Crisis noopt Georgië tot economische noodtoestand

ROTTERDAM, 2 SEPT. In Georgië heeft president Edoeard Sjevardnadze per decreet de 'economische noodtoestand' uitgeroepen. De regering heeft de produktie en distributie van elektriciteit, gas en andere brandstoffen naar zich toe getrokken. Bedrijven krijgen bij de distributie voorrang: de bevolking krijgt sinds gisteren nog maar zes uur stroom per dag.

Deze noodmaatregelen zijn het gevolg van de volledige ineenstorting van de Georgische economie na een reeks burgeroorlogen - eerst tegen de Osseten, vervolgens tegen de aanhangers van Sjevardnadzes voorganger Gamsachoerdia en tenslotte tegen de Abchaziërs. Als gevolg van de oorlog tegen Abchazië zit Georgië opgescheept met 200.000 vluchtelingen. De industriële produktie is de afgelopen jaren met meer dan negentig procent gedaald en de nationale munt, de lari, is niets meer waard: in november vorig jaar was een dollar 35.000 lari waard, nu heeft de dollar de koers van één miljoen lari overschreden. Van de lonen is niet te leven: een ingenieur verdient in Georgië 120.000 lari per maand, omgerekend nog geen kwartje. De bestbetaalde arbeiders hebben een maandloon van omgerekend een rijksdaalder. In Tbilisi gingen onlangs de metro-arbeiders in staking omdat ze ook van dat salaris niet kunnen rondkomen.

Veel buitenlandse hulp krijgt Georgië niet. Het IMF maakt hulpgelden afhankelijk van hervormingen die door de heersende anarchie geen enkel resultaat hebben of die door corrupte ambtenaren niet in de praktijk worden gebracht. President Sjevardnadze dreigde vorige week alle ambtenaren die hun verantwoordelijkheden niet nakomen, te ontslaan en zelfs de politie in te schakelen om hen op te pakken. “Het bestaande economische systeem is in tegenspraak met alle economische wetten en vooral met die van de markteconomie”, aldus Sjevardnadze. Deze maand komt een IMF-delegatie naar Tbilisi om het resultaat van de hervoringen tot nu toe in ogenschouw te nemen. De Georgische vice-premier Temoer Basilia waarschuwde vorige week dat als er niet snel hulp wordt geboden, Georgië binnenkort “een niet bestaande natie” zal zijn.

De inflatie, tachtig procent per maand aan het begin van dit jaar, is inmiddels opgelopen tot tweehonderd procent per maand. Die geldontwaarding wordt veroorzaakt door de goedkope kredieten waarmee de regering de weinige bedrijven die nog produceren, blijft steunen. Geïnvesteerd wordt er niet, wegens de enorme instabiliteit en wegens de bepaling van de regering, dat een bedrijf verplicht is tweederde van de produktie aan de staat te verkopen, een maatregel waarmee Sjevardnadze hoopte de distributie van de weinige beschikbare produkten te regelen.

Als gevolg van de economische ineenstorting zijn ook het onderwijs en de gezondheidszorg in het slop geraakt. Gebrekkige hygiënische omstandigheden leidden deze zomer tot een hausse van gevallen van hondsdolheid. Zeventienduizend mensen raakten besmet en vaccin ontbrak.

Brood is voor de meeste Georgiërs inmiddels het enige dat ze zich nog kunnen veroorloven, en ook dat is vaak moeilijk te vinden door de slechte verbindingen met de 'broodmand' van het land, het onrustige Mingrelië, de thuisbasis van de aanhangers van Gamsachoerdia.

President Sjevardnadze kondigde vorige week al aan dat afkondiging van de 'economische noodtoestand' onvermijdelijk is. Hij motiveerde de maatregel met verwijzing naar de komende winter, die naar zijn zeggen “een speciale manier van optreden” noodzakelijk maakt. De verdeling van alle brandstoffen en het drinkwater moet volgens Sjevardnadze strikt worden gecontroleerd. Een speciale regeringscommissie onder leiding van premier Otar Patsatsia moet toezicht houden op de distributie om te verzekeren dat “alle fabrieken van vitaal belang” blijven draaien. Met ingang van gisteren zijn de prijzen van alle brandstoffen verviervoudigd. Georgië kan zijn brandstofrekeningen aan Rusland en vooral Turkmenistan, van waar het zijn gas betrekt, niet meer betalen. Rusland is het 71 miljard roebel (bijna veertig miljoen dollar) schuldig, Turkmenistan 275 miljoen dollar - naar Georgische begrippen astronomische bedragen.