Zomerhitte wijzigt eet- en drinkgewoonten

AMSTERDAM, 10 SEPT. De afgelopen extreem warme zomer had een nog niet eerder vertoonde invloed op eet- en drinkgewoonten en de wijze waarop Nederlanders drank en voeding in huis halen. Begrijpelijk is nog dat de consumptie van bier in blik, karnemelk en barbecue-saus “explodeerde”, en dat de verkoop van rookworst en - smeltende - chocolade kelderde. Moeilijker te vatten is de enorm toegenomen verkoop van - ogenschijnlijk niet klimaatgevoelige - diepvriessnacks.

Het onderzoeksbureau Nielsen, dat gegevens levert aan de grote voedings- en drankenfabrikanten als Heineken en Unilever, heeft de cijfers over de extreem warme periode tussen pakweg half juni en begin augustus op een rijtje gezet. Commercieel manager G. Kramer van Nielsen noemt de verschuivingen die de hittegolf teweegbracht op de voedings- en drankenmarkt “extreem”. Omzetstijgingen van 10 tot 30 procent in enkele weken op miljardenmarkten als die van bier en diepvriesprodukten zijn uiterst zeldzaam.

Warm weer veroorzaakt allereerst grote dorst bij de consument. Vooral bier en frisdrank in blik waren deze zomer “de grootste knaller”, met omzetstijgingen van zo'n 30 procent. Heineken-topman Vuursteen noemde gisteren bij de presentatie van de halfjaarcijfers geen cijfers over de gestegen bieromzet van het concern. Maar uit de cijfers van Nielsen blijkt dat in Nederland in de acht weken tussen 30 mei en 31 juli in totaal 9 procent meer bier in flesjes is verkocht. Op een totale jaarlijkse markt voor flessebier van ruim 1,4 miljard gulden betekent dat forse extra inkomsten voor marktleider Heineken. Nog spectaculairder was het 'zomereffect' bij ijsthee zoals Liptonice van Unilever en Pickwick ice tea van Sara Lee/DE, waarvan de verkopen in juni en juli met 66 procent omhoogschoten.

Die percentages over het effect van de warme zomer zijn nog aan de lage kant, zegt Kramer, want ze worden enigszins gedrukt door een staartje van het slechte voorjaar. Half juni barstte de zomer pas goed los, om pas half augustus echt tot stilstand te komen. Het warme weer tijdens de eerste twee weken van augustus is nog niet verwerkt in de Nielsen-cijfers, die lopen tot eind juli.

De aantrekkingskracht van sommige produkten neemt evenredig af naarmate de temperatuur verder stijgt. Een voorbeeld daarvan was chocolade - een markt van zo'n half miljard gulden waarop de verkopen met zo'n zeven procent daalden. De verkoop van chocolade is volgens Kramer “echt een probleem” bij warm weer, wegens de neiging van het goedje te smelten. Ook drop - min zes procent - heeft te lijden onder warm weer.

Niet alleen de smaakpapillen werden door de vele zonneschijn beïnvloed, ook veranderden de frequentie en plaats waar de boodschappen worden gehaald. Kramer: “Een gevolg van het warme weer is de toename van het zogenoemde one-stop shopping. Mensen doen snel even hun boodschappen voordat ze naar het strand, de camping of de zeilboot gaan.”

Voor die 'snelle boodschappen' zochten Nederlanders in juni en juli hun toevlucht bij de supermarkt, waarschijnlijk ten koste van speciaalzaken als bakkers en groenteboeren. De supermarkten kenden tijdens de hete zomer een “enorme omzetstijging” van gemiddeld 7 procent. Ze verkochten bijvoorbeeld veel meer brood aan de snelle strandganger, waarvan de warme bakker het slachtoffer is geworden. Ook de groenteboer kreeg een flinke tik, gezien de forse toename van de verkoop van diepvriesgroentes in de supermarkt (plus 11 procent).

De belangstelling van de klant voor het vriesvak was ongewoon groot tijdens de zomerhitte. Nielsen-manager Kramer schrijft dat mede toe aan het feit dat veel mensen toch al op zoek waren naar een verkoelend ijsje. “Mensen hangen rond bij het vriesvak. De klant is gefocused op de hoek waar die diepvriesprodukten liggen.” De verkopen van ingevroren kroketten, frikandellen, hamburgers en loempia's steeg enorm. De diepvriesmarkt - jaarlijkse omzet één miljard gulden - liet in juni en juli “een explosie” van 10 procent zien.

Dat deze produkten gemakkelijk zijn te bereiden speelde daarbij ook een rol. Kramer wijst erop dat de consument als gevolg van de hitte “heel loom in het aankoopgedrag” werd. Dat bleek ook door de voorkeur voor snelle happen zoals pasta's.

Uit de Nielsen-cijfers valt zelfs af te lezen dat niet alleen het aankoopgedrag “lomer” werd, ook de activiteit van mensen zelf nam af door de hitte. De normaal aangename werkzaamheden in de tuin worden bijvoorbeeld bij 30 graden Celsius een onaangename opgave, zo blijkt uit de supermarktverkopen. Een curieuze statistiek uit het Nielsen-onderzoek laat zien dat de verkoop van vijvervisvoer deze zomer in Nederland volledig is gestagneerd. Dat zelfde fenomeen werd ook in Duitsland geregistreerd.