Satcom herrijst, in stilte en gehalveerd

WADDINXVEEN, 8 SEPT. Peter Alberda van Ekenstein moet het zich allemaal wat anders hebben voorgesteld toen hij vorig voorjaar aantrad als directeur van Satcom, een klein telecommunicatiebedrijf in de Zuidhollandse polderplaats Waddinxveen dat toen nog werk bood aan 25 man. Hij verwachtte een onderneming aan te treffen die klaar was voor de toekomst, in kon spelen op de almaar rijzende vraag naar draadloze telefoons, satellieten- en tv-decoders en eigenlijk alleen maar kon groeien in omvang, omzet en winst.

Maar het tegendeel geschiedde: binnen een paar maanden sloeg het toekomstperspectief van Satcom radicaal om. De grootste klant nam niets meer af, de belangrijkste toeleverancier pleegde contractbreuk en de voornaamste afzetmarkt (Duitsland) zakte in elkaar. De nieuwe directie zag zich gedwongen de prognose voor geheel 1993 zwaar naar beneden bij te stellen. En, alsof het niet genoeg was: amper een jaar na zijn entree kreeg Alberda bezoek van de plaatselijke Rabobank-directie met de sombere boodschap dat het krediet was stopgezet. De bank had het vertrouwen in een zonnige toekomst van het bedrijf verloren.

Het waren zware tijden voor de Satcom-directeur die nou net gehoopt had dat hij in wat rustiger vaarwater terecht gekomen was na de roerige jaren die hij kort voor zijn overstap had meegemaakt bij de KLM als financiële rechterhand van president-directeur Bouw. Pas gisteren was er eindelijk weer wat tevredenheid te bespeuren bij Alberda van Ekenstein toen hij voor de aandeelhouders van Satcom het definitieve herstructureringsplan kon presenteren. De kredieten zijn afgekocht, de kosten met de helft teruggebracht en de verliezen weggewerkt: de continuïteit van het bedrijf is gewaarborgd.

“Er is een nieuw Satcom ontstaan”, zei Alberda gisteren. “Met een ander risicoprofiel.” Satcom gaat in min of meer gehalveerde versie verder en is terug naar zijn kernactiviteit: onderzoek naar en ontwikkeling van produkten voor de markt voor consumentenelektronica. Voor de dertien werknemers die nu nog op de loonlijst staan draait het vanaf nu vooral om decoders voor interactieve televisie. Daarvan zijn er dit jaar inmiddels 10.000 verkocht aan het Nederlandse bedrijf Itcom. Alberda hoopt er eind dit jaar nog eens 10.000 aan dit bedrijf te slijten en als interactieve televisie daadwerkelijk aanslaat, doemen mooie toekomstorders op van 50.000 tot 100.000 per jaar, zo voorspelt de directeur. Satcom verdient daarbij vanaf nu alleen nog op provisiebasis: de produktie van de decoders heeft plaats bij Teletech Telesystems op de Filippijnen.

Pag.21: Satcom maakt weer winst

Voor een gehoor van welgeteld elf man deed de Satcom-directeur gisteren zijn verhaal. Samen met oud TNO-directeur en president-commissaris prof.ing. W.C.L. Zegveld zette Alberda uiteen wat er allemaal was gebeurd en wat er de komende maanden en jaren nog te verwachten is. Er was koffie met Goudse stroopwafels en na afloop werden dikbelegde broodjes aangeboden, maar het meest opvallend was de lethargie onder de aanwezige aandeelhouders: er werd tijdens de vergadering, die nauwelijks drie kwartier duurde, slechts één vraag gesteld.

De rust en snelheid waarmee de aandeelhoudersvergadering verliep verbaasde ook de twee mannen achter de tafel. Zij hadden wat meer vuurwerk verwacht van de aanwezigen. Daar was alle reden toe. Immers, kort nadat Satcom in problemen was gekomen met de Rabobank verboden de commissarissen van Satcom een tweehoofdige commissie van aandeelhouders de boeken van het bedrijf te controleren. De groep aandeelhouders wilde inzage in de cijfers nadat zij medio juni van de directie had gehoord dat in 1993 een verlies was geleden van 2 miljoen gulden bij een omzet van 25 miljoen gulden. Dat was schrikken, want een jaar geleden was nog een winst van 2,5 miljoen gulden voorspeld op een omzet van 75 miljoen gulden.

