'In de wieg was Ad al een staatsman'; Minister Melkert (sociale zaken) debuteert in Kamer

DEN HAAG, 9 SEPT. “Zou de minister ook meegaan een pilsje drinken?” Na afloop van het ruim vijf uur durende debat over de Wet tewerkstelling vreemdelingen worstelen een aantal ambtenaren van sociale zaken met deze vraag. Voor hen is deze wet, die voorwaarden dicteert voor mensen van buiten de Europese Unie om in Nederland te werken, het magnum opus; voor minister Melkert (sociale zaken en werkgelegenheid) het eerste debat met de Tweede Kamer.

De PvdA'er Melkert heeft het sociale-zakendossier overgenomen van de CDA'er De Vries. En volgens de nieuwe minister was zijn voorganger “een van de meest markante politici van de afgelopen tien jaar”. Met een niet te verbergen grijns: “Het feit dat hij de titel 'achtste PvdA-minister' als een geuzennaam beschouwde, bevestigt alleen maar dat hem respect toekomt.”

De Wet tewerkstelling vreemdelingen vervangt de Wet arbeid buitenlandse werknemers die volgens de ambtenaren aan vervanging toe was. De wet regelt bijvoorbeeld de voorwaarden waaronder buitenlandse orkestjes in een hotel mogen spelen. D66-woordvoerder Dittrich is verheugd dat de tewerkstellingsvergunningen aan een bepaalde termijn worden gebonden, want Nederlandse musici die niet aan een orkest zijn verbonden, kunnen moeilijk het hoofd boven water houden, “onder meer als gevolg van de opgelegde fusies van orkesten en stopzetting van subsidies”.

Melkert schetste het dilemma van de wet die het aan de ene kant mogelijk maakt dat Jessye Norman in Nederland kan optreden, en aan de andere kant moet voorkomen dat Roemeense orkesten Cole Porter spelen (“Ik vind het gruwelijk”). GroenLinks-woordvoerster Oedayraj Singh Varma brak een lans voor allochtone muziek. “Niet iedereen van allochtone afkomst heeft het niveau van Jessye Norman, maar ik ken heel veel Antilliaanse jongeren die enorm kunnen genieten van en swingen op pittige mérengue-muziek.” De afgevaardigde van GroenLinks vroeg om “enige zorgvuldigheid” en “niet alle derde-wereldmuziek te bestempelen als derderangs of minderwaardig, als die muziek niet valt onder de categorie Jessye Norman.” Gekleed in een stemmig donker pak stelde Melkert de afgevaardigde van GroenLinks gerust. “Persoonlijk ben ik in die vorm van kunst ook erg geïnteresseerd.”

Aan het begin van zijn repliek concludeerde Melkert dat “er op hoofdlijnen instemming is betuigd met het wetsvoorstel, een enkele uitzondering daargelaten”. Tussen de regeringspartij VVD, de oppositiepartij CDA en Melkert enerzijds en de regeringspartijen PvdA en D66 en de oppositiepartij GroenLinks anderzijds bestaat een verschil van mening over de beroepsmogelijkheden. “Het nieuwe dualisme”, constateert VVD-afgevaardigde Van Hoof. “Een meningsverschil tussen regeringspartijen onderling en het kabinet wordt niet weggemoffeld, maar er vindt een open debat plaats.”

PvdA, D66 en GroenLinks willen dat in de wet een mogelijkheid wordt opgenomen voor hoger beroep als een vreemdeling een werkvergunning wordt geweigerd. CDA, VVD en Melkert voelen daar niets voor. Volgens Melkert is de nieuwe wet gekoppeld aan de vreemdelingenwet en die sluit een hoger beroep uit. Zijn opponenten onderstrepen dat het in de nieuwe wet niet alleen om vreemdelingen gaat. Ook werkgevers die migranten in dienst willen nemen, hebben ermee te maken. Volgens hen is daarom bij geschillen de Algemene Wet Bestuursrecht van toepassing, die wel een hoger beroep kent.

Tijdens het debat namen regelmatig Kamerleden van de PvdA even plaats in de blauwe stoelen om te kijken hoe hun oud-fractiegenoot het ervan afbracht. “Het is net Lubbers, alsof Ad al twaalf jaar minister is”, valt later op te tekenen en “in de wieg was Ad al een staatsman”.

De woordvoerders van de fracties zijn vol lof. “Ik vind dat de minister tactisch gezien knap opereert”, zei GPV-afgevaardigde Van Middelkoop. Melkerts partijgenoot Apostolou meent dat de minister “in een ontspannen sfeer” de Kamervragen heeft beantwoord. Van Hoof signaleerde “duidelijke en volledige” antwoorden. SGP-woorvoerder Van der Vlies typeerde de dialoog als “open (...) dat belooft wat voor de toekomst”. En CDA-woordvoerder Soutendijk-van Appeldoorn noemde het repliek “gedegen (...) mijn complimenten”.

En de ambtenaren glommen. “We horen natuurlijk elke komma die verkeerd staat, maar de minister heeft het goed gedaan.” Na afloop van het debat vertelde Melkert dat hij na zijn benoeming bijna dagelijks met het dossier in de weer is geweest. Op eigen kracht voerde hij het debat met de Kamer, waarbij de papiermassa rondom het spreekgestoelte zich tijdens het debat als een olievlek uitbreidde. Dinsdag stemt de Tweede Kamer over de nieuwe wet en de regeringspartijen PvdA en D66 lieten doorschermeren dat ze ondanks hun kritiek akkoord zullen gaan. Misschien drinkt Melkert dan het glaasje bier met zijn ambtenaren. Gisteren had hij na het debat geen tijd; de lichtgrijze ford scorpio zoeft naar het departement, op weg naar de volgende afspraak.