Voorstel Israel over Golan door Syrië verworpen

TEL AVIV, 9 SEPT. De Israelische premier Yitzhak Rabin heeft gisteren voor de eerste maal een concreet vredesvoorstel gedaan aan Syrië over de Golan. De Syrische minister van buitenlandse zaken, Farouq al-Shara, heeft het aanbod echter meteen van de hand gewezen.

Rabin zei dat Israel in eerste instantie bereid is tot een “zeer kleine terugtocht” van de Golan-hoogvlakte, die in 1967 op Syrië werd veroverd, maar: “als het kan zonder ontmanteling van Israelische nederzettingen”. Daarna zouden in drie jaar tijd(eerder sprak hij van vijf jaar) de relaties met Syrië moeten worden genormaliseerd. Rabin beschouwt dat als een test voordat er sprake kan zijn van een verdere ontruiming van de Golan-hoogvlakte.

Voor de eerste maal verwees Rabin hierbij naar het precedent met Egypte. Israel ontruimde tussen 1979 en 1982 de hele Sinaï-woestijn in twee fasen. Het is belangrijk dat de Israelische premier openlijk aan het verloop van het vredesproces met Egypte refereert; dat is een aanwijzing dat hij totale ontruiming van de Golan-hoogvlakte voor volledige vrede met Syrië niet uitsluit.

De Syrische minister van buitenlandse zaken, Farouq al-Shara, die gisteren een bezoek bracht aan Den Haag, verwierp meteen de voorstellen van Rabin en zei dat Israel zich in één maand uit de Golan-hoogvlakte moet terugtrekken. “Uit de veel grotere Sinaï-woestijn wist Israel zich binnen een periode van twee jaar terug te trekken”, zei hij. De Israelische ontruiming van Zuid-Libanon is voor Syrië eveneens een vredesvoorwaarde. [Gisteren werd een Israelische soldaat in Zuid-Libanon gedood door zwaar raketvuur. Premier Rabin sprak eerder de vrees uit dat de moslim-fundamentalistische beweging Hezbollah door Afghanistan wordt bewapend met stinger-raketten en andere wapens.]

In Jeruzalem wordt de reactie van Al-Shara niet gezien als een afwijzing per se. De Israelische regering kent groot gewicht toe aan enkele recente verzoenende uitspraken van de Syrische minister. Vóór zijn komst naar Den Haag sprak Al-Shara in Londen voor de eerste maal in het openbaar over de wenselijkheid van “warme” vredesbetrekkingen met Israel. Hij noemde een topontmoeting tussen president Hafez al-Assad en premier Rabin “onvermijdelijk”. Ook beantwoordde hij voor de eerste maal vragen van Israelische journalisten. Via Washington had Israel er op aangedrongen dat de Syrische diplomatie met het oog op de argwanende Israelische publieke opinie dergelijke geluiden liet horen.

Volgens het Israelische tv-journaal van gisteravond zal de Amerikaanse minister van buitenlandse zaken, Warren Christopher, volgende week naar het Midden-Oosten komen om opnieuw tussen Jeruzalem en Damascus te pendelen. Indien de Amerikaan inderdaad komt is dat een aanwijzing dat hij mogelijkheden ziet om de twee landen nader tot elkaar te brengen.

De Israelische kolonisten op de Golan-hoogvlakte gaven vandaag uiting aan hun ongerustheid over de situatie. Zij zijn er van overtuigd dat premier Rabin al heeft besloten tot een volledige terugtrekking. Ariel Sharon, de ex-Likud minister van defensie, zei vanmorgen over informatie te beschikken waaruit blijkt dat dit inderdaad het geval is.

Een kolonist zei gisteravond in het journaal dat hij op vakantie in Turkije in een hotel verbleef waar Israelische ambtenaren op de hoogste verdieping “geheime besprekingen met Syriërs voerden over veiligheidsmaatregelen op de Golan”. Voor zaterdagavond hebben de kolonisten in Katzrin, de hoofdstad van de Golan-hoogvlakte, een grote protestdemonstratie aangekondigd.