Zaterdag een ster in de iT, maandag weer vroeg op; Profiel van de iT

Mellow house en nichtenglamour voor de massa. Al vijf jaar draait de iT op de formule van klatergoud, travestieten en pillen. Bezoekers koesteren de illusie dat ze deel uitmaken van een decadente jet-set, een nachtwereld van 'trava's' en excentriekelingen. Wie het geld ervoor over heeft, kan zich elk weekeinde een ster wanen in de iT. “Een uitstapje naar Ibiza, een plaats waar alles kan”

“En dit is dus de iT, jongens”, zegt de student gewichtig tegen zijn groepje eerstejaars, die de omgeving van het Rembrandtplein verkennen. Belangstellend monstert men de foto's in de vitrines. Geverfde travestieten, leernichten, geblondeerde negers, meisjes in lingerie. En natuurlijk clubbaas Manfred Langer zelf, poserend naast vele hele en halve beroemdheden. Dan wordt de aandacht afgeleid door een travestiet met zilveren pruik die uit een taxi stapt, de cocktailjurk verborgen onder een regenjas, en zich richting metaaldetector haast. “Lekker wijf, niets voor jou?”, giebelen de studenten.

Soms, zoals tijdens het jaarlijkse Hollywoodfeest in augustus, zorgt discotheek de iT in de Amstelsstraat voor verkeersopstoppingen. Dan loopt het Rembrandtplein uit voor de 'trava's' die in limousines worden voorgereden. Nu is het rustig. De feestkalender loopt pas deze week weer vol, als de iT haar vijfjarig bestaan viert met een lustrum-party, een sadistische anti-bont show en surprise-optredens.

In september 1989 verrichtte actrice Nelly Frijda - toen net bekend als Ma Flodder - de opening van de iT; Toptravestiet Dame Edna bleek voor deze handeling te duur. Vijf jaar later is iT bijna een merknaam. Het iT-logo siert niet alleen de gevel aan de Amstelstraat, maar ook een serie goedlopende houseplaten van huis-disk jockey Marcello. De muziek wordt door hem omschreven als een “mengeling van techno en garage house met vocale elementen”. Een niet al te snelle dreun, doorspekt met gehijg of one-liners als 'You got to let yourself go-go-go'. De derde iT-cd staat op stapel, het contract voor de volgende drie is al getekend.

En vijf maal per jaar trekt Manfred Langer met zijn feestkaravaan naar de provincie voor een iT-feest in een sporthal of plattelandsdiscotheek. “Zodat ze daar ook eens aan de echte iT-sfeer kunnen ruiken”, zegt de clubeigenaar. Hoewel dat nooit echt wil lukken. In Nijkerk of Tilburg staan ze nog met open mond te gapen naar travestieten en leernichten met ringen door neus of tepels. Daar weten ze nog niet, zoals in Amsterdam, dat je genadeloos door de mand valt als je over zoiets doodgewoons verbazing toont.

Clubbaas Manfred Langer is een Oostenrijker die begin jaren zeventig in Amsterdam bleef hangen en via de Amstel Taveerne terecht kwam in de homo-horeca rond het Rembrandtplein. Zijn eerste zaak was Chez Manfred, een bruine nichtenkroeg in de Halve Maansteeg met vooral Nederlands feestrepetoire. Als zanger van het Nederlandse lied brak Langer zelf nooit door, al toont hij bezoekers graag de elf geflopte singles die hij in de loop der jaren volzong. Deze week wordt zijn twaalfde ten doop gehouden onder de titel 'Sex, drugs en rock 'n roll'.

Via de iT werd hij alsnog een bekende Nederlander. In de jaren tachtig kwam hij af van zijn imago 'hoempapa Manfred' door discofeesten te organiseren, met acts als Divine en Gloria Gaynor. Toen horecabaas Riny Huis in 't Velt hem op een zomeravond op het Rembrandtplein de oude bioscoop aan de Amstelstraat aanbood, lag het plan voor de iT al klaar. Voorbeelden had hij niet, zegt Langer: “Ik ben een voorbeeld”. Een gay-disco moest het niet worden, want je krijgt niet elk weekend tweeduizend homo's bij elkaar, zelfs niet in Amsterdam. Zeventig procent homo, dertig procent hetero, dat leek Langer een goede verhouding. Al is het nu vaak andersom.

