Peruaan maakt van Sampras oude man

NEW YORK, 7 SEPT. Pete Sampras kon zich niet langer verstoppen achter het emotieloze masker van de winnaar. In de vierde en vijfde set beet hij op zijn tanden, verkrampte zijn gezicht, fronste hij met zijn wenkbrauwen en hing zijn tong verder uit zijn mond dan ooit. De Amerikaan strompelde als een sombere, oude man over de baan en leunde tussen de rally's door secondenlang op zijn racket op zoek naar zuurstof en brandstof.

“Ik liep tegen een muur op”, zei Sampras een uur na de wedstrijd. “Ik had niets meer over. Vijf weken zonder partijen is toch teveel geweest. Ik ben niet meer gewend aan de klappen die je voeten krijgen op het beton van de tennisbaan. Mijn voeten werden rauw. Het vel vloog er af. Ik kreeg blaren.”

Sampras, de nummer één van de wereld, verloor gisteren in de vierde ronde van de Open Amerikaanse kampioenschappen, met 3-6, 6-3, 4-6, 7-6 en 7-5 in 3.38 uur van Jaime Yzaga, een Peruaan die 23ste staat op de ranglijst. Sampras speelde de hele vierde en vijfde set in een staat van volledige uitputting. Het was slechts aan zijn wilskracht en technisch surplus te danken dat hij de partij nog bijna won. Ook omdat Yzaga op een aantal beslissende momenten blokkeerde en simpele missers en dubbele fouten sloeg.

Sampras kon in de tweede helft van de partij niet veel meer doen dan met souplesse de bal in het spel houden. De kracht voor harde, agressieve slagen had hij niet meer, zijn benen weigerden dienst. Regelmatig liet hij ballen binnen zijn bereik gewoon lopen. Yzaga is een 1.70 meter lange onvermoeibare baseline-speler, een soort mindere uitvoering van Michael Chang. Maar hij kon volstaan met de bal terugslaan en terugslaan en terugslaan.

Sampras won de eerste set eenvoudig, kwam in de tweede achter met 5-1, won de derde, maar verspeelde de vierde set na een 3-0 voorsprong. Ook in de tie-break van de vierde set had Sampras nog met 2-0 voorgestaan. “In de pauzes tussen de rally's slaagde ik er niet meer in te herstellen”, zei Sampras. “Hoe meer ik moest bewegen, hoe meer pijn mijn voeten gingen doen. Toch bleef ik het gevoel houden dat ik zelfs de lange rally's van hem kon winnen. Achteraf had ik misschien moeten proberen de punten sneller te beslissen.”

In de vijfde set bij 2-3 moest Sampras serveren. Het eerste punt, een lange rally vanaf de baseline, kostte hem zichtbaar zoveel kracht dat hij vervolgens met een dubbele fout en drie missers op rij zijn service-game inleverde: 2-4. Yzaga hield zijn service en kwam op 2-5, Sampras hield tot 3-5. Yzaga serveerde voor de wedstrijd, voor een overwinning op de wereldkampioen in een grand-slamtoernooi. Bij 30-0 verkrampte hij. Een dubbele fout, een backhand in het net en op het derde breekpunt een forehand ver buiten de baan.

Het publiek, bijna 20.000 toeschouwers onder een aangenaam zonnetje, werd wild. In de vierde set had het stadion de underdog Yzaga zijn kans gegund. In de beslissende set stonden de Amerikanen weer als één man achter hun landgenoot. “Het leek wel Davis Cup”, zei Yzaga na afloop.

Beide spelers behielden hun service. Bij 5-6 kwam Sampras op 40-30. Met één punt zou hij de tie-break van de vijfde set halen, maar wederom liet zijn forehand hem in de steek. Hij maakte twee fouten en op het eerste matchpoint voor Yzaga sloeg Sampras een krachteloze service middenin het servicevak. Yzaga passeerde hem met een onhoudbare backhand-return.

De 23-jarige Sampras had dit jaar afstand genomen van de concurrentie. Hij won zes kleinere toernooien, de Open Australische kampioenschappen en verdedigde met succes zijn titel op Wimbledon. Alleen op Roland Garros strandde hij in de kwartfinale tegen Jim Courier.

Gisteren liet zijn lichaam hem in de steek. Meestal weet hij door zijn overmacht de kleine gebreken te verhullen. Zijn maag raakt regelmatig van streek. In maart had hij bijvoorbeeld verkeerde pasta gegeten en had hij de finale van Key Biscayne niet kunnen spelen, als Agassi hem geen anderhalf uur uitstel had gegund. Ook de pezen in zijn enkels en de vliezen van zijn scheenbenen zijn door overbelasting regelmatig ontstoken. Hij speelt met steunzolen en bandages om zijn enkel.

Deze zomer dwong een ontsteking in zijn linkerenkel hem na zijn nederlaag in de Davis-Cupwedstrijd tegen Richard Krajicek vijf weken rust te nemen.

Hij hield in Florida zijn conditie bij met fietsen op de home-trainer en gewichtheffen in het krachthonk. Onder leiding van Pat Etcheberry, een bekende conditie-trainer die ook Courier en Bruguera onder handen neemt, deed hij zoveel mogelijk, maar duidelijk minder dan hij gewend was te doen. “Fietsen is toch wat anders dan wedstrijden spelen”, constateerde hij gisteren.

Sampras heeft tot nu toe vijf grand-slamtoernooien gewonnen. De US Open in 1990, op 19-jarige leeftijd. Wimbledon in 1993 en 1994, de Open Australische in 1994, zijn tweede US Open vorig jaar. De ambitieuze Amerikaan mikt op een plaats in de geschiedenisboeken. Hij heeft alles al eens gewonnen, maar wil records breken. Hij heeft al net zoveel grand-slamtitels als Boris Becker, twee minder dan John McEnroe, drie minder dan Jimmy Connors en Ivan Lendl en zes minder dan zijn grote voorbeeld, de Australiër Rod Laver.

“Dit haalt de glans van het seizoen”, zei Sampras gisteren. “Twee grand-slamtoernooien winnen is geen slecht resultaat. Maar ik ben zwaar teleurgesteld dat ik me de hele zomer lang niet heb kunnen voorbereiden op dit toernooi.” Hij vertelde dat hij het waarschijnlijk niet zal kunnen opbrengen om zondag op televisie naar de finale te kijken. “Dan denk ik toch dat ik daar eigenlijk had moeten staan.”