Mitterrand: niet tornen aan Europa van de Twaalf

PARIJS/BONN/BRUSSEL, 9 SEPT. De Franse president Mitterrand verzet zich openlijk tegen het veel bekritiseerde plan van de Duitse bondsdagsfractie CDU/CSU dat een kerngroep van vijf landen (Duitsland, Frankrijk en de drie Benelux-landen) een voortrekkersrol in het proces van Europese integratie wil geven.

“Ik weet niet wat een Europa met een variabele geometrie precies betekent. Laten wij niet aan het Europa van de Twaalf tornen”, zegt hij vandaag in het tweede deel van een lang vraaggesprek met het Franse dagblad Le Figaro.

Mitterrand pleit wel, evenals eerder premier Balladur, voor een tweede Europese structuur naast de EU die alle democratische landen van Europa omvat. Maar de president ontkent met klem dat hij daarmee een rijk en een arm Europa naast elkaar zou willen inrichten.

In de kern van de analyse lijkt er overigens niet zo veel verschil te bestaan tussen de opvattingen van de Franse president en de Franse premier en tussen Bonn en Parijs. Mitterrand en Balladur zeggen in verschillende bewoordingen dat Europa voortmoet en dat de rijkere landen niet onbeperkt de armere kunnen blijven subsidiëren.

Balladur spreekt liever over 'variabele géometrie' dan over een Europa van twee of meer snelheden. In een vraaggesprek met Le Figaro schetste de premier vorige week een Europa dat uit drie 'kringen' bestaat. Van alledrie is het duo Duitsland-Frankrijk de harde kern, alleen noemde Balladur geen namen van de 'uitverkoren' landen in de eerste kring, zoals het Duitse plan doet.

De leider van de CDU/CSU-fractie Wolfgang Schaüble, zei gisteren verheugd te zijn dat het voorstel van zijn partij het debat over de toekomst van Europa had aangewakkerd.

De Duitse bondskanselier Kohl heeft er op gewezen dat het document van de CDU/CSU niet het Duitse regeringsstandpunt weergaf. Woensdag echter verdedigde Kohl het plan met de opmerking dat “het langzaamste schip het konvooi van de Europese ontwikkeling niet mag tegenhouden”. Volgens waarnemers is het Duitse document een proefballon geweest waarmee Kohl de stemming heeft willen peilen. Ook wordt beweerd dat het document vooral met het oog op de komende bondsdagsverkiezingen naar buiten is gebracht.

De Britse premier Major heeft met de kritiek die hij woensdag tijdens een bezoek aan Nederland uitte op het plan de gunst gewonnen van de eurosceptische vleugel in zijn conservatieve partij. Volgens de Britse krant The Guardian heeft Major met zijn afwijzing van een selecte kern in de EU en zijn pleidooi voor “flexibele” Europese samenwerking gescoord aan het eurosceptische thuisfront zonder zich daarmee van zijn EU-collegas te vervreemden.

De Belgische premier Dehaene heeft het Duitse plan tegenover Spaanse journalisten in Brussel een “vergissing” genoemd. De variabele geometrie in de EU mag volgens Dehaene geen “doel op zich” zijn, zo stond in het Spaanse dagblad El País. Dehaene zei dat alle mogelijkheden moeten worden uitgeput om met alle landen in de EU “zo ver mogelijk vooruit te komen met maximale consensus”. Dehaene zei dat “het spel van de uitsluitingen” koste wat het kost moest worden vermeden.

De Italiaanse minister van buitenlandse zaken, Antonio Martino, zei gisteren voor de radiozender van de BBC dat het model van twee snelheden in Europa “geen eenheid zal maken, maar uiteen zal drijven wat we juist voor elkaar hebben gekregen”. Martino zei dat het plan voor Italië “onacceptabel” was.

De Portugese centrum-rechtse regeringspartij PSD is door het Duitse document in verlegenheid gebracht omdat vooral op het gebied van Europese politiek met de Duitse christen-democraten doorgaans goede betrekkingen bestaan. De socialistische oppositie in Portugal heeft geëist dat premier Cavaco Silva zich duidelijk uitspreekt over het plan. De Spaanse premier González, de zelfbenoemde woorvoerder voor de armere zuidelijke lidstaten in de EU, heeft aangekondigd in september naar Bonn te reizen om met bondskanselier Kohl over het plan te spreken. Tijdens de informele bijeenkomst van EU-ministers van buitenlandse zaken dit weekeinde op het Baltische eiland Usedom, zal het plan van de twee snelheden aan de orde komen.