Bachmann weemoedig herdacht

Du, sept. 1994. 111 blz. sFr.15. Via Swets & Zeitlinger, Lisse

“Denken is een eenzame bezigheid. Alleen zijn is goed.” De tot op het suïcidale af ernstige schrijfster Ingeborg Bachmann (1926-1973) ligt op de ontleedtafel van het Zwitserse tijdschrift Du. Vooral sinds deze Oostenrijkse te vinden is in het goedkope Rainbow-fonds mag de sombere Bachmann rekenen op een aardige schare Nederlandse lezers. Maar er hing zeker niet alleen maar een 'Hadesluchtje' om Bachmann, zegt Dieter Bachmann nadrukkelijk, bijna dreigend, in een inleiding. Du wilde niet als zoveelste ingaan op de raadselachtige omstandigheden rond haar vroege dood, haar niet 'weer eens' neerzetten als een hopeloos verward, levensonbekwaam en bedwelmd literair orakel. Hoe veel moeite het gekost heeft is van hieruit moeilijk na te gaan, maar er staan erg veel foto's van een (breed) lachende Bachmann in Du - ondertiteld het 'lachen van een sfinx'. Maar ook Dieter Bachmann beseft dat het hier gaat om een over afgronden heen lachende vrolijkheid. Pas in het jaar 2025 worden haar archieven toegankelijk.

Peter K. Wehrli diepte uit zijn herinneringsreservoir prachtige beelden van Ingeborg Bachmann op, gedateerd 1960, tijdens een feestje in Zürich waar wel meer bekende kunstenaars te gast waren. “Das sanft Traumwandlerische in der Art der Schritte, das sie von den anderen Partyteilnehmern unterschied, blieb erhalten, auch wenn sie sich in ihrem abgeschiedenen Reich wieder setzte” - Wehrli's herinneringen aan het twintig jaar oude feestje zijn bijna ongeloofwaardig nauwkeurig, totdat hij zich bedenkt dat details van een opmerkelijk televisie-interview uit 1971 zich tussen zijn feestherinneringen gedrongen hebben. De vraag van de interviewer 'Waarom?' op haar in Malina gestelde 'Mannen zijn ongeneeslijk ziek' beantwoordde Bachmann op dromerige, zachte wijze met: “Dat zijn ze, weet u dat niet?” Wehrli laat zijn gedachten rustig opborrelen, zonder al te veel conclusies te trekken. “Also doch: Kunst ist ein Aggregatzustand von Leben. Und wer Kunst so kompromisslos lebt, wie Ingeborg Bachmann sie gelebt hat, wird erfahren müssen, dass sich der zementierte Boden der Realität nicht bei jedem Gang unter die Füsse schiebt.”

Deze Du is een weemoedig herdenkingsnummer geworden, met al die foto's, met brieven, korte teksten van vrienden en bekenden, een chronologische beschrijving van haar levensloop, en zakelijker artikelen over de populariteit van haar werk.