Esperanto

In 'Het balkon van Europa' (CS 12 augustus) geeft Benno Barnard een karikatuur van de ideologie van L. Zamenhof. Zamenhof zag in het Esperanto inderdaad een middel om door zijn gemakkelijke leerbaarheid het begrip tussen de volken en de wereldvrede te bevorderen, maar geenszins een wondermiddel tegen alle menselijk gebreken. In één van zijn congresredevoeringen zei hij, dat het Esperanto van de mensen geen engelen zou maken.

Het vermeende religieuze karakter van het Esperantisme is slechts een geval van het aan cultuurhistorici allang bekende feit, dat door de alomtegenwoordigheid van de religie overdracht van ideeën en motieven uit de religie naar andere levensgebieden heel gewoon is. Inderdaad kwam Zamenhof door zijn godsdienst, het Jodendom, dat een boek, de Bijbel, tot hoogste autoriteit heeft, op het idee een boek, het Fundament, tot hoogste autoriteit van het Esperanto te maken. Maar even waar is, dat het Amerikaanse volk door zijn heersende godsdienst, het protestantisme, dat een boek, de Bijbel, tot grondslag heeft, rijp werd voor de aanvaarding van een boek, de grondwet, als grondslag voor zijn staatsbestel.

Met hetzelfde recht, waarmee Barnard het Esperantisme een religieus karakter verwijt, kunnen de Esperantisten betogen, dat vele pleidooien tegen kunsttalen gebaseerd zijn op fetisjisme ten aanzien van het sociale taaltype van de nationale standaardtaal, terwijl er sociaal en cultureel zeer belangrijke talen zijn en geweest zijn die geen nationale standaardtalen waren: dialecten; actief gebruikte klassieke talen: het theoretisch zeer belangrijke taalsociologische unicum van het Hebreeuws, dat na zeventien eeuwen een klassieke taal te zijn geweest (hoewel met een traditie van actief gebruik) omstreeks 1900 door een bewust besluit van de Joodse kolonisten in Palestina opnieuw de taal van een volk werd; pidgintalen; creoolse talen; kunsttalen.