Russische makelaars in de leer bij NVM

DEN HAAG, 10 SEPT. Strak in het pak, camera in de aanslag. Zestien, overwegend jonge makelaars uit Moskou vallen in Nederland van de ene verbazing in de andere. Niet alleen de huizen zijn “onwaarschijnlijk degelijk” gebouwd, ook de vastgoedbranche maakt een solide, eerlijke indruk, zo vinden ze. De Russen brachten deze week op uitnodiging van de Nederlandse Vereniging van Makelaars in onroerende goederen (NVM) een werkbezoek.

Pas sinds vier jaar kent Rusland makelaars in onroerend goed. Voor 1990 waren alle huizen en gebouwen staatsbezit en voor makelaars was dus geen plaats. Financiële problemen noopten het Kremlin echter tot het privatiseren van zijn onroerend goed. Het onderhoud van de slecht gebouwde huizen legde een te groot beslag op de staatskas.

Woningen werden in Moskou letterlijk per brief weggegeven: het stadsbestuur maakte mensen van het ene op het andere moment eigenaar van het huis waarin ze woonden. Veel in het centrum wonende Moskovieten wisten zich aanvankelijk echter geen raad met het hun toegewezen huis. De miserabel gebouwde huizen waren immers bar slecht onderhouden en geld voor renovatie hadden de kersverse eigenaren niet.

De schreeuwende woningnood in Moskou bood echter uitkomst. Rijkere Moskovieten bleken in toenemende mate bereid grof geld te betalen voor een appartementje in de binnenstad. De prijzen liepen daardoor op tot vele duizenden guldens per vierkante meter. De oorspronkelijke bewoners verdwenen met het opgestreken geld naar de veel goedkopere voorsteden.

Jonge ondernemers zagen hun kans schoon en doken als 'makelaars' op de huizenmarkt. De meesten van hen waren van het slag twaalf ambachten, dertien ongelukken. Geen haan die daarnaar kraaide, want in de wetgeving stond nagenoeg niets over het verhandelen van onroerend goed. De huizenmarkt werd daardoor binnen een kort tijdsbestek een chaos. Zwendel, corruptie en andere malafide praktijken vierden hoogtij en bezorgden de makelaardij een slechte naam.

De bonafide makelaars hadden daardoor behoefte aan een betrouwbare overkoepelende organisatie die potentiële huizenverkopers garanties kon bieden. De makelaars richtten de Russian Guild of Realtors op. Organisatorische ervaring had dit makelaarsgilde echter in het geheel niet.

De Nederlandse Vereniging van Makelaars in onroerende goederen (NVM), volgens de Wereldbank een van 's werelds best opgezette makerlaarsorganisaties, kreeg daarop twee jaar geleden het verzoek de Russische zusterorganisatie 'ontwikkelingshulp' te geven in de vorm van adviezen.

Roman Merkulov, 26 jaar en al sinds 1990 makelaar te Moskou, is aan het einde van de studieweek in Nederland diep onder de indruk van de werkwijze van de Nederlandse makelaars. “De onroerend-goedhandelaren zijn hier zoveel beter georganiseerd dat wij ettelijke lichtjaren lijken achter te lopen. Het zal nog wel een tijd duren voordat onze vereniging net zo soepel functioneert als de NVM. Een redelijke vergelijking maken tussen onze werksituatie en die in Nederland is overigens moeilijk. In Moskou staat een woning in principe nooit langer dan een week te koop. De werkdruk van Russische makelaars is daardoor onbehoorlijk hoog. Een gemiddelde makelaar verkoopt twee huizen per dag.” Hij wordt daar overigens niet slecht voor betaald: de gemiddelde makelaar verdient 6000 gulden per maand.

Wie in Moskou een huis wil betrekken moet veel contant geld hebben. Het huren van een woning is ongebruikelijk en geld lenen voor de koop van een huis is voor de modale Rus bijna onmogelijk omdat banken dat te riskant vinden. Een arbeider verdient honderd tot honderdvijftig gulden per maand en voor minder dan zestigduizend valt zelfs in de slechtst aangeschreven wijk geen piepklein één-kamer appartement te kopen. Een appartement met twee kamers kost altijd meer dan honderdduizend gulden en het gezin dat drie kamers zoekt moet over het algemeen rond de twee ton op tafel brengen.

Merkulov: “We begrijpen dan ook niet dat jullie hier zoveel ophef maken over de huizenprijs. De huizen zijn hier stevig geconstrueerd en jullie vinden drie ton voor een huis met twee étages aan de hoge kant. Een Rus betaalt zich blauw voor een appartement in een flat die in een paar maanden in elkaar is gezet. Wil hij het moeizaam gekochte huis een beetje leefbaar maken, dan is een dure renovatie met Westerse produkten onvermijdelijk.”

De Russian Guild is zeer te spreken over de door de NVM geboden hulp. Valentine Stobetsky, stafmedewerker: “We gaan steeds meer volgens de Nederlandse methode werken. De koopaktes, reglementen en de opzet van de organisatie zijn min of meer overgenomen. De Guild moet mettertijd een Russische kopie van de NVM worden.”