Er staan nu 907.633.760 Indiërs op 'de klok'

NEW DELHI, 9 SEPT. Op een druk kruispunt in New Delhi staat een elektronische klok, waarop te zien is hoe snel de bevolking van India groeit. Donderdagmiddag om kwart voor drie stond hij op 907.633.760. Elke minuut komen er 35 mensen bij. Het gaat om schattingen, want niemand weet precies hoeveel Indiërs er thans zijn.

Wel zijn de deskundigen het er over eens dat India nog voor het einde van de eeuw meer dan een miljard zielen zal tellen, en, als de voortekenen niet bedriegen, zal dit aantal 35 jaar later zijn gestegen tot anderhalf miljard mensen. Tegen die tijd zal het in oppervlakte veel kleinere India China zijn voorbijgestreefd als de volkrijkste staat op aarde.

Voorlopig is de bevolkingsgroei in India nog onstuitbaar. De meeste Indiërs zijn immers jong en zullen te zijner tijd kinderen willen. Zelfs wanneer ze er maar twee per echtpaar zouden nemen, zou de bevolking flink blijven groeien doordat de mensen langer blijven leven dan vroeger. “Het heeft geen zin daarover te jeremiëren tijdens internationale conferenties”, zegt Ashish Bose, een vooraanstaande Indiase demograaf. “Je kunt er op dit moment weinig aan veranderen. Pas later zal de toestand zich kunnen stabiliseren.”

Voorlopig nemen de meeste Indiërs, vooral op het platteland waar driekwart van de bevolking woont, geen genoegen met een gezin van twee kinderen. Ze willen een gezin met minimaal twee zoons. In een land waar sociale zekerheid van staatswege nagenoeg ontbreekt, achten ze die onmisbaar in tijden van nood en ouderdom. “Het is als met je ogen”, zo citeert Bose een arme vrouw uit de deelstaat Rajasthan. “Wanneer je er één verliest, heb je er altijd nog één over.”

Dat bij dit streven en passant ook wel eens meisjes worden geboren, nemen de meeste ouders morrend op de koop toe. Tienduizenden per jaar laten echter de vrucht aborteren wanneer ze van tevoren weten dat het een meisje wordt. Het intense verlangen naar zoons en de afkeer van meisjes vormt een van de belangrijkste struikelblokken bij de pogingen de geboorten te beperken. Deze voorkeur leidt er bovendien toe dat de positie van meisjes en vrouwen zwak blijft. Het leeuwedeel van de vrouwen heeft nauwelijks onderwijs genoten en is gewend de man in alles onvoorwaardelijk te volgen.

Vanouds heeft het accent van de Indiase geboortebeperkingsprogramma's op sterilisaties gelegen. Ten tijde van wijlen premier Indira Gandhi en haar zoon Sanjay werd daarvoor zelfs op grote schaal dwang gebruikt. Het maakte vooral Sanjay zeer impopulair. Niettemin werkt de regering nog steeds met quota voor sterilisaties. Ambtenaren die er niet in slagen een bepaald aantal sterilisaties per maand uit te laten voeren, kunnen op reprimandes rekenen. Deze praktijk leidt dikwijls tot corruptie. Zo worden er vaak oude vrouwen gesteriliseerd, of dezelfde vrouw twee keer, want het gaat bijna uitsluitend om vrouwen. De mannen houden niet van voorbehoedmiddelen of sterilisatie. In het noorden van de volkrijkste deelstaat Uttar Pradesh (ruim 145 miljoen inwoners) bleken veel vrouwen uit Nepal te worden gesterilseerd om het Indiase quotum maar te halen. Voor hun medewerking kregen de Nepalese vrouwen een geringe vergoeding.

De toestand in India is niet overal even rampzalig. Vooral in het zuiden, in de deelstaten Kerala, Tamil Nadu, Andhra Pradesh en Karnataka, is de bevolkingsgroei redelijk onder controle. In de veel dichter bevolkte noordelijke deelstaten Uttar Pradesh, Bihar, Madhya Pradesh en Rajasthan is er daarentegen nauwelijks vooruitgang geboekt. Juist in deze deelstaten zal de aanhoudende groei leiden tot een nog hogere druk op hulpbronnen als elektriciteit en water.

Wil de regering de toestand enigszins in de hand houden, dan zal ze volgens Bose haar aandacht moeten verleggen van de sterilisaties en de voorbehoedmiddelen naar sociaal-economische factoren. Vooral naar onderwijs voor vrouwen. “In een probleemstaat als Uttar Pradesh is ruim 75 procent van de vrouwen op het platteland analfabeet”, constateert Bose. “Door scholing gaat de huwelijksleeftijd omhoog en worden vrouwen er toe gebracht buitenshuis te werken. Ze baren minder kinderen en worden economisch onafhankelijk.”