Urbi et orbi

DE ANNULERING VAN het pauselijke bezoek aan Sarajevo betekent meer dan een teleurstellende ervaring voor het rooms-katholieke deel van de burgerij in die stad. Dat de kerkvorst op het laatste moment afzegde, was een direct gevolg van de onmacht van de Verenigde Naties, de NAVO en de zogenoemde contactgroep van grote mogendheden om de Serviërs aan de afspraken te houden. Gezien de weer ernstig verslechterde toestand in Sarajevo, waar in de afgelopen tweeëneenhalf jaar meer dan tienduizend mensen zijn omgebracht, kon de veiligheid van de paus niet worden verzekerd. De heilige vader zou zich voortdurend in het schootsveld van Servische sluipschutters, mortieren en kanonnen hebben bevonden.

Als om hun branie te tonen vuurden de Serviërs gisteren elf granaten af op een plek minder dan drie kilometer verwijderd van de plaats waar de paus in de open lucht een mis zou celebreren. Hoewel de Serviërs daarmee de garanties voor de veiligheid van Sarajevo schonden en een afstraffing dus op haar plaats zou zijn geweest, bleef de in Italië gestationeerde NAVO-luchtmacht aan de grond. Duidelijker had voor de stad en de wereld niet kunnen worden gedemonstreerd dat de bevolking van Sarajevo weer aan zichzelf is overgelaten. Niet alleen bleef de paus weg, maar de Serviërs kunnen ongehinderd hun moordpartijen voortzetten.

HET PALAVER OVER HET verdelingsplan voor Bosnië, over de vraag of de aanstichters van alle ellende in Belgrado nu wel of niet moeten worden beloond voor het feit dat zij hun Bosnische voorhoede in de steek hebben gelaten, over Russische suggesties om toch maar met de Serviërs aan te pappen en Amerikaanse plannen om de moslims te steunen - dat eindeloze touwtrekken gaat voorbij aan het simpele feit dat een handvol terroristen en oorlogsmisdadigers de internationale gemeenschap, de Westerse democratieën, het verenigde Europa en de wereldkerk nu al drie jaar lang de dienst voorschrijft. De dag dat Frankrijks president, Mitterrand, aan het hoofd van een detachement Franse blauwhelmen tot ieders verrassing zijn opwachting in Sarajevo maakte om ten overvloede Europa's verantwoordelijkheden te onderstrepen, ligt al weer ver achter ons en is inmiddels zeer definitief geschiedenis geworden. Europa kon de taak niet aan, evenmin als de VN, en de directe betrokkenheid van Amerikanen en Russen heeft het pandemonium slechts versterkt.

IN HET VOORBIJGAAN is ook de positie van de NAVO uitgehold. In de praktijk afhankelijk van de besluiteloosheid van een paar internationale ambtenaren ter plaatse is de Atlantische verdedigingsorganisatie gedegradeerd tot de positie van personeel op afroep. De paar keer dat de vliegtuigen werden opgeroepen werkten bovendien de weersomstandigheden niet mee. De NAVO is op die manier niet in staat gebleken een bijdrage aan de beëindiging van het Servische terrorisme te leveren. In plaats van een symbool van kracht is zij verworden tot het bewijs van de algemene zwakte die de Serviërs tegenover zich vinden. Dat de Serviërs onder die omstandigheden ook de bisschop van Rome aan hun laars lappen, behoeft niemand meer te verbazen.