De plakkertjes van cultuur

Iedere burger beoordeelt iedere rijksbegroting met één overwegende gedachte: als ik het voor het zeggen had zou ik het anders doen. Daarna wordt zijn blik gevangen door een getal van zeven, acht of negen cijfers: het bedrag dat deze en iedere regering bij het overwinnen van de kinderziekten over de balk gaat gooien. Dat geeft de inspiratie tot een verontwaardigd soort dromen: hoe dat beter zou kunnen worden besteed, d.w.z. wat hij er zelf mee zou doen.

Omdat de kosten van de kaarpoelwisselstrook nu eenmaal in mijn geheugen gegrift staan, ga ik uit van deze 62 miljoen. Eerst stel ik me voor dat ik onze Generale Staf ben, die 'op het punt heeft gestaan' collectief ontslag te nemen. Dat zouden 620 machinegeweren met munitie voor een jaar zijn geweest, of 124 gepantserde verkenningsvoertuigen met reserveonderdelen en een werkgelegenheid van vijftig manjaren. Rats, kuch en bonen voor de hele generale staf tot vèr in de volgende eeuw. Enz.

De werkelijkheid is nog ernstiger dan men uit dit voorbeeld zou kunnen afleiden. Terwijl namelijk de generale staf moet bezuinigen, bestaat er bij de burgerij geen schaduw van twijfel dat het aldus vergaarde geld ergens anders over de balk zal worden gesmeten. Voor D66, dat zich altijd heeft ingespannen om de afstand tussen de burgerij en de regering te verkleinen, ligt hier de oplossing. Er is weinig dat iemand als staatsburger zo aanspreekt als geld dat door bezuinigingen verworven, door de profitant over de balk wordt gesmeten. Zo'n miljoen moet dan op de balk worden opgevangen of als het daarvoor te laat is, op een of andere manier worden teruggesmeten. Dat is een van de beste manieren om vervreemding in de politiek te bestrijden.

De heer Aad Nuis, die al een goed deel van zijn leven de afstand tussen burger en politiek aan het verkleinen is, kan daar nu als staatssecretaris nog meer van maken. Het gaat om de verhuizing van de cultuur: van het ene ministerie naar het andere. Eerst was de cultuur O.K. en W., verenigd in haar drie onderdelen, onderwijs, kunst en wetenschap. Toen is het C.R.M. geworden : cultuur, recreatie en maatschappelijk werk. Daarna: W.V.C.: welzijn, volksgezondheid en cultuur. Gezondheid en cultuur hebben niets met elkaar te maken. De meeste kunstenaars zijn ongezonder dan de meeste niet-kunstenaars. Ik kan me nog herinneren dat de heer Brinkman de cultuur heeft gezien als een soort glijmiddel.

Nu in het 'paarse' kabinet is het O.C.W.: onderwijs, cultuur en wetenschap. Hiermee is Nederland bijna terug bij O.K. en W. Het gezond verstand zegt: het ligt voor de hand. Maar het zegt ook: waarom? Al die ambtenaren die voor de kunstenaars zorgen, en van wie iedere belanghebbende naam en adres kent, worden uit hun vertrouwde omgeving gerukt en raken hun vrienden van welzijn en gezondheid kwijt. Je kunt op je vingers natellen dat dit op zichzelf al een verwarring veroorzaakt waarvan de kunst de dupe is.

Andere gevolgen zijn bekend. Er moet nieuw briefpapier komen. Op de televisie was te zien dat ambtenaren onaangebroken pakken met waardeloos geworden A-viertjes in de prullebakken gooiden. Die beelden hebben zoveel kwaad bloed gezet dat 'inderhaast' (dit woord hoort bij de situatie die vroeger op deze manier in De Waarheid zo zou zijn gekenschetst) plakkertjes met het nieuwe logo zijn gedrukt. Hier is het 'paarse' kabinet al gevaarlijk dicht bij de geldbalk. Plakkertjes, de rest van het gefröbel, de eigenlijke verhuizing, het geheel zal 'ongeveer 30 miljoen kosten, maar het kan ook 60 miljoen zijn,' hoorde ik iemand toelichten. Intussen is het jonge ministerie meteen getroffen door de verplichting om ongeveer 78 miljoen te bezuinigen.

Wat zouden we met het geld van de plakkertjes, het briefpapier met het nieuwe logo, de verhuiskosten en de rest kunnen doen? Omdat ik op mijn beurt graag wil bijdragen tot verkleining van de afstand tussen de politiek en 'de mensen' stel ik voor...

Zo ontstaan de dromen van de verontwaardiging en de verbittering. Al die dromen bij elkaar zouden nog een mooi boek kunnen worden, modern genoemd De achterkant van de nachtmerrie.