Zelfs rookpauzes bij bridge worden nu op WK beveiligd; In Albuquerque staat straks een woud van bridgeschermen

Volgende week begint in Albuquerque in de Verenigde Staten het wereldkampioen- schap bridge. Ton Kooijman ziet er als wedstrijdleider op toe dat de meer dan duizend deelnemende bridgers zich aan de spelregels houden. Tafelschermen, videocamera's, bidding boxes en beveiligde rookpauzes staan hem daarbij ten dienste.

DEN HAAG, 10 SEPT. Het kostte hoofd-wedstrijdleider Ton Kooijman heel wat moeite om de Amerikaanse organisatie ervan te overtuigen dat op een wereldkampioenschap toch echt de regels van de Wereld Bridge Federatie gelden. De Amerikaanse regels wijken daar in sommige opzichten flink van af. Zo beschikten de Amerikanen tot voor kort niet over programmatuur om de uitslagen en standen van heel grote wedstrijden uit te rekenen. Daarom werd altijd in relatief kleinere secties gespeeld. “Dat doen we dus niet op een WK”, zegt Kooijman, “want dan heb je geen eerlijk kampioenschap.”

De 52-jarige inspecteur bij het landbouwonderwijs is verantwoordelijk voor de wedstrijdorganisatie bij het wereldkampioenschap bridge. Gedurende twee weken spelen dagelijks meer dan duizend bridgers om verschillende titels.

Volgens Kooijman moeten de vele regels die eigen zijn aan het wedstrijdbridge, soepel worden toegepast. En snel worden bijgesteld als de praktijk daarom vraagt. Een paar weken geleden voerde de wedstrijdleider nog overleg met een groep topspelers over belangrijke wijzigingen in het wedstrijdschema. Hùn mening woog hem zwaar. Bij het organiseren van grote evenementen moet ruimte zijn voor improvisatie èn voor diplomatie.

De Nederlander moest ook een speelschema uitdokteren met “beveiligde rookpauzes”. “Roken tijdens wedstrijden is strikt verboden voor spelers en toeschouwers. Normaal is dat je halverwege de dag in Amerika een break hebt voor rokers. Die gaan dan met z'n allen zitten paffen in een apart zaaltje. Uiteraard kwekken bridgers dan over de spellen die ze net achter de rug hebben. Het risico bestaat dat sommigen die spellen nog moeten spelen. Kan niet natuurlijk. Maar omdat in Amerika roken in openbare gelegenheden zo langzamerhand een doodzonde is, hadden we een probleem.”

Een ander discussiepunt vormde de tafelschermen. Deze manshoge, houten staketsels staan diagonaalsgewijs geplaatst op de bridgetafels, zodat de partners zowel boven als onder tafel geen enkel contact met elkaar kunnen hebben. Het bieden gebeurt schriftelijk met behulp van zogenaamde bidding boxes. Het bijspelen van de speelkaarten gebeurt door een twintig centimeter hoge gleuf. Het enige wat je nog van je partner ziet zijn z'n handen. In Europa worden de biedschermen tijdens de belangrijke competities en kampioenschappen al overal gebruikt. In Amerika geschiedt dat nog maar mondjesmaat. Maar in Albuquerque staat volgende week op verzoek van de wedstrijdleider wèl een woud van schermen.

Kooijman tilt zwaar aan het aspect veiligheid: on-ethisch en vals spel moet aan alle kanten bestreden worden. In Albuquerque neemt hij een nieuw veiligheidssysteem in gebruik. Aan de zijkant van de immense speelzaal zijn zijkamertjes gebouwd waarin op galerijhoogte videocamera's staan opgesteld. Elke speeltafel, iedere speler, kan worden gefilmd. De spelers zijn daarvan op de hoogte, maar weten niet wannéér ze in beeld zijn. Het lijkt onwaarschijnlijk, veronderstelt Kooijman, dat spelers het onder deze omstandigheden nog aandurven onreglementair te spelen.

Bovendien heeft de organisatie zich ook juridisch goed ingedekt. Wat dat betreft hebben organisatoren van internationale kampioenschappen hun lesje wel geleerd. In het verleden werden weleens paren op vals spel betrapt, maar viel het waterdichte bewijs - volgens alle objectieve normen van de burgerlijke rechter - niet te leveren. Soms gingen beschuldigde spelers in beroep, individueel of met hulp van het land waarvoor ze uitkwamen, en ontstonden kostbare slepende kwesties. Om problemen te voorkomen, is deelname aan internationale kampioenschappen tegenwoordig formeel slechts mogelijk op invitatie. Spelers vertegenwoordigen weliswaar hun land, maar kunnen daaraan geen rechten ontlenen: ze doen immers slechts mee op uitnodiging. Een organisatie houdt zo in eigen hand, welke spelers zij wel of niet laat meedoen.

Ton Kooijman heeft het ambacht geleerd van een andere Nederlandse organisator, Dr. Willem Wagner, die onder meer de Olympiade in Valkenburg in 1980 realiseerde. Op zijn voordracht volgde Kooijman hem in 1991 op als hoogste technische man van de Wereld Bridge Federatie. Kooijman kon gelijk aan de slag tijdens de Bermuda Bowl in Yokohama en een jaar later deed hij het Europees Kampioenschap in Killarney, Ierland.

Door zijn carrière als arbiter raakte het bridgen bij Kooijman zelf steeds meer naar de achtergrond. Hij bleek in staat om de meest onverkwikkelijke situaties tot een goed einde te brengen. Bij een internationaal toernooi in Den Bosch moest hij eens een ernstige fraudekwestie oplossen. Een Deens en een Nederlands paar ruzieden over een score. De Denen beweerden dat hun tegenstanders hadden gefraudeerd, de Hollanders ontkenden.

Kooijman: “Mijn gevoel zei dat de Denen gelijk hadden. Maar je moet een bewijs hebben. Eén ding was duidelijk: de zaak liep uit de hand. Mochten de Denen ongelijk krijgen, dan zou er een internationale rel uitbreken. Het aanzien van bridgend Nederland stond op het spel. Ik ben toen in gaan praten op dat Nederlandse paar. Ik heb uitgelegd dat escalatie schadelijk voor iedereen zou zijn en dat de betrokken spelers een levenslange schorsing boven het hoofd hing. En warempel, dat hielp. Een van de Hollanders bekende schuld. Het paar werd uit het toernooi verwijderd en voor een jaar geschorst. Daarmee was de zaak geregeld en ons prestige gered. Het bewuste paar heeft zijn leven gebeterd. De spelers doen weer vrolijk mee aan allerlei wedstrijden.”

Kooijman is geen beroepsscheidsrechter. “Je hebt er een aantal in de Verenigde Staten. In Nederland kun je als wedstrijdleider nog geen droog brood verdienen. Bovendien, ik ben tevreden met mijn professionele werkkring. Maar al mijn vakantie- en ATV-dagen besteed ik aan bridge.”

De scheidsrechter kijkt nu al uit naar het WK in China, volgend jaar: “Ik vind al die internationale contacten heerlijk. De mensen te leren kennen uit zoveel verschillende landen. Whisky drinken met de Ieren. Prachtig.”