Op eerste dag bestand IRA; Aanslagen van protestanten in N-Ierland

LONDEN, 2 SEPT. Protestantse terreurgroepen hebben gisteren op de eerste dag van het bestand van de IRA twee aanslagen gepleegd in Belfast. Een 32-jarige katholieke man werd daarbij vermoord.

Elders werd een auto beschoten. Daarbij raakte niemand gewond.

In het Britse regeringscentrum zei premier Major gisteren “des duivels” te zijn toen hij hoorde dat vier IRA-terroristen die tot levenslang zijn veroordeeld, waren overgebracht van Groot-Brittannië naar gevangenissen in Noord-Ierland. Hij gelastte een onderzoek en noemde het “onbegrijpelijk” dat het ministerie van binnenlandse zaken niet van die verhuizing op de hoogte was gebracht.

De overplaatsing komt op een hoogst ongelukkig moment, nog geen 24 uur nadat Gerry Adams, de president van Sinn Fein, de politieke vleugel van de IRA, om zo'n gebaar had gevraagd. Daarmee wordt de vrees van de protestantse Unionisten versterkt dat de Britse regering het in het geheim met de IRA op een akkoordje heeft gegooid.

De directeur-generaal van het Britse gevangeniswezen heeft elke samenhang ontkend met het bestand van de IRA. Hij zei dat de beslissing over de overplaatsing naar Noord-Ierland al in juni was genomen. In totaal gaat het om veertien IRA-terroristen.

Bij het viertal dat gisteren naar Ulster is overgebracht, zit ook Patrick McGee die acht keer tot levenslang is veroordeeld voor de bomaanslag op het Grand Hotel in Brighton tien jaar geleden. Die aanslag was gericht tegen de partijconferentie van de Conservatieven. Lord Tebbit, wiens vrouw door de aanslag invalide werd en die ook zelf ernstig gewond raakte, heeft fel geprotesteerd tegen de overplaatsing. Hij zei dat er sprake was van “een voortijdige beloning voor de IRA of van flagrante politieke incompetentie”.

De woordenstrijd over de interpretatie van de IRA-verklaring waarin het bestand wordt afgekondigd, woedde gisteren voort. Dublin en Londen hadden in de Downing Street Verklaring van vorig jaar december geëist dat de IRA “permanent” van geweld moest afzien, voordat Sinn Fein aan vredesbesprekingen voor Noord-Ierland kon meedoen. In de bestandsverklaring kwam de IRA niet verder dan “een algehele beëindiging van de militaire operaties”.

Pag.5: Londen niet tevreden na toelichting Sinn Fein

Dat was voor de Ierse premier Reynolds genoeg, maar zijn Britse collega Major wilde meer zekerheid dat de IRA het geweld niet onmiddellijk hervat als ze de eventuele Britse concessies onvoldoende vindt. Vertegenwoordigers van Sinn Fein kwamen gisteren aan de Britse wens tot verduidelijking tegemoet, maar nog niet ver genoeg volgens de Britse regering.

Sinn Fein-president Gerry Adams schreef in The Irish Times dat de Ierse premier Reynolds en diens vice-premier Dick Spring de wapenstilstand op grond van de IRA-verklaring terecht als “permanent” beschouwen. Zijn rechterhand Martin McGuinness verklaarde gisteravond tegenover de BBC dat de beëindiging van de militaire operaties geldt “onder alle omstandigheden”.

Maar Downing Street vindt dat de Republikeinen nog altijd niet volledig hebben voldaan aan de eis in de Downing Street Verklaring. Al riep de Ierse premier Reynolds op tot grotere flexibiliteit. Hij zei dat de potentie van het staakt-het-vuren niet ondermijnd mag worden “door het anders te interpreteren dan het is”.

De Ierse vice-premier Dick Spring heeft vandaag een korte ontmoeting met Bill Clinton, die daarvoor zijn vakantie onderbreekt. De Amerikaanse president heeft zijn hulp aangeboden bij de voortzetting van het vredesproces.