Van Mierlo haalt adviseurs naar zijn departement

De ambtelijke toppen hebben er een bloedhekel aan: nieuwe bewindslieden die hun eigen hulpjes meenemen. Zo'n omhooggevallen factotum wordt door de departementale leiding vaak ervaren als een ongewenste indringer.

Toch is het verschijnsel niet weg te denken uit het Nederlandse politieke systeem. Politiek adviseurs, ze zijn er in Den Haag in alle soorten en maten. Echte politiek adviseurs nam oud-minister Van Doorn begin jaren zeventig, in het kabinet Den Uyl, mee naar het departement van cultuur, recreatie en maatschappelijk werk (CRM): P. Beugels en B. Peper. Zij veroorzaakten oorlog op CRM door het herschrijven van ambtelijke nota's; een activiteit die ambtenaren al nauwelijks pikken van ministers. Memorabel was ook het aantreden begin jaren tachtig van D. Kalk, de woordvoerder van de toenmalige PvdA-fractie in de Tweede Kamer. Den Uyl nam hem mee naar het departement toen hij minister van sociale zaken werd. Kalk's hoge politieke profiel zorgde direct voor stampei op het ministerie. Maar die kwestie betekende allerminst dat de ministershulp ook werd afgeschaft. De afgelopen kabinetsperiode had bijvoorbeeld minister Hirsch Ballin (justitie) de CDA-ideoloog A. Klink aan zijn zijde. Kok had A. Hilhorst, Wallage had I. van Rijsewijk, Heerma maakte gebruikt van de diensten van H. van Etten, en Alders van H. Bakker.

Bij het aantreden van het nieuwe kabinet zorgden de plannen van D66-leider en vice-premier Van Mierlo om een eigen stafbureau toe te voegen aan de organisatie van Buitenlandse Zaken daarom ook voor intern gewoel bij Buitenlandse zaken.

Uiteindelijk is bepaald dat C. Pauw (voorheen griffier der Tweede Kamer) en A. Koster (Van Mierlo's secretaresse) worden ondergebracht op de vierde verdieping van de 'Apenrots', zoals het departement in de wandeling heet. Via een aparte fax en mobiele (Europese) telefoonlijn schakelt dit “contactpunt” de leider door met zijn partij. Ook bereiden Pauw en Koster het overleg voor met de D66 bewindslieden dat sinds het aantreden van Van Mierlo op donderdagavond plaatsheeft op het ministerie.

Naar verluidt heeft het departement overal vrede mee zolang de beide dames zich bezighouden met partijpolitieke zaken, maar zullen er zeker problemen ontstaan als zij zich gaan bemoeien met het buitenlands beleid. De ministerraad spreekt overigens komende vrijdag ook over de vraag of er échte politiek adviseurs moeten komen. Een waarnemer voorspelt nu al de afloop: “Die komen er niet; omdat er anders een guerilla komt op de ministeries.” (FV)