Botsing over vrede N-Ierland; Major stuurt Paisley weg tijdens beraad

LONDEN, 7 SEPT. De Britse premier Major heeft dominee Ian Paisley, leider van de Noordierse Democratic Unionist Party, gisteren de deur gewezen. Paisley weigerde tot drie keer toe zijn vertrouwen uit te spreken in de woorden van Major.

Daarop eiste de premier dat Paisley het pand zou verlaten. Toen de dominee toch doorging met het afleggen van zijn verklaring, stapte Major zelf maar op.

De botsing tussen beiden stond in schril contrast tot de hartelijke ontmoeting enkele uren eerder van de Ierse premier, Albert Reynolds, met Gerry Adams, de leider van Sinn Fein, de politieke vleugel van de IRA. Deze bijeenkomst, die ook werd bijgewoond door John Hume, leider van de Noordierse Social Democratic and Labour Party, werd door alle deelnemers als “een historische mijlpaal in het vredesproces” omschreven. Voor het eerst sinds het begin van de Ierse burgeroorlog bijna driekwart eeuw geleden sprak een Ierse regeringsleider direct met Sinn Fein.

Terwijl het gesprek tussen Reynolds, Adams en Hume ruim vijf kwartier duurde, stond dominee Paisley al na tien minuten weer buiten. Paisley had Major vorige week direct na de afkondiging van het staakt-het-vuren door de IRA al van verraad beschuldigd. Hij zei dat de Britse regering het in het geheim op een akkoordje had gegooid met de IRA. Ook nadat Major in verschillende toonaarden had verzekerd dat de constitutionele positie van Noord-Ierland niet in het geding was en dat Ulster deel van het Verenigd Konkrijk blijft uitmaken totdat de bevolking anders beschikt, sprak Paisley nog van 'leugens' en 'oplichterij'.

Britse regeringswoordvoerders haastten zich gisteren te verklaren dat de harde opstelling van Major tegenover Paisley niet was ingegeven door lichtgeraaktheid of persoonlijke motieven. Major vindt Paisley een gruwel en heeft hem al eens in het parlement een dossiermap naar zijn hoofd gesmeten. Zwaarwegender voor de premier is, zeiden de regeringswoordvoerders, dat Paisley het vredesproces in gevaar brengt door de betrouwbaarheid van de regering in twijfel te trekken. Daarmee zaait hij onrust onder de protestantse meerderheid in Noord-Ierland.

Paisley toonde zich op de stoep van 10 Downing Street hoogst verontwaardigd. “Dit is voor het eerst dat een minister-president aan een politieke tegenstander vraagt om te zweren dat hij op zijn woord vertrouwd wordt”, zei Paisley. “Hoeveel parlementsleden zouden opstaan om te verklaren dat ze elk woord van John Major geloven?”

In Dublin legden Reynolds, Adams en Hume een slotverklaring af die bedoeld was om de Britse twijfel over de status van het republikeinse staakt-het-vuren weg te nemen. De Britten willen de zekerheid dat de IRA de wapens voorgoed heeft neergelegd. Volgens de Ierse verklaring, bezegeld met een handdruk, voelt Sinn Fein zich “totaal en absoluut gebonden aan democratische, vreedzame methoden om de politieke problemen op te lossen”.

Pag.5: Londen ijzig na ontmoeting tussen Adams en Reynolds

Maar Londen is met die formulering nog altijd niet tevreden. Britse regeringswoordvoerders reageerden ijzig op de ontmoeting van Reynolds en Adams. Conservatieve parlementsleden noemden de bijeenkomst veel te voorbarig. David Trimble, lagerhuislid voor de Ulster Unionisten, zei dat Reynolds “onfatsoenlijk, obsceen veel haast” had gemaakt om zaken te doen met Adams. Het verweer van Reynolds: “Het is nooit te vroeg om een leven te redden, en nooit te vroeg om het moorden te stoppen.”