Exodus van Amerikaanse investeerders naar landen met lage arbeidskosten; Verlies banen in VS door globalisering

NEW YORK, 6 SEPT. Het herstel van de economie en de flexibele arbeidsverhoudingen in de Verenigde Staten zorgen weliswaar voor groei van de werkgelegenheid, maar tegelijkerijd is er sprake van 'banenexport' op aanzienlijke schaal. Amerikaanse economen zijn bezorgd over het effect van de 'globalisering' dat al eerder in West-Europa is opgetreden: verplaatsing van activiteiten naar landen met lage loonkosten.

Het papierconcern Scott Paper Co. in Philadelphia maakte bijvoorbeeld onlangs een grote joint venture (samenwerkingsverband) met een bedrijf in Sjanghai bekend die een forse uitbreiding van het marktaandeel in de veelbelovende Chinese markt moet opleveren, maar enkele dagen daarvóór had Scott tot een drastische afslanking van zijn personeelsbestand in de VS besloten.

Vakbondsleiders spreken van een parade van Amerikaanse bedrijven die duizenden banen schrappen terwijl ze hun activiteiten verleggen naar de snel groeiende markten in het Verre Oosten. Economen wijzen er echter op dat ondernemingen die willen overleven, door de steeds zwaardere concurrentie op de wereldmarkt moeten produceren waar de lokale markt het meeste winstgevend en prospectief is. Het Nafta-handelsakkoord met Canada en Mexico leidt al tot een dergelijke verplaatsing van activiteiten en de globalisering maakt ook al deel uit van de onderhandelingen tussen de Verenigde Staten over handelsrelaties met Japan en de Europese Unie.

“Ieder land maakt zich er zorgen over”, zegt David Vogel, hoogleraar aan de Universiteit van Californië. “Behalve de import en export van goederen zul je ook banen gaan verschuiven. Doe je daar niet aan mee dan betekent het kansen laten liggen en uiteindelijk word je daar armer van.” Andere deskundigen menen dat de betrokken ondernemingen niet steeds een vermindering van de arbeidskosten beogen, maar ook bezig zijn hun produktie zo dicht mogelijk bij de buitenlandse markt te brengen waarbij ze ook proberen goede relaties met de regeringen in die landen op te bouwen. Vliegtuigbouwer Boeing bijvoorbeeld, maakt vaak overeenkomsten voor levering van toestellen aan buitenlandse staats-luchtvaarmaatschappijen door als tegenprestatie onderdelen in die landen te laten maken. Daarbij wordt de produktie-technologie van Boeing overgeheveld naar het betrokken land, zodat het bedrijf verzekerd is van kwaliteit.

Een bedrijf als Scott Paper dat consumptiegoederen maakt en een nieuwe fabriek ter waarde van 20 miljoen dollar in Sjanhai bouwt, moet de hele produktie voor de Chinese markt wel overhevelen, want export van toiletpapier vanuit de VS is niet winstgevend. “Bovendien maken wij een bulkprodukt dat zich niet leent voor verscheping”, zegt bedrijfsvoerder Albert J. Dunlap. Hij ontkent dat Scott de produktie in de Verenigde Staten inkrimpt ten behoeve van de investering in China. Uiteindelijk zal de expansie in China positief uitwerken voor de Amerikaanse werknemers van Scott, meent Dunlop, “want hoe sterker we in de markt staan, hoe meer geld er beschikbaar komt voor investeringen.”

Maar in de sectoren textiel en elektronica is de produktie mede als gevolg van globalisering de afgelopen jaren drastisch verminderd. Leslie Fay, een grote kledingfabrikant bijvoorbeeld, besloot eerder dit jaar vier van zijn 5 produktielokaties te sluiten omdat ze te duur waren, waardoor 1.050 banen verloren gingen en in de fabricage van elektronica zijn de voorbeelden legio. (AP)