Vrees voor uithollen innovatie bij Unilever

ROTTERDAM, 6 SEPT. Het vermogen van Unilever te komen met nieuwe vindingen dreigt verder uitgehold te worden door de plannen de komende drie jaar 130 researchbanen te schrappen en het budget van research in Vlaardingen met 15 procent te snoeien. Dat zeggen ingewijden bij Unilever, die de bezuiningsplannen voor research vergelijken met de omstreden kabinetsplannen om een half miljard te snoeien in het hoger onderwijs.

Researchers geven toe dat Unilever in de jaren tachtig terecht 'overtollig vet' bij laboratoria heeft weggesneden, maar vrezen dat het zeep- en voedingsmiddelenconcern nu te ver doorschiet. “Achter deze bezuinigingen steekt de opvatting dat nieuwe vindingen 'planbaar en calculeerbaar' zijn. Dat is helaas niet het geval”, aldus een Unilever-wetenschapper. Hij vreest dat Unilever door de bezuinigingen op research zich in toenemende mate zal moeten beperken tot het “bijhouden van produktinnovaties van concurrenten”.

Sinds begin jaren tachtig is bij Unilever-research in Europa een groot aantal banen verdwenen. Onderzoekscentra in onder andere Duiven, Hamburg, St-Denis en Schiedam werden in de jaren tachtig gesloten, waarbij een deel van de werknemers naar Vlaardingen en laboratoria van Unilever in Groot-Brittannië ging. Sinds begin jaren tachtig vloeiden meer dan 1.000 mensen af bij de laboratoria, waar nu nog circa 4.500 mensen werkzaam zijn. Het Unilever Research Laboratorium (URL) in Vlaardingen, ook wel de 'Universiteit van Unilever' genoemd, bleef daarbij tot nu toe steeds buiten schot. Vlaardingen had weliswaar de naam 'duur' te zijn, maar er wordt wel diepgravend, fundamenteel onderzoek gedaan. De kennis over het mangaan-kroonester in het wasmiddel Omo Power werd in Vlaardingen vergaard.

Maar Vlaardingen, waar olie, vetten en wasmiddelen worden ontwikkeld, is niet langer onaantastbaar. De komende drie jaar verdwijnen 130 van de 1.050 banen, zo maakte Unilever gisteren bekend. De afslanking moet leiden tot een kostenbesparing van 15 procent op het jaarlijkse budget voor Vlaardingen van zo'n 200 miljoen gulden. Unilever verwacht dat bij de reorganisatie geen gedwongen ontslagen zullen vallen. Natuurlijk verloop, VUT, overplaatsingen en individuele afspraken moeten leiden tot het vertrek van de 130 werknemers.

Overigens is Vlaardingen volgens Unilever niet het enige laboratorium waar klappen vallen. Ook Britse onderzoekscentra als Colworth in Bedford (overige voedingsmiddelen), Port Sunlight in Manchester (wasmiddelen, toiletartikelen) en in de VS moeten de kosten terugdringen en de efficiency verhogen, aldus een woordvoerder.De bezuinigingen zijn volgens Unilever nodig om de groeiende concurrentie het hoofd te bieden. Op de markten waarop het concern actief is volgen de produkten elkaar in hoog tempo op. Bovendien worden nieuwe fabrikaten met veel promotionele ondersteuning op de markt gebracht. “Alleen wanneer Unilever in alle onderdelen van het innovatieproces efficiënt is, kan het wereldwijd blijven concurreren.” Unilever-research moet het aantal projecten beperken tot de gebieden die voor Unilever “op middellange en lange termijn prioriteit hebben”.

In het laboratorium in Vlaardingen werd onder meer de omstreden mangaan-technologie (de 'Accelerator') ontwikkeld voor het wasmiddel Omo Power. Nadat bleek dat Omo Power vooral op hogere temperaturen sterke slijtage veroorzaakt bij wasgoed, besloot Unilever de dosering van Accelerator aan te passen. Volgens een woordvoerder van Unilever heeft de reorganisatie in Vlaardingen niets te maken met de problemen rond de introductie van Omo Power.

Ingewijden bevestigen dat de afslanking van research geen direct gevolg is van de problemen rond Omo Power, dat tegen de wil van research op de markt werd gebracht als een wasmiddel ook geschikt voor hogere temperaturen. Wel vrezen wetenschappers dat “te lang doorgezette kostenbesparingen” zullen leiden tot meer wrijving tussen verschillende onderdelen binnen de Unilever-organisatie, met name tussen marketing en research. Het angstbeeld is voor hen “de verzuiling waar Philips tien jaar geleden aan kapot ging.”