Feestje op beurs vorig jaar al gevierd

AMSTERDAM, 3 SEPT. In schijnbaar eendrachtige samenwerking storten het Centraal Bureau voor de Statistiek en het beursgenoteerde bedrijfsleven goed nieuws over de Nederlandse economie. Aan de index-belegger gaat de bijbehorende feestvreugde evenwel grotendeels voorbij. Nu het seizoen van de halfjaarcijfers zijn einde nadert, blijkt de AEX-index niet de stijging te hebben doorgemaakt waarop veel investeerders hadden gehoopt. Na op 31 januari nog tot bijna 439 punten te zijn opgelopen, zakte de index in de loop van de juni aanzienlijk terug tot nog geen 377 punten, om pas in de late zomer daadwerkelijk te herstellen. Gisteren eindigde de index op ruim 419 punten. Dat is nog altijd minder dan waarmee de beurs het jaar begon.

Externe factoren als de storm op de obligatiemarkt en de wegzakkende dollar speelden natuurlijk een belangrijke rol bij die teleurstellende ontwikkeling. Maar de lauwe ontvangst van de halfjaarcijfers wijst er op dat het beursfeestje vorig jaar al te uitbundig is gevierd. De prachtige winstcijfers van nu worden nu doodgemoedereerd in de koersen geabsorbeerd.

Dat absorptievermogen komt goed tot uitdrukking in de gemiddelde koers/ winstverhouding van Nederlandse aandelen - het aantal malen de winst per aandeel dat beleggers betalen. Vooruitlopend op het winstherstel dit jaar, liepen de koers/ winstverhoudingen in de loop van vorig jaar op tot 17 en bereikten eind januari een hoogtepunt van 17,5. Historisch schommelt de koers/ winstverhouding rond de 12, en in de loop van dit jaar is hij al gezakt tot 15. Bij een langzaam normaliserende verhouding tussen winsten en aandelenkoersen moet het beursgenoteerde bedrijfsleven forse winststijgingen blijven rapporteren om de aandelenkoers op peil te houden. Dat lijkt, gezien de halfjaarresultaten, een groot aantal fondsen inderdaad te gaan lukken, maar dat blijft slechts een bevestiging van de verwachtingen van vorig jaar en leidt niet tot een daadwerkelijke stijging van de index.

Geen een van de gewichtige individuele hoofdfondsen is terug op het hoogtepunt van begin dit jaar. Van de financiële waarden moet de AEX-index het zeker niet hebben. ABN Amro noteerde in december vorig jaar nog 73,80 gulden, maar klom na een dieptepunt van 56 gulden in juni deze week op naar 60,20. ING stond in januari nog op 94,70 gulden, en eindigde deze week op 80,50 gulden. Aegon staat tien procent onder de koers van 111 gulden van december vorig jaar, Amev/ Fortis ruim 20 procent onder de koers van 89,30 van toen.

Het Damrak dankt zijn drijfvermogen vooralsnog aan de industrie en de voedingsmiddelensector, met een belangrijke uitzondering.

Wie niet aan de hoge verwachtingen kan voldoen, krijgt extra straf. Dat merkte op woensdag BolsWessanen, dat over het eerste halfjaar een winstdaling van 7,9 moest melden. Beleggers bestraften het concern met een daling van de aandelenkoers met maar liefst tien procent, van 4,10 gulden tot 36,90 gulden. In januari van dit jaar was de koers nog bijna derig procent hoger op 47,20 gulden. Pas gisteren krabbelde het aandeel weer een beetje op. Ook Nedcon ging, na het melden van een verlies over het eerste halfjaar, met 8 procent omlaag op woensdag.

VNU bleek deze week de positieve uitschieter. Een winststijging met 32 procent, ondanks reorganisatiekosten, werd beloond met een indrukwekkende koersstijging. VNU begon de week nog op 181,70 gulden, steeg in de loop van de eerste drie dagen door tot 186,40 en schoot na publicatie van de halfjaarcijfers met ruim een tientje omhoog naar 197 gulden. vrijdag doorbrak VNU op 203 gulden zelfs even het eigen hoogterecord van 200,60 gulden dat alweer van februari van dit jaar dateert, maar kon de winst niet vasthouden. Het aandeel eindigde de week op 198,20 gulden.

Zo bleek KPN het enige hoofdfonds dat deze week vrijwel op zijn hoogterecord eindigde. Dat lukt onder de omstandigheden van dit jaar alleen een fonds zonder verleden.