'Gebrek aan moraliteit oorzaak crisis'; Premier Pourier geeft uitleg over situatie op Antillen

DEN HAAG, 2 SEPT. Twee uur duurde woensdag het gesprek tussen koningin Beatrix en de nieuwe minister-president van de Nederlandse Antillen, Miguel Pourier. “Een record”, zegt een medewerker van het Antillenhuis in Den Haag die al heel lang meeloopt.

Pourier (55), de fiscaal jurist die in november tot veler verrassing glansrijk het referendum op Curaçao won en in februari ook de verkiezingen voor de Antilliaanse Staten (het parlement), had het staatshoofd dan ook veel uit te leggen over het Caraïbische deel van het koninkrijk.

Een compleet nieuwe politieke wind waait er over de vijf eilanden die samen de Nederlandse Antillen vormen. Jarenlang hadden veel politici hun kiezers wijsgemaakt dat de Antilliaanse eenheid een fictie was geworden en dat elk eiland naar het voorbeeld van het afgescheiden Aruba een zelfstandige status moest krijgen. Net toen Nederland op de Toekomstconferentie van 1993 in Willemstad zuchtend in een uiteenvallen van de Antillen wilde berusten, was daar plotseling de nieuwe politieke beweging van Pourier, Pro Antias Restructura (Voor een vernieuwde Antillen) die begin dit jaar werd omgevormd tot een partij.

De politici op het Antilliaanse hoofdeiland Curaçao kregen een dikke onvoldoende van de kiezers en hielpen Pourier in het zadel. “We moeten bij elkaar blijven en elkaar steunen, samen staan we veel sterker binnen het koninkrijk”, was Pouriers motto, op basis waarvan hij politieke steun op alle eilanden kreeg en een nieuw kabinet vormde. Begin juli, na honderd dagen regeren, bekende hij bij zijn aantreden “een chaotisch overheidsapparaat” te hebben aangetroffen, “een financiële crisis als gevolg van astronomische schulden”, “verslechterde relaties met Nederland en de Verenigde Staten” en “een zeer ernstige crisis” onder het volk.

Tijdens zijn eerste bezoek aan Nederland als premier, de afgelopen vijf dagen, kon Pourier heel wat positiever geluiden laten horen. “We hebben vertrouwen voor ons nieuwe beleid gekregen en steun om de problemen planmatig op te lossen.” Eind dit jaar komt de lakmoesproef als de kiezers zich in referenda op de overige eilanden, net als vorig jaar op Curaçao, uitspreken of ze behoud van de Antilliaanse eenheid steunen.

Volgens Pourier is tijdens zijn kennismaking met het nieuwe kabinet in Den Haag gebleken dat de relatie met Nederland volledig is hersteld. Premier Kok en de nieuwe minister van koninkrijkszaken, Voorhoeve, steunen zijn beleid om de Antillen te herstructureren en bijeen te houden, zegt hij, en ze respecteren de autonomie van de regering in Willemstad en van de eilandbesturen. De premier verwacht dat het hoger toezicht van Den Haag op het probleemeiland Sint Maarten volgende maand weer aan zijn kabinet in Willemstad wordt gedelegeerd.

Pourier wil dat de Antillen zelf het initiatief houden bij het aanvragen van technische hulp uit Nederland. Zelf had hij enkele jaren geleden de leiding van de commissie die de bestuurlijke chaos op Sint Maarten in kaart bracht en pleitte voor technische bijstand van Nederland. Ook over Bonaire schreef hij een advies voor zijn voorgangers. “Op Sint Maarten wordt nu vooruitgang geboekt, maar het zal meer tijd en veel inspanningen vergen om de situatie te normaliseren”, zegt Pourier.

De herstructurering die hij bezig is door te voeren heeft een bestuurlijke en een financieel-economische kant. Het nieuwe kabinet werkt aan voorstellen voor een nauwkeurige verdeling van bestuurlijke bevoegdheden tussen de landsregering in Willemstad en de eilandbesturen, en voor het gezond maken van de overheidsfinanciën. “De wetgeving, rechtspraak, koninkrijkszaken, veiligheid, toepassing van fiscale regels, monetair beleid, controle en inspecties op onderwijs en volksgezondheid blijven taken van de centrale regering. De meeste andere taken kunnen aan de eilanden worden overgelaten.”

Pouriers plannen op financieel gebied behelzen het uiterlijk in 1998 sluitend maken van begrotingen, alle besturen moeten zich van nu af aan houden aan een ijzeren begrotingsnorm (niet meer uitgeven dan er aan inkomsten is), deugdelijke belastingheffing en -controle en en drastische afslanking van het ambtenarenapparaat. Het ergert de premier dat er de laatste jaren nog 750 ambtenaren zijn bijgekomen terwijl zijn voorgangers wisten dat de overheid al veel te duur was.

En het probleem van de “ernstige crisis” onder het Antilliaanse volk dan? Pourier: “Die crisis is ontstaan door een gebrek aan moraliteit en spiritualiteit, veroorzaakt door het tekortschieten van ons onderwijssysteem en de vorming van jonge mensen, zowel thuis als op school. Mijn partij en dit kabinet stellen duidelijke prioriteiten waarmee we de positieve eigenschappen in de Antilliaanse gemeenschap naar boven halen en de crisis kunnen overwinnen. Het onderwijs wordt drastisch verbeterd, sociale vernieuwing ingevoerd door het inhalen van allerlei achterstanden, we pakken het probleem van de drugsverslaving en de criminaliteit aan. Op korte termijn moeten we het daarbij hebben van een harder repressief optreden van de politie, maar tegelijk werken we aan een structurele, preventieve aanpak.”

Elke maandag staat de nieuwe premier een uur voor de klas en geregeld preekt hij in kerken. “Ik kies een school uit, op Curaçao of Bonaire, en een parochie of gemeente nodigt mij uit. Op de schooljeugd en de ouderen doe ik een beroep om aan te pakken in het onderwijs en de maatschappij, om samen te werken, elkaar te steunen. Antillianen hebben zich te lang geconcentreerd op materiële vooruitgang, we moeten nu het evenwicht herstellen, aandacht voor de spiritualiteit hebben en hard werken aan een betere kwaliteit van onze samenleving.”