De iT opende in het najaar van 1989, toen house party's en de dansdrug XTC op het punt stonden uit te groeien tot een nieuwe vorm van volksvermaak. De eerste houseplaten stonden in de hitparade, Smiley-Tshirts lagen in grote stapels op de Albert Kuyp en gabbers werden voor het eerst gesignaleerd: kaalgeschoren jongens in trainingspak die op monotone, razendsnelle housemuziek dansten. Discotheek Roxy had zich al bekeerd tot de housemuziek, compleet met glitter, glamour en diva's in travestie, maar ook met een zeer selectief deurbeleid. De iT bood iets soortgelijks voor een breder publiek, mellow house en nichtenglamour voor de massa. “Een uitstapje naar Ibiza in het weekend, een plaats waar alles kan”, zo wilde Langer het.

Uit je bol gaan. Helemaal je zelf zijn. Aantrekken wat je wil, zonder dat ze je aanstaren. Zo vatten iT-gangers de charme van hun club samen. “Alles waar te voor staat, dat is de iT”, zegt een jongen gehuld in een soort camouflagenet. Het wij-gevoel is sterk. “Ik kwam in de winkel vorige week iemand tegen die ik in de iT had gezien. Die gaf me zo'n mysterieuze knipoog, alsof we in een sekte zaten of zo”, zegt een Amerikaanse kledingontwerper die de iT soms aandoet. Hier kan de iT-ganger de illusie koesteren deel uit te maken van een decadente jet-set, een nachtwereld van 'trava's' en excentriekelingen. Wie het geld ervoor over heeft, kan zich elk weekeinde een ster wanen in de iT. En maandag toch weer vroeg opstaan.

Met de extravagantie valt het op een gewone vrijdagavond overigens mee. Tshirts, bedrukte blousjes en spijkerbroeken overheersen, zoals elders. De dansvloer is een berglandschap van trappen, podia, railingen en kooien, waar de bezoeker het ontblote bovenlijf kan tonen als hij niet door de stoomwolken aan het zich wordt onttrokken. Bij de house-klassiekers stijgt een collectief gebrul op. Zwetende lichamen deinen tegen elkaar aan, de stemming is broeierig. Waar op de doorsnee house-avond de deelnemers genoeg aan zichzelf hebben, worden in de iT volop contacten gelegd.

Een attractie op zich zijn de iT-dansers, meisjes en jongens in strakke leren broekjes, netkousen of rijglaarzen. Gesimuleerde seks is de hoofdmoot van hun voorstelling. Zodra ze klaar zijn, bestormen de amateurs het podium om hun eigen danspasjes te demonstreren. De veelgeroemde 'trava's' zijn op deze door hetero's gedomineerde avonden schaars. Wel aanwezig zijn de 'sfeermakers' van het type dat tegenwoordig ook bij house-avondjes op het platteland opdraaft voor een zweempje grootsteedse decadentie. Zoals de candy-girl, die met een bak Snickers en Marsen op haar buik de zalen doorkruist en een fooi met een betoverende glimlach beloont. Of 'pr-dame' Rick, een lange jongen met blonde pruik en zwarte bh, die wordt betaald om aanwezig te zijn. De vrijdagavond is het leukst, vindt Rick. Dan hangt er zo'n geile spanning in de lucht, in tegenstelling tot softe zaterdag, wanneer alleen homo's worden toegelaten.

Echt exclusief oogt het iT-publiek niet, wat Langer wijt aan het zomerseizoen. Dan zijn de portiers wat soepeler in het deurbeleid, de zaak moet vol tenslotte. De 24-jarige Jeroen, een graficus uit Alphen aan den Rijn, krijgt vanavond de kans te debuteren in de iT en heeft ook maar zijn eerste XTC-pil geslikt. Want dat hoort erbij. Zweterig, met zware oogleden en grote pupillen, valt hij al een uur lang de meisjes in de VIP-bar lastig. Ze zijn zo verschrikkelijk knap, mompelt hij, hij wil graag hun hand vasthouden, een kusje geven misschien. Naast hem staat zijn vriend uit Alphen nerveus te zijn, een he-te-ro vriend, haast Jeroen zich te zeggen. Die heeft wel ervaring met pillen, bij hem werkt het heel anders. Hij maalt mechanisch met zijn kaken, schuimvlokjes vormen zich in zijn mondhoeken, uit zijn ogen spreekt lichte paniek. “Wat zit jij me nou idioot aan te staren?”, snauwt hij.

