Kwakkelend Eastman Kodak begint aan een nieuwe jeugd

NEW YORK, 8 SEPT. Met het binnenhalen van George M.C. Fisher is het 106 jaar oude Eastman Kodak aan een nieuwe jeugd begonnen. Het bedrijf uit Rochester, New York, concentreert zich na het afstoten van Eastman Chemicals en de verkoop van zijn farmaceutische onderdelen weer op de kernactiviteiten: beeldprodukten in de breedste zin van het woord.

Eastman Kodak, meestal gewoon Kodak genoemd, was eigenlijk al sinds 1985 aan het kwakkelen. Het bedrijf reorganiseerde destijds waarbij maar liefst 13.500 banen sneuvelden. De situatie verbeterde zich maar na een recordwinst in 1988 maakten de resultaten het jaar daarna weer een duik. Opnieuw moesten 4.500 personeelsleden verdwijnen. Intussen had het concern het geneesmiddelenbedrijf Sterling Drug overgenomen voor 5,1 miljard dollar. De schuld was Kodak een blok aan het been en de resultaten bleven matig.

Kodak-topman Kay R. Whitmore bleef zijn bestuur echter beloven dat het allemaal beter zou worden. Na een nieuwe reorganisatie in 1991 en wederom ontslagen in het begin van 1993 werd met veel tamtam de kampioen-bezuiniger Christopher Steffen binnengehaald. Steffen werd de man van twee miljard genoemd omdat dat de waardestijging was van de uitstaande aandelen Eastman-Kodak na de bekendmaking van zijn aantreden. De verbintenis overleefde de wittebroodsweken niet en na twee maanden was Steffen alweer vertrokken.

Op dat moment werd de raad van bestuur van Kodak wakker. Met Roberto Goizueta (Coca Cola), John Phelan (voormalige topman van de New York Stock Exchange), Richard Zimmerman (Hershey Foods) en Karlheinz Kaske (voomalig topman Siemens) heeft Kodak een groep zwaargewichten in zijn bestuur. Whitmore had ze echter te lang aan het lijntje kunnen houden. Steffen was aangetrokken om het mes in het bedrijf te zetten. Hij kreeg die kans niet van Whitmore, dus Kodak zou noodgedwongen noeten blijven doorsukkelen. Whitmore waagde nog een manoeuvre in de breedte door in juni vorig jaar ce verkoop van Eastman Chemicals aan te kondigen. Tevergeefs, want kort daarna maakte Goizueta bekend dat Whitmore ging vertrekken en dat Eastman Kodak een nieuwe topman zocht.

Die diende zich aan in oktober in de persoon van George Fisher, de man die bij Motorola furore had gemaakt. Motorola maakt chips, zendapparatuur en mobiele telefoons. Van Fisher is bekend dat hij niet alleen genoeg ervaring heeft met consumentenprodukten, ook heeft hij genoeg ervaring om een veelzijdig bedrijf te leiden. Fisher was vorig jaar ook al kandidaat-topman voor IBM. Fisher zat sinds 1976 bij Motorola maar wilde voor een premie van 5 miljoen dollar wel naar Rochester verhuizen.

Bij de Yellow Giant, zoals Kodak wel wordt genoemd, zullen in het kader van een lopende reorganisatie dit jaar nog ongeveer tweeduizend banen verdwijnen. Dat is iets minder dan vorig jaar werd aangekondigd. “Wij breiden enkele onderdelen uit zodat het aantal banen dat verdwijnt per saldo minder is dan voorzien”, aldus Kodak-woordvoerder Paul Allen. De onderdelen die zich uitbreiden zijn in de imaging-business, de beeldige activiteiten dus. Specifieker kan Kodak volgens Allen nog niet zijn.

Fisher heeft sinds zijn aantreden schoon schip gemaakt. De enorme schuld waar Kodak nog mee tobt, plusminus 6,6 miljard dollar, kan nu door de driestapsverkoop van Sterling Drug worden gereduceerd. Kodak heeft volgens analisten uitstekende prijzen weten te bedingen en als L&F Products eind dit jaar voor ongeveer 2 miljard dollar zal zijn verkocht heeft Kodak in totaal 7,4 miljard dollar aan bezittingen van de hand gedaan. Fisher kan zich dan concentreren op de alle vormen van beeldtechnologie die Kodak tot zijn terrein rekent.

Eastman Kodak heeft een al enkele jaren stagnerende omzet en een matige of geheel afwezige winst. De 100.000 werknemers wereldwijd wonen voor meer dan de helft buiten de Verenigde Staten. Fisher heeft contanten nodig om uit te kunnen breiden en heeft mede daarom de farmaceutische tak verkocht. Ook de reorganisatie en een bezuinigingspakket moeten samen 2,8 miljard opbrengen tot en met volgend jaar. Zijn andere taak is, zegt Fisher zelf, het verhogen van de produktiviteit.

Sinds een jaar of vier is er weinig groei meer in de verkoop van filmrolletjes. Dat is voor Kodak een groter probleem dan voor de concurrentie, simpelweg omdat het door George Eastman opgerichte bedrijf nog altijd de grootste producent van fotografische produkten ter wereld is en de concurrentie bressen slaat in de hegemonie van Kodak. De winstmarges worden minder en tegelijkertijd moet het bedrijf zich zien te herscheppen in een voorhoedespeler op het gebied van de digitale beeldtechnologie. Dat is de strategie die Kodak al sinds 1990 aankondigt maar die nog niet voldoende in praktijk kon worden gebracht.

Fisher zei in het jaarverslag over 1993 dat Eastman Kodak die fotorolletjes nog te hard nodig heeft. “Het is een te groot deel van dit bedrijf om te zeggen we gaan al onze groei uit digitale elektronica halen”, aldus Fisher. Kodak ziet graag dat iedereen in de wereld een foto-album aanlegt en richt zich daarom agressief op verkoop van filmpjes in Oost-Europa, Azie en Latijns Amerika.

Tegelijkertijd moet het de nieuwe technologie in betaalbare produkten zien om te zetten en goed weten te verkopen. Kodak is op laboratoriumniveau immers al een koploper in de digitale beeldtechniek. Kodak heeft sinds twee jaar een hi-tech studio in Hollywood waar het speelfilms beeld voor beeld digitaliseert met behoud van kleurkwaliteit en beeldresolutie. Het was Kodak dat de film Snow White (1937) in zijn geheel restaureerde door digitalisering. In augustus van 1992 kwam ook de Photo CD op de markt. Deze vinding is op de consumentenmarkt tot nog toe een flop en heeft alleen voor professionele fotografie toepassingen gevonden.

Kodak heeft verder eersteklas thermal printers ontwikkeld en software die kleuren op het scherm in optima forma overhevelt op print. Ook die vindingen hebben alleen hun weg gevonden naar de uitgevers en dergelijke, zonder de consument te bereiken. Concurrenten als Hewlett Packard en Xerox zijn Kodak op dat terrein ook nog voor.

Het zijn maar enkele voorbeelden van Kodak-vindingen die op de weg van lab naar huis- of studeerkamer in het gedrang zijn geraakt. Eastman Kodak is een bedrijf dat meent alle uitvindingen helemaal zelfstandig in verkoopbare produkten te moeten omzetten en doet in dat opzicht denken aan IBM en Philips. Aan Fisher nu de taak om de produkten alsnog te verkopen of de technologie met de hulp van partners een vorm te geven die de consument naar de winkel doet snellen.