte naïef de camera in - of we haar maar niet te hard wilden vallen, was de boodschap. Hanneke Groenteman is de spil van een nieuw, wekelijks uit te zenden cultureel televisieprogramma. Het heet De Plantage, het houdt zich bezig met kunst en cultuur en de VPRO zendt het uit op het voor zulke programma's gebruikelijke, onmogelijke tijdstip (zondagmiddag om vijf uur). Groenteman is van de radio, dus ze hoeft niet te weten waar de camera staat. Ze mag gek doen, wild, ongecontroleerd, ze mag uitputtend zeuren over zenuwen en eigen hebbelijkheden, want zo zijn ze bij de radio. Aan de pijnlijke vergissing die het hele vorige seizoen op het televisiescherm onder haar leiding werd uitgezonden onder de titel Roerend Goed mogen we niet meer terug denken.

En toch is De Plantage voor alles een reactie op Roerend Goed. In plaats van een stevig vormgegeven televisieprogramma wordt nu gemikt op een in beeld gebracht radioprogramma à la Ophef en Vertier, wat Groenteman jarenlang presenteerde voor de VARA. Ze werd er populair mee en terecht: Groenteman is iemand die als geen ander een ongedwongen stemming weet te creëren waarbinnen ze de door haar geïnterviewde persoon verlokt en verleidt. Zogenaamd losjes, in feite deskundig en gewiekst en geholpen door een onweerstaanbaar stemgeluid, verkreeg ze in een warme, vaak broeierige sfeer memorabele uitspraken van iedereen die ze voor haar microfoon kreeg. In Roerend Goed werden haar sterkste punten haar ontnomen. Ze moest een soort voorzitster zijn van forumgesprekken over Grote Onderwerpen met Grote Namen. Trivia waren verboden en voor gezelligheid en intimiteit was geen ruimte.

De Plantage voert Groenteman nu terug naar haar radio-performances. Het wordt live uitgezonden en biedt haar de gelegenheid om, als vanouds maar nu in beeld, alle kanten uitwaaierende gesprekken te voeren met uiteenlopende gasten. Getuige het eerste item gisteren, met de schrijver Alfred Kossmann, kan dat iets bijzonders worden. Charmant, belezen en vrolijk impertinent liet Groenteman zich van haar beste kant zien en wist ze haar slachtoffer via omweggetjes tot openhartigheid te brengen.

Daarna nam de zelfgenoegzame, zichzelf mystificerende, kant van het radiomaken de overhand en dat pakt op de televisie dubbel ergerlijk uit. De arrogantie (vooral een handelsmerk van de VPRO-radio) sloeg toe met het hooghartige idee om wekelijks uit een grote stapel afgewezen uitnodigingen er blind een te trekken en er, jolijtig zuchtend en steunend en op zijn Amsterdams grachtengordeliaans smalend (“Vlissingen... dat is buítenland”), komende week toch gehoor aan te geven. En de Vlaamse acteur Warre Borgmans moest het afleggen tegen het feit dat Groenteman zo 'ons-kent-ons' was met twee als versiering van zijn gesprek uitgenodigde Nederlandse actrices, dat hij zich zelfs dacht te moeten excuseren omdat hij ook eens het woord nam.