Hard drugs zijn niet weg te denken uit het nachtleven, soms is driekwart van zijn bezoekers onder invloed, erkent Langer. In zijn café Chez Manfred liet hij nog een spiegel in het toilet aanbrengen om dealers te betrappen, maar toen was hij nog groen als gras. Nu hij zelf wel eens een lijntje legt of een pilletje slikt, kan hij er zich er niet meer druk om maken. Behalve bij het 'gifschandaal' van 1991 dan, toen een Canadees overleed na bezoek aan de iT en de Amsterdamse politie bekend maakte dat iemand iets door zijn drankje had gegooid. Onterecht, zo bleek later, de Canadees had zichzelf getrakteerd op een fles wodka en een cocktail van harddrugs.

Maar op het punt van drugs probeert de iT de politie sindsdien tevreden te houden. De iT zou twee 'snuffelaars' in dienst hebben, die zich onder het publiek mengen om dealers te betrappen. Soms bespieden ze de zaal met nachtkijkers, weet de portier, een 'echte sportjongen' met een gezicht dat uit graniet lijkt gehouwen. Hij ziet zijn naam liever niet in de krant, dat brengt de sociale dienst maar op gedachten. XTC en cocaïne zijn dan wel verboden, maar de portier zal niet snel iemand op drugs fouilleren. De zakjes coke zitten meestal tussen de bankbiljetten, moet hij soms elke portemonnee omkeren op de balie? Pilletjes kan je overal vervoeren, moet hij elke bezoeker inwendig onderzoeken? Dan zou het een stuk rustiger worden in de iT, denkt hij.

Gebruikers zijn meestal discreet genoeg om te slikken voordat ze binnenkomen. Dat zie je aan de ogen, zulke joekels van pupillen. Meestal laat de portier ze door, zolang ze maar niet staan te tollen op hun benen. En bekende klanten die de regels niet willen overtreden, laat hij even naar buiten om daar een pilletje te droppen. “Ik vind het al heel netjes als ze me dat vragen.”

De iT heeft een eigen tweewekelijkse society-column achterop de Gay-krant, met de feestkalender voor de komende weken en bekende Nederlanders die vertellen waarom de iT zo heel bijzonder is. Deze week mode-ontwerper Frank Govers, tv-presentator Martijn Krabbé en een stoned kijkende zanger Ray van housegroep 2 Unlimited, die zegt in de iT geen bodyguards nodig te hebben omdat hij er “ongestoord zijn gang kan gaan en door niemand wordt lastig gevallen.” Op de clubhouder na dan, die weer met hem op de foto wil.

Wie Langer thuis bezoekt, vindt het lederen bankstel niet zelden vol welgevormde iT-dansers en jeugdige vrienden. Kledingontwerpers komen de maat opnemen voor een nieuw pak, ontwerpers brengen nieuwe posters, flyers of uitnodingen langs. De iT heeft zijn eigen hofhouding, met Langer als onbetwiste koning en beroemdheden als bezoekende staatslieden. Hoffotograaf Wilberto van den Boogaard legt de VIPS en de kleurrijke gasten van de iT vast voor de etalage. “Zit ik in Eindhoven, krijg ik een telefoontje dat die zwarte jongen van Miami Vice binnen is. Dan ben ik dus binnen anderhalf uur in Amsterdam”, zegt de fotograaf monter. “Manfred kickt nu eenmaal op beroemdheden.”

Bekende Nederlanders stuwden vorig jaar ook de verkoop van Langers 'Alle Geheimen van de iT' omhoog. De lezers hadden 25 gulden over voor het boekje dat vooral reclamedrukwerk voor de discotheek is. Een iT-diva als travestiet Marcella mocht vertellen dat hij een kick van vrouwenkleren kreeg, iT-danseres Myrthe dat ze zo opgewonden werd van dansen, het homopaar Rik en Kees dat ze meteen na binnenkomst naar de WC stoven om zich in badpak en lingerie te hijsen.

De clubhouder weet niet hoe lang zijn formule van klatergoud, travestieten, house en pillen nog fris blijft. Nog eens vijf jaar lijkt wat lang, maar in het verleden heeft hij ook steeds wat nieuws verzonnen. Staccato: “Ik haalde als eerste de London Knights binnen, mannelijke strippers. Een zwembadfeest, met een zwembad op de dansvloer, wie had dat ooit gedaan? Een schoonmaakparty, met als hoofdprijs voor de leukste werkster een wasmachine, te gek voor woorden. Ik zet een Hara Krishna op de dansvloer, of een Londonse taxi. Of zorg voor een escortfeest met alleen hoeren. Of met kerst onverwacht het Urker Mannenkoor, wat eigenlijk niet kan in een disco.” Als het publiek iets anders wil, en dat voelt hij haarfijn aan, dan doet hij wat anders. Desnoods schenkt hij volgend jaar thee en houdt hij tango-middagen. De mensen blijven toch wel dansen.