Conferentie Kairo wil snel regeling van abortuskwestie

KAIRO, 6 SEPT. Zal de netelige kwestie van de abortus de Wereldbevolkingsconferentie tot het einde blijven domineren? Die vraag zal vandaag in de Egyptische hoofdstad Kaïro worden beantwoord. In het 'main committee', het forum waarin de feitelijke onderhandelingen op de Internationale Conferentie over Bevolking en Ontwikkeling (ICPD) worden gevoerd, komt de vruchtafdrijving vandaag aan de orde. Als daar overeenstemming wordt bereikt zou de kwestie al na twee dagen vergaderen zijn opgelost en zouden de gedelegeerden nog meer dan een week hebben om andere onderwerpen aan de orde te stellen.

Hoe verschillend op de bevolkingsconferentie over abortus wordt gedacht bleek gisteren tijdens de openingstoespraken. Premier Gro Harlem Brundtland van Noorwegen hield een gloedvol betoog voor legalisering van vruchtafdrijving. “Moraliteit verwordt tot hypocrisie als zij leidt tot de acceptatie van het lijden van moeders of zelfs hun dood in verband met ongewilde zwangerschappen en illegale abortussen en ongewilde kinderen”, aldus Brundtland. “Niemand van ons, welke religie wij ook aanhangen, kan ontkennen dat abortussen plaatshebben en dat - als ze illgaal zijn of aan strenge voorwaarden moeten voldoen - het leven en de gezondheid van vrouwen vaak in gevaar zijn. Het uit de criminele sfeer halen van abortus zou daarom het minste zijn om een antwoord op deze realiteit te formuleren en zou noodzakelijk zijn om het leven en de gezondheid van vrouwen te beschermen”, aldus Brundtland. De Noorse premier onderstreepte dat het aantal abortussen in haar land sinds de legalisering van de vruchtafdrijving niet is toegenomen en dat dit aantal vergeleken met andere landen in Europa zeer laag is.

Premier Benazir Bhutto van Pakistan sprak daarentegen haar zorg uit over de passages over abortus zoals die nu in het ontwerp-slotdocument staan. Volgens Bhutto, die tijdens haar toespraak een hoofddoek droeg, “hebben islamieten geen conceptueel probleem om vragen over de regulering van de bevolking te beantwoorden in het licht van schaarse hulpbronnen. De enige beperking is dat het proces in overeenstemming moet zijn met een bindend moreel principe. De islam legt grote nadruk op de heiligheid van het leven”, aldus Bhutto.

Zondag sprak de Amerikaanse onderminister van buitenlandse zaken Wirth de verwachting uit dat een “nieuw” voorstel van de Europese Unie tot een doorbraak in de abortuskwestie zou leiden.

Pag.4: Opvallende rol Amerikanen

Het “nieuwe” voorstel is in feite niets anders is dan het compromis dat de twaalf landen van de Europese Unie na lang onderhandelen al eerder hadden bereikt en dat minister Pronk vorige week in de Tweede Kamer al toelichtte. Het heeft als uitgangspunt dat abortus onder geen beding een methode van gezinsplanning mag zijn en dat er een oplossing gevonden moet worden voor het probleem van de onveilige abortussen. In landen waar abortus legaal is - aldus het voorstel van de Europese Unie - moeten vrouwen die hun zwangerschap willen beëindigen goede toegang hebben tot betrouwbare informatie en begripvolle begeleiding en zou ervoor gezorgd moeten worden dat de vruchtafdrijving in ieder geval veilig is.

Het voorstel van de Europese Unie gaat beduidend minder ver dan de variant die nu nog in het ontwerp-slotdocument is opgenomen. Deze formulering spoort regeringen aan om “de wetten en het beleid met betrekking tot abortus te evalueren en te heroverwegen zodat deze een toewijding aan de gezondheid van vrouwen en hun welzijn weerspiegelen in de context van plaatselijke omstandigheden en niet zozeer hun toevlucht nemen tot criminele wetscodes als strafmaatregelen.” Van een dergelijke voorzichtige oproep tot de legalisering van abortus is in de Europese variant geen sprake. Daar wordt de beslissingsbevoegdheid over het al dan niet legaliseren van abortus ferm bij de individuele staten gelegd.

Uit twee hoeken zou de Europese tekst vandaag nog onder vuur kunnen worden genomen, namelijk door het Vaticaan en door enige moslim-staten. Het Vaticaan zou zich inmiddels bereid hebben verklaard om de Europese tekst onder bepaalde, niet nader gedefinieerde voorwaarden te accepteren. Over de positie die de verschillende moslim-staten zullen innemen bestond in Kaïro vanmorgen nog onduidelijkheid.

Opvallend is de rol die de Amerikaanse delegatie in deze speelt. Vice-president Al Gore, zelf onlangs het doelwit van felle kritiek uit het Vaticaan, benaderde het abortusvraagstuk gisteren in zijn toespraak op een zeer gematigde wijze. Hoewel Gore zei dat de regering-Clinton voorstander is vn het recht van een vrouw om voor een abortus te kiezen, onderstreepte hij dat Washington zeker niet “een nieuw internationaal recht op abortus” voorstaat. Deze gematigde toon weerspiegelt de manier waarop de Amerikaanse regering deze conferentie benadert. Hoge Amerikaanse functionarissen leggen er de nadruk op dat de regering-Clinton - na de 'verwaarlozing' van de Derde Wereld door zijn voorganger Bush - bereid is om het voortouw te nemen bij het zoeken naar een oplossing van problemen als dat van de bevolkingsgroei. Maar de dialoog moet voorop staan - zo lijkt de boodschap - en op geen enkele wijze mag Washington welke delegatie dan ook beledigen.

Bij veel delegaties uit de Derde Wereld begint inmiddels enige wrevel te ontstaan over de grote nadruk die op het abortusvraagstuk wordt gelegd. De aandacht zou hierdoor worden weggenomen van een van de belangrijkste gespreksonderwerpen van de conferentie, namelijk de noodzaak om de verspilling van schaarse natuurlijke hulpbronnen in de rijke industrielanden een halt toe te roepen en landen in de Derde Wereld te helpen bij hun economische ontwikkeling.

Prins Mbilini, de premier van Swaziland, gaf in zijn toespraak gisteren aan waar voor veel landen uit de Derde Wereld de prioriteit op deze Wereldbevolkingsconferentie ligt. “Donorlanden moeten hun hulp aan Afrikaanse staten uitbreiden omdat deze enorme behoefte hebben en de hulpmiddelen ontberen om hun problemen op te lossen. Totdat dat gebeurt zal de conferentie er niet in slagen om alle toezeggingen die vandaag zijn gedaan uit te voeren.” Als het abortusprobleem vandaag wordt geregeld zullen de delegaties uit de Derde Wereld een reële mogelijkheid hebben om gedurende de rest van de conferentie de Noord-Zuid-problematiek voor het voetlicht te brengen.