Verklarend woordenboek der Nederlandse politiek

“Velen onder ons zijn de doodgraver van de schop gesprongen.” Met dit plastische beeld onderstreepte de parlementaire nieuwkomer Leerkes (Unie 55+) tijdens het debat vorige week over de regeringsverklaring de zegeningen van de moderne medische wetenschap. Van een andere homo novus in de Tweede Kamer kwam de helderste samenvatting van de tegenstellingen die het nieuwe kabinet tracht te overbruggen. SP-fractievoorzitter Marijnissen zei onder verwijzing naar de favoriete klederdracht van PvdA-partijvoorzitter Rottenberg: “Het gewone volk moet de broekriem aanhalen en zoals altijd wordt dat geroepen door mannen met bretels.”

Dat ook ervaren politici niet per definitie hoeven te spreken in geheimtaal bewijst de kakelverse staatssecretaris Kohnstamm (D66) van binnenlandse zaken. Hij coördineert het beleid van diverse departementen dat gericht is op het wegnemen van de achterstanden in de grote steden: in die hoedanigheid heet de staatssecretaris Project-Minister Grote Steden. Kohnstamms eigen (zelf-ironische) vertaling: “Ik mag me minister noemen in de grote steden.”

Gebruikelijker is toch dat de besturende klasse niet zelf tolk is van de eigen taal. Daarom hier een verklarende woordenlijst:

Banenmachine, zn. (m. en v.) -es, In: “Het midden- en kleinbedrijf zijn de banenmachine van onze economie”. (Regeringsverklaring) Betekent: Door het uitwijken van de multinationals naar lage-lonenlanden is Nederland definitief een land van kruideniers geworden.

Bejaarde, zn. (m. en v.) -n, In: “Meneer Kok, zou u in het vervolg niet meer het woord bejaarde willen gebruiken?” (Nijpels-Hezemans) Betekent: politiek incorrecte term voor () oudere.

Gatenkaas, In: “Wij zullen niet met gatenkaas komen.” (Heerma) Betekent: Onze tegenbegroting stinkt wel maar dekt ook.

Jongensdroom, zn. (m.) -en, In: “Is dit nu een jongensdroom, een verlegenheidskabinet of een gelegenheidskabinet?” (Heerma) Betekent: Wie heeft er nu zijn zin gekregen, respectievelijk: Van Mierlo, Kok, of Bolkestein?

Loyaliteit, zn. (v.) -en, In: “Wil dat kabinet slagen dan is evenzeer loyaliteit nodig.” (Wolffensperger) Betekent: Het voortbestaan van het kabinet is voor D66 belangrijker dan een controlerende fractie.

Oudere, zn. (m. en v.) -n, In: “Ik verzoek de stenograaf overal waar ik 'bejaarde' zei, 'oudere' te schrijven.” (Kok) Betekent: politiek correcte term voor () bejaarde.

Ma, eigenn., In: “Ik zou ook kunnen zeggen de heer Ma”. (Bolkestein) Betekent: CDA-fractievoorzitter Enneüs Heerma. Degenen die problemen hebben met het uitspreken van “de heer Heerma” mogen van hem ook “mevrouw Heerma” zeggen.

Mercedes, eigenn., In: “Ik rijd al jaren Mercedes.” (Vos) Betekent: Ik laat me al jaren fêteren door de automobielindustrie, maar ik doe er niets voor terug.

Remmen, ww., gaf gas, gas gegeven. In: “Remmend en gasgevend.” (Kok) Betekent: Beleid met de dynamiek van de stilstand.

Singelgracht, zn. (m.) -ten, In: “Dit kabinet heeft een hoog Singelgracht-gehalte.” (Heerma) Betekent: Amsterdams bestuurdersjargon voor grachtengordel. (CDA-fractievoorzitter Heerma was voorheen wethouder in de hoofdstad)

Steek, zn. (m.) -en, In: “Mijn steek flonkert te weinig.” (Nuis) Betekent: Bedpan.

Streefbovenkant, zn. (m. en v.) -en, In: “Dat is de streefbovenkant van het budget voor ontwikkelingssamenwerking.” (Wallage) Betekent: Het tegendeel van de vermijdbodem.