Sociaal Cultureel Rapport '94: JUSTITIE; Verharding van publieke opinie over misdaad

Door het toenemend aantal ouderen zullen de gevoelens van onveiligheid in de samenleving in de toekomst niet verminderen. Beveiligingsmaatregelen kunnen de veel voorkomende criminaliteit enigszins afremmen, maar de ernstige criminaliteit zal daardoor niet afnemen.

De bevolking ervaart criminaliteit blijvend als een groot probleem. Ten aanzien van de bestrijding van de misdaad valt een verharding van de publieke opinie waar te nemen: zo is 43 procent van de Nederlanders voor de herinvoering van de doodstraf voor bepaalde delicten. Onder jongeren is dit zelfs de helft.

- Het idee dat de overheid harddrugsverslaafden moet verplichten om af te kicken, krijgt steeds meer steun. Sinds 1975 stemt de bevolking echter steeds minder in met de stelling dat de gebruiker van softdrugs, bijvoorbeeld hasj of weed, zwaar zou moeten worden gestraft. Waarschijnlijk vinden Nederlanders dat het gebruik van softdrugs hoort tot de persoonlijke levenssfeer waarbinnen de rol van de overheid beperkt is.

- Volgens het SCP worden onveiligheidsgevoelens veel minder dan vroeger gerelativeerd. Omdat voorheen wel vastgesteld kon worden dat er grote verschillen waren tussen (grote) angst voor criminaliteit en reëel (klein) risico om slachtoffer te worden van misdaad, werd geconcludeerd dat deze angst min of meer ten onrechte werd gevoeld. Ook nu wordt ingezien dat onveiligheidsgevoelens waarschijnlijk meer oorzaken hebben dan criminaliteit. Gewezen wordt op ontwikkelingen als economische recessie, groeiende werkloosheid, het wegvallen van vaste structuren, en processen van ontkerkelijking en emancipatie.

- De toename van het aantal minderjarigen in de politiestatistieken wordt verontrustend genoemd. Beperkt ingrijpen door de politie, zoals het geven van een waarschuwing, doet crimineel gedrag bij jongeren niet ophouden. Het door jeugdigen laten herstellen van door hen aangerichte schade werkt wel.

- Voor de toekomst valt te verwachten dat een hoge werkloosheid onder laag geschoolden en vooral onder de allochtone bevolking in de grote steden tot toenemende ernstige lokale criminaliteit kan leiden. In die wijken van de grote steden waar problemen samenkomen zal in groepsverband gepleegde zwaardere criminaliteit toenemen.