Grote-stedenbeleid in Noord-Brabant is 'ontploft'

DEN BOSCH, 5 SEPT. Het politieke kruitvat rond de gemeentelijke herindeling van Noord-Brabant is - na wat kleine explosies in het jongste verleden - nu echt tot ontploffing gekomen.

De burgemeesters van de vijf grote steden hebben een overleg met de fractievoorzitters van de coalitiepartijen in Provinciale Staten dat op 21 september had moeten plaatsvinden afgezegd. Volgens hun woordvoerder, de Eindhovense burgemeester R. Welschen, heeft zo'n gesprek met name met het CDA geen zin. “Het grote-stedenbeleid is bij deze partij kennelijk in verkeerde handen. Bij het CDA is het op het ogenblik een kwestie van prijsschieten”, aldus Welschen.

Fractievoorzitter J. Houben van de CDA-Statenfractie reageert zeer verbolgen op het afzeggen van het overleg. Hij is ook ontdaan over de opmerking van burgemeester E. Nijpels van Breda dat hij op het vlak van de gemeentelijke herindeling een “bestuurlijke chaoot” zou zijn.

Nijpels reageerde aldus afgelopen vrijdag nadat een meerderheid van Provinciale Staten besloot van de gemeente Nieuw-Ginneken slechts de kern Bavel aan Breda toe te wijzen. De rest moet worden ondergebracht in een nieuwe “groene gemeente”. Houben vindt het “laf” dat Nijpels hem op zijn persoon heeft aangevallen. “Hij kent me niet dus op grond waarvan hij tot dergelijke uitspraken komt, intrigeert me.”

De burgemeesters van Breda, Den Bosch, Eindhoven, Helmond en Tilburg, te weten Nijpels, Burgers, Welschen, Van Elk en Brokx vinden dat vooral het CDA in de Staten niet meer te vertrouwen is. “Je praat met elkaar, maakt afspraken en als puntje bij paaltje komt, komt het CDA toch weer steeds terug op een minimum-variant. Ik noem dit een vorm van cliëntelisme naar de kleinere gemeenten”, aldus Welschen.

Eerder verweet burgemeester G. Brokx van Tilburg zijn eigen CDA een “zwalkend beleid”. Hij maakte die opmerking in deze krant en doelde ermee op het feit dat het CDA na de verkiezingsnederlaag van begin dit jaar weer meer is gaan luisteren naar de kleine gemeenten waaruit de partij van oudsher de meeste stemmen haalt. Daardoor, aldus Brokx, worden eerdere beloften om de grote steden meer armslag te geven weer ongedaan gemaakt.

Welschen zegt dat de steden nu rechtstreeks en ieder voor zich met de Tweede Kamer en met de minister van Binnenlandse Zaken gaan praten. Nijpels van Breda heeft dat vrijdag al met zoveel woorden aangekondigd.

Volgens VVD-fractievoorzittter in de Brabantse Staten, mevrouw W. H. Huijbregts-Schiedon, reageren de grote steden “wat overdreven” op de gemeentelijke herindeling. De VVD-fractie stemde afgelopen vrijdag, met het CDA en D66, in met het amandement om Breda minder gebiedsuitbreiding te geven.

De opstelling van de VVD-fractie, die met de PvdA en het CDA in het College van Gedeputeerde Staten zit, wekte verbazing. Volgens mevrouw Huijbregts was pas de avond vòòr het debat over de herindeling in Provinciale Staten van afgelopen vrijdag besloten de opvatting ten nadele van Breda te wijzigen toen bleek dat het CDA die kant opging. Het CDA is met 37 zetels de grootste partij in Provinciale Staten.

Bovendien, aldus mevrouw Huijbregst, werd in de wijziging van de opstelling meegenomen dat de vorige minister van Binnenlandse Zaken, mevrouw De Graaff-Nauta (CDA), had uitgesproken dat in de gemeentelijke herindeling in Brabant weer wat meer moest worden geluisterd naar de “groene gemeenten”. Dit gebeurde op advies van de onafhankelijke commissie-Van Sprundel die over de herindeling hoorzittingen houdt.

Nijpels zei vrijdag dat de houding van de VVD was ingegeven door de angst dat Breda anders helemaal geen grondgebied erbij zou krijgen. “Voor Breda”, aldus mevrouw Huijbregts, “hebben we met het amandement het grootst mogelijke compromis bereikt. Breda kan alleen in Bavel nieuwe huizen bouwen en kan daarmee de eerstkomende vijfentwintig jaar, overeenkomstig wat we in de Staten vorig jaar afspraken, vooruit. Aan de rest van de gemeente Nieuw-Ginneken heeft de stad niks.” In feite, aldus de VVD-fractievoorzitter, is men met het vrijdag gewijzigde standpunt terug op het door GS in eerste instantie genomen besluit om slechts Bavel bij Breda te voegen.