Defensie wil al in 1996 af van opkomstplicht

DEN HAAG, 6 SEPT. Het ministerie van defensie onderzoekt of de opkomstplicht al eerder dan op 1 januari 1998 kan worden opgeschort. De laatste lichting dienstplichtigen zou nu nog opkomen per april 1997.

In het vertrouwelijke dossier dat minister Voorhoeve bij zijn aantreden heeft gekregen, staat dat “Defensie momenteel onderzoekt of er juridische belemmeringen zijn om dienstplichtigen al in 1996 niet meer op te roepen in werkelijke dienst”.

Een van de mogelijkheden is volgens Defensie om bij wijze van proef voorafgaand aan 1 april 1997 alleen diensplichtigen op te roepen die vrijwillig dienst nemen. Ook zouden er in 1996 al meer beroepskrachten voor bepaalde tijd of onbepaalde tijd geworven kunnen worden, zodat er geen dienstplichtigen meer nodig zijn.

Op dit moment worden er nog 33.000 dienstplichtigen per jaar opgeroepen. In 1997 zijn er nog maar 5.500 nodig. Nu al heeft Defensie een overschot en worden dienstplichtigen nadat zij een oproep hebben gekregen weer naar huis gestuurd. In 1995 moet nog één op de zeven goedgekeurde dienstplichtigen werkelijk in dienst; in 1997 zou dat er één op de vijfentwintig worden. Volgens de Vereniging van dienstplichtige militairen (VVDM) is dat een “onacceptabele en onrechtvaardige lastenverdeling”. Ook in de Tweede Kamer wordt dat onderkend.

Defensie is zich ervan bewust dat de arbeidsvoorwaarden van vrijwillige dienstplichtigen verbeterd zullen moeten worden. In de notitie wordt gezegd dat er pas in 1996 een overschot aan goedgekeurde dienstplichtigen ontstaat, terwijl dat in de praktijk nu al het geval is. Ook wordt gemeld dat de werving van beroepspersoneel naar tevredenheid verloopt. Het eerder afschaffen van de opkomstplicht brengt besparingen met zich mee. Weliswaar krijgen de dienstplichtigen minder betaald dan de beroepskortverbanders, maar er zijn veel minder beroepsmilitairen nodig voor het opleiden van dienstplichtigen. Kortverbanders dienen minimaal twee jaar.

Als in 1995 de nieuwe Eerste Kamer aantreedt, zal de grondwetswijziging die nodig is voor de opschorting van de opkomstplicht in tweede lezing worden behandeld. Vóór 1 januari 1996 kan het tweede lezingsvoorstel voor de wijziging van de grondwet over de verdediging tijdens een zitting van de Staten Generaal (beide Kamers) met tweederde meerderheid worden aangenomen en in het Staatsblad worden gepubliceerd. Dat maakt de weg vrij voor eerdere opschorting van de opkomstplicht.