Sociaal Cultureel Rapport '94: SOCIALE ZAKEN; Stelsel blijft overeind, maar zonder de Vut

Als aan enkele stringente sociaal-economische voorwaarden wordt voldaan, hoeft het stelsel van de sociale zekerheid niet fundamenteel te worden herzien.

Het aanpassen van de uitkeringen aan de inflatie in plaats van aan de loonstijgingen in het bedrijfsleven, zal uiteindelijk leiden tot een daling van de relatieve sociale-zekerheidslasten. Een redenering overigens die de nodige vragen oproept, omdat de afgelopen twee jaar de prijzen harder zijn gestegen dan de lonen.

- Uit de voorgestelde drie economische toekomstbeelden levert de variant waarin de Vut wordt afgeschaft, het gunstigste resultaat op. De sociale zekerheid blijft in dat geval betaalbaar, zelfs als de uitkeringen aan de loonstijgingen worden gekoppeld. Naast afschaffing van de Vut moet ook aan andere voorwaarden voldaan worden als men het huidige sociale-zekerheidsstelsel wil handhaven. Zo moet er een redelijke economische groei zijn, moeten de sociale partners een gematigde loonontwikkeling betrachten en moeten meer mensen aan het werk.

- Het beroep op ouderdomsregelingen zoals de AOW zal vanaf 2010 aanzienlijk toenemen, omdat de naoorlogse geboortegolf dan met pensioen gaat. De AOW-uitkeringen zullen daarom stijgen; verwacht wordt dat het totale uitgekeerde bedrag in 2010 25 procent hoger zal zijn dan in 1990.

- Het SCP twijfelt of de ingezette daling van het aantal arbeidsongeschikten zal doorzetten. Hoewel het vorige kabinet heeft ingegrepen in hoogte van de uitkering, is de regeling door reparatie van het zogenoemde WAO-gat nog steeds aantrekkelijk. Maar de man die door een ongeval op zijn werk arbeidsongeschikt raakt, is er naar internationale maatstaven financieel slecht aan toe. De wettelijke dekking van het beroepsrisico in Nederland is nu zelfs slechter dan in de Verenigde Staten.

- Na 1970 is het sociaal minimum voortdurend verbeterd ten opzichte van het netto modaal inkomen. Inmiddels is dat minimum weer bijna terug op het niveau van begin jaren zeventig. Reden is de ontkoppeling tussen lonen en uitkeringen in de jaren tachtig.

- Van de Nederlandse huishoudens heeft 0,3 procent niet genoeg eten in huis om de honger te stillen. Daarentegen eet 0,7 procent uit financiële overwegingen niet dagelijks een warme maaltijd, 2,4 procent kan geen telefoon betalen of heeft in koude tijden onvoldoende verwarming.