Na afloop van de vergadering gisteren wilden de twee leden van de aandeelhouderscommissie kwijt dat ze “nog niet klaar zijn” met de Satcom-top. Ze zijn, vertellen ze, onder de indruk van het herstructureringsplan dat de directie heeft opgesteld, maar de manier waarop ze terzijde zijn geschoven zint ze absoluut niet. “De discrepantie tussen de beloften die gewekt zijn in het prospectus vorig jaar en het uiteindelijke resultaat een paar maanden later is veel te groot. Daar moet de directie nog veel meer uitleg over geven”, meent ir. L. Jongen, een van de twee leden van de commissie. Jongen doelt op een prospectus dat begin vorig jaar het licht zag ter gelegenheid van de beursgang van Satcom. Dat geschiedde door middel van een zogeheten 'reverse take over', een omgekeerde overneming van Satcom door Canada Overseas Investment Corpora (COIC). Satcom nam daardoor de beursnotering over van COIC. Een deel van de aandelen van het bedrijf wordt sindsdien verhandeld op de Amsterdamse parallelmarkt.

COIC is een investeringsmaatschappij van Jan Bosch, een grote jongen uit de Nederlandse beleggingswereld die recentelijk bekendheid verwierf via zijn bemoeienis met het vastgoedfonds Ravast. Bosch kent Alberda van Ekenstein uit diens KLM-tijd. Toen verkocht Alberda als hoofd Financiën en Deelnemingen van de luchtvaartmaatschappij de hotelketen Golden Tulip aan Bosch. Deze wilde de keten kort daarna doorverkopen aan een paar Amerikaanse investeerders, maar zag dat op het laatste moment tot zijn ergernis mislukken.

In het najaar van 1992 kwam Bosch weer in gesprek met Alberda, die - om het nog wat ingewikkelder te maken - toen nog in dienst was bij de KLM maar al functioneerde als financieel adviseur bij Satcom waar hij was terechtgekomen via Gerard de Wit, het toenmalige hoofd Passage bij de KLM die al een tijdlang adviseur was in Waddinxveen. Bosch vroeg Alberda eind 1992 of deze nog een bedrijf wist voor zijn beursgenoteerde investeringsmaatschappij COIC. Voordeel van COIC is naast een beursnotering dat zij statutair op Curaçao is gevestigd. Bedrijven die een deel van hun produktie uit bijvoorbeeld Azië halen, zoals Satcom, krijgen daardoor een aantrekkelijk belastingvoordeel. Alberda vond het eigenlijk wel iets voor Satcom en introduceerde Bosch bij Chris de Jong, de oprichter en grootaandeelhouder van het telecombedrjf.

Tussen Bosch en De Jong, een voormalig elektricien die rijk is geworden met de introductie van de 'bakkies' in Nederland, klikte het snel en zij besloten met elkaar in zee te gaan. De omgekeerde overname had plaats en Satcom kreeg een beursnotering. Maar al snel bleken de verwachtingen, zoals die waren neergelegd in het emissieprospoctus, verre van haalbaar. Dat wekte de woede van Bosch die nu nog steeds niet is uitgeraasd. De bijna-ondergang van Satcom heeft hem veel geld gekost: hij kocht zijn aandelen op iets meer dan 24 gulden en zag ze vervolgens in waarde dalen tot een dieptepunt van 1,40 gulden.

Bosch vertoonde zich gisteren niet in Waddinxveen. Hij bleef lekker thuis in het Zuidfranse Vence en is vandaaruit een juridische strijd aangegaan met de Satcom-directie. Bosch heeft een miljoenenclaim ingediend en eist schadevergoeding wegens misleiding. Het verlies van Bosch loopt overigens terug. De koers van Satcom, dat sinds deze zomer verbannen is naar het strafbankje, krabbelde vanmorgen verder op en staat nu op 8,50 gulden. Binnenkort spreken directie en commissarissen van Satcom met het beursbestuur om het bedrijf weer terug te krijgen in de officiële notering. Alberda maakt zijn gang naar de hoofdstad niet langer in zijn donkerrode BMW zeven-serie. De bezuinigingsoperatie, waarvoor extern adviseur en oud Fokker-bestuurslid Cees Biersma werd ingehuurd, heeft flink effect gehad op het wagenpark van Satcom. Alberda komt tegenwoordig per Volvo stationcar naar zijn werk. Ook Chris de Jong heeft zijn enorme Mercedes ingeruild voor een kleinere versie. Het lijkt allemaal te helpen: voor dit jaar verwacht Satcom een winst van 1,9 miljoen gulden.