Utrecht; Wonen op grond universiteit

UTRECHT, 10 SEPT. De Utrechtse universiteit is bereid om op haar grondgebied de Uithof duizend wooneenheden voor studenten te laten bouwen. Na lang aandringen van de gemeente maakte het universiteitsbestuur een 'dramatisch gebaar', zoals rector magnificus prof.dr. J. van Ginkel het omschreef, en stelde een stuk grond beschikbaar. De gemeente ging echter slechts aarzelend akkoord. De locatie ligt immers op de grens met het landgoed Amelisweerd. Natuurvrienden hebben verzet tot het hoogste niveau aangekondigd.

Jarenlang heeft de gemeente tegen de universiteit gestreden om de ruimte in het universiteitscentrum de Uithof. Met enige afgunst bezag Utrecht, dat inmiddels de hoogste kamer- en woningnood van Nederland kent, het riante grondbezit van de universiteit. De gemeente ondernam in de jaren tachtig tot aan de Raad van State vergeefse pogingen om in de Uithof woningen te bouwen. De provincie steunde de universiteit, onder meer uit vrees voor 'getto-vorming' wegens de geïsoleerde ligging.

Twee jaar geleden herinnerden gemeente en universiteit zich echter dat ze een afspraak hadden gemaakt om extra maatregelen te treffen als de kamernood te hoog zou oplopen. “Het was een soort vergeten overeenkomst”, zegt de universitaire projectleider van het bouwplan, S. Czerski. “Het was in de zomerperiode en dan gaat de politieke gevoeligheid voor studentenhuisvesting omhoog.”

Niet alleen de beslissing (terugkomen op een Kroonbesluit) en de aanleiding (de kamernood) waren dramatisch, zegt Czerski. Dat geldt ook voor de uitkomst: een nieuwe woonwijk die voor het overgrote deel gebouwd wordt in de 'groene wig'.

Het gaat om weiland dat een groene bestemming heeft als bewijs dat ook in de Uithof 'nadrukkelijk rekening wordt gehouden met natuurhistorische waarden en de ruimtelijke opbouw van het omringende landschap', zo citeert J. Kloppenborg, secretaris van de Vrienden van Amelisweerd, het bestemmingsplan van 1983.

In het streekplan dat de provincie deze zomer heeft vastgesteld wordt de wig nog steeds als groen gebied aangemerkt, maar wethouder H. Kernkamp zei donderdag in de raadscommissie voor milieu er op te vertrouwen dat de provincie meewerkt. “We hebben zes gesprekken met ze gevoerd.”

Kloppenborg maakt zich vooral zorgen over een moerasbosje dat op vijftig meter van de geplande bouwlocatie ligt. Het moerasbos, dat zo'n 0,7 hectare telt en onder meer een 150 jaar oude essen houthakwal bevat, fungeert als ecologische springplank tussen het landgoed Amelisweerd aan de zuidkant en de Botanische Tuin aan de noordkant van de Uithof. Ringslangen, ransuilen en reeën worden hier gesignaleerd. Er is natte vegetatie dankzij kwelwater van de Utrechtse Heuvelrug. Het bosje is het enige gedeelte woeste natuur tussen de betonnen onderwijskolossen. Al vijftien jaar maaien vrijwilligers van de Utrechtse Biologen Vereniging er met de hand het gras zodat 'oude' flora als de grassoort zegge weer een kans krijgt.

“De natuur gaat achteruit door het verdwijnen van dit soort kleine plekjes”, zegt Kloppenborg. “Het is ongelooflijk dat dergelijke bouwplannen nog mogen. Alle omliggende gemeenten mogen niet meer bouwen, maar Utrecht zet hier nog even duizend woningen neer.”

Het moerasbos hoeft niet te verdwijnen voor de nieuwbouw, maar de natuurvrienden hebben er weinig vertrouwen in dat het ongeschonden blijft. “Het gebouw komt zo dicht bij dat het bos te weinig licht krijgt”, stelt B. Gravendeel van de Utrechtse Biologen Vereniging. Het studentencomplex zal bestaan uit een 45 meter hoog gebouw in de vorm van een triomfboog en laagbouw die 'dorpsachtig uit het landschap opkomt'. Voor de bescherming van het moerasbosje is een bedrag van 500.000 gulden gereserveerd. De vakgroep milieukunde van de universiteit heeft vorige week uit protest geweigerd de noodzakelijke ecologische studie te verrichten.

Niettemin verzekert de gemeentelijke projectleider E. van de Gronde dat “we niet over een nacht ijs zijn gegaan”. “In totaal hebben we zestien locaties onderzocht, maar een van de belangrijke afwegingen was dat de universiteit na 2010 niet weer door allerlei stedelijke bebouwing mag zijn ingesloten.”

Locaties vielen ook af vanwege het verkeerslawaai dat omringende snelwegen veroorzaken. Geluidwerende voorzieningen zouden een veelvoud kosten van de 500.000 gulden die beschikbaar is om het moerasbosje te beschermen. En op deze plek kunnen de studenten in ieder geval genieten van een ongekend uitzicht.

Er zullen allerlei ingrepen worden gedaan om ongewenste effekten te bestrijden, verzekert Van de Gronde. “Als die studenten er eenmaal wonen, zullen ze ook moeten kunnen rondlopen en ademhalen. Maar de omliggende infrastructuur zal in ieder geval niet via het groene gebied lopen. Met behulp van een groen landschapsplan willen we de ecologie versterken en de recreatiedruk in goede banen leiden. We streven er naar zo ver mogelijk van het moerasbos af te blijven.”