Studie belastinghervorming; Topinkomens profiteren van operatie-Oort

DEN HAAG, 8 SEPT. Mensen met een inkomen tot 26.000 gulden hebben niet geprofiteerd van de lastenverlichting die was gekoppeld aan de belastingoperatie-Oort. Het grootste voordeel is toegevallen aan belastingplichtigen met een inkomen van meer dan 200.000 gulden.

Van de lager betaalden is de belasting- en premiedruk grosso modo gestegen.

Dit concluderen prof. dr. C.A. de Kam en drs. J.E. Sturm van de Rijksuniversiteit Groningen op basis van een onderzoek dat vandaag is gepubliceerd in het Weekblad voor fiscaal recht. Op basis van voorstellen van de commissie-Oort werd in 1990 de loon- en inkomstenbelasting vereenvoudigd. Zo zijn inkomstenbelasting en de premies voor de volksverzekering tot één heffing geïntegreerd. Het aantal tariefschijven werd teruggebracht van negen naar drie en het toptarief werd verlaagd van 72 naar 60 procent.

De belastingvereenvoudiging was gekoppeld aan een lastenverlichting. Volgens De Kam en Sturm zijn de lasten van 1989 op 1990 met 4,2 miljard gulden verlaagd. Het ministerie van financiën meldde vorige maand dat de lastenverlichting 4,8 miljard gulden bedroeg; dit is 0,2 miljard gulden minder dan oorspronkelijk was geraamd.

Volgens het ministerie van financiën is 49 procent van de lastenverlichting ten goede gekomen aan de belastingbetalers in de eerste schijf (tot 40.000 gulden); De Kam en Sterk komen uit op een percentage van 20.

In de tweede schijf (tot 90.000 gulden) zou volgens Financiën 43 procent van de lastenverlichting zijn terechtgekomen, tegen 63 procent volgens De Kam en Sturm. Acht procent van de lastenverlichting is volgens Financiën terechtgekomen bij de belastingbetalers in de derde schijf; de Groningse onderzoekers komen uit op het dubbele (16 procent).

“Ons onderzoek is zorgvuldig”, laat Financiën in een reactie weten. Het ministerie heeft gewerkt op basis van de aangiftes van belastingplichtigen en is niet van plan om opnieuw de zaak te onderzoeken.

De Kam en Sturm dagen het ministerie uit tot “een grondig aanvullend onderzoek”. De Groningse onderzoekers wijzen erop dat de lastenverlichting uiteindelijk meer ten goede is gekomen aan de middengroepen en de topinkomens (“mogelijk zelfs voor 80 tot100 procent”) dan de becijferingen van Financiën suggereren (50 procent).

Het onderzoek van De Kam en Sturm toont aan dat vooral ambtenaren en werknemers van de lastenverlichting hebben geprofiteerd. Zelfstandigen en gepensioneerden met een laag inkomen zijn geconfronteerd met een lastenverzwaring; AOW'ers zijn hiervoor gecompenseerd. Vergelijkbare resultaten zijn niet te vinden in de Oort-evaluatie van Financiën.