Ministers tegen centrale banenpool

DEN HAAG, 6 SEPT. De ministers in het kabinet-Kok voelen er weinig voor hun hoogste ambtenaren in de toekomst te laten benoemen door de minister van binnenlandse zaken. Het gaat om de benoeming van directeuren- en secretarissen-generaal op de departementen. Op dit moment zijn er vacatures voor de functie van secretaris-generaal op de ministeries van algemene zaken, defensie en binnenlandse zaken.

Het plan om hoge ambtenaren te laten benoemen door de minister van binnenlandse zaken maakt deel uit van het opzetten van een Algemene Bestuursdienst. Daarbij zijn ambtenaren niet meer in dienst van een departement, maar van het rijk en kunnen zij gemakkelijker van plaats wisselen.

De komende maanden wordt besloten hoe de nieuwe structuur van de Algemene Bestuursdienst eruit zal zien. Het achterliggende idee is om hoge ambtenaren vaker van departement te laten verwisselen om te voorkomen dat er 'verkokering' op de ministeries of 'onderlinge stammenstrijd' tussen de departementen ontstaat. Ook kan in die algemene bestuursdienst sneller en flexibeler een beroep worden gedaan op personen met een specialisme dat op een bepaald moment op een ander departement gewenst is. Het rouleren van ambtenaren tussen de departementen moet de samenhang van het beleid vergroten en zorgen voor een omslag in de ambtelijke werkwijze.

In de komende periode bereiden ambtenaren van het ministerie van binnenlandse zaken een voorstel voor dat over enkele maanden aan de ministers wordt voorgelegd. Daarin komt ook te staan welke rol de minister van binnenlandse zaken krijgt bij de benoeming van topambtenaren op andere departementen. Hij kan een naam voordragen aan de minister van het betreffende departement. Ook zou de minister van binnenlandse zaken zelf rechtstreeks ambtenaren op andere departementen kunnen benoemen, maar dat voorstel lijkt op verzet van zijn collega-ministers te stuiten. “Zeker in het begin van een nieuwe kabinetsperiode proberen hoge ambtenaren en ministers de zaken op hun eigen departement te verdedigen”, zegt een ingewijde.

Volgens het regeerakkoord komt er een algemene bestuursdienst met een “verplichtend karakter”. Dat zou kunnen betekenen dat wordt gestreefd naar een systeem waarbij ambtenaren verplicht verhuizen naar een ander departement, zoals dat bijvoorbeeld in de diplomatieke dienst geldt. Daar is het gebruikelijk dat het ambassadepersoneel na drie of vier jaar naar een andere post verhuist.

De discussie over het opzetten van een Algemene Bestuursdienst wordt al enkele jaren gevoerd. De idee is departementen in te krimpen tot zogenoemde 'kerndepartementen' die zich louter met beleidsbeslissingen bezig houden.

Nu is er bij het ministerie van binnenlandse zaken een kaartenbak met namen van de hoogste ambtenaren van alle departementen. Bij een vacature wordt in het bestand gezocht naar een geschikte kandidaat. Het bestand dat wordt beheerd door de directeur-generaal personeel en organisatie van het departement, H. Pont, is een voorloper van de op te richten bestuursdienst waarin straks alle rijksambtenaren worden ondergebracht. In de huidige situatie adviseert Binnenlandse Zaken over de vervulling van een nieuwe vacature op een ander departement. De minister hoeft daar echter niet mee akkoord te gaan.