Archief Chardzjijev blijft in Rusland

MOSKOU/AMSTERDAM, 12 SEPT. De Russische kunstkenner Nikolaj Chardzjijev, die sinds eind vorig jaar in Nederland woont, geeft zijn hele literaire archief in eeuwig durende bruikleen aan de Russische staat. Dit meldde de Russische krant Izvestija vrijdag.

De krant baseert zich op gesprekken met de Russische onderminister van cultuur Sjboedka en de Keulse kunsthandelaar Krystyna Gmurzynska-Bscher. Chardzjijev zelf is niet bereikbaar voor commentaar.

Dit voorjaar werd bekend dat het archief van Chardzjijev, een verzameling zeer kostbare, twintigste eeuwse literaire documenten, in beslag was genomen door de douane op de Moskouse luchthaven Sjeremetjevo. Het ging onder meer om manuscripten van de dichter Osip Mandelstam, brieven van Anna Achmatova en archiefstukken van de futuristische dichter Viktor Chlebnikov.

Zijn privé-verzameling beeldende kunst - schilderijen van Malevitsj, Larionov en andere avantgardisten - zou de hoogbejaarde Chardzjijev wèl naar het Westen hebben weten over te brengen. Dat zou zijn gebeurd zonder toestemming van de Russische autoriteiten. President Jeltsin heeft vorig jaar bij decreet verboden dat Russische kunst van voor 1945 zonder officiële toestemming het land verlaat.

Welke kunstwerken Chardzjijevs verzameling precies omvatte is onduidelijk. Maar in de Izvestija worden eerdere berichten bevestigd dat hij zes werken van Kazimir Malevitsj heeft verkocht aan Galerie Gmurzynska. In Rusland was daarover dit voorjaar verontwaardiging ontstaan, maar Sjboedka toont nu enig begrip voor 'mensen van zo'n achtenswaardige leeftijd die zich hun hele leven voor kunst hebben ingezet'.

Chardzjijev en zijn vrouw, die ook in Nederland woont, leidden in Rusland jarenlang een teruggetrokken leven, beducht als ze waren dat aanvankelijk de Sovjet-auroriteiten, en later de mafia, hen en hun bijzondere collectie lastig zouden vallen. Chardzjijev heeft veel geschreven over de Russische avantgarde in de jaren twintig en dertig, en veel kunstenaars heeft hij persoonlijk gekend.