VVD, PvdA willen nader debat over onderdelen beleid

DEN HAAG, 1 SEPT. Het kabinet-Kok kan rekenen op brede steun in de Tweede Kamer, maar VVD en PvdA willen op enkele onderdelen zoals het ouderenbeleid, defensie en ontwikkelingssamenwerking ruimte houden voor “nadere discussie”. D66 toonde zich tijdens het debat over de regeringsverklaring van het kabinet de meest uitgesproken voorstander van de paarse coalitie. De oppositiepartij CDA gaf het kabinet “het voordeel van de twijfel” maar vindt bezuinigingen op de kinderbijslag “buitensporig”.

Volgens CDA-fractieleider E. Heerma laat premier Kok veel vragen onbeantwoord.

De fracties van de VVD en D66 spraken zich gisteren uit tegen de bezuiniging van 78 miljoen op cultuur, terwijl PvdA en CDA om “opheldering” vroegen. Kok maakte vanochtend duidelijk dat de bezuinigingen overeind blijven staan. Tot 1998 gaat het om 78 miljoen gulden, waarvan 24,7 miljoen nog een gevolg is van afspraken uit de vorige kabinetsperiode. Kok wees er op dat er ook 'plussen' tegenover de bezuinigingen staan en dat het kabinet zal proberen cultuur “per saldo niet in de min te laten komen”. D66-fractieleider Wolffensperger vond dit echter onvoldoende, omdat “de intentie van paars was een stip bij kunst te zetten”. Staatssecretaris Nuis (cultuur) zei vanmiddag bij de opening van het Theaterfestival in Den Haag dat het te verdedigen is dat de cultuursector “een redelijk aandeel levert” in het financiële offer dat departementen moeten brengen om meer werkgelegenheid en bedrijvigheid te scheppen. “Kunst is wel heilig, maar niet op die manier.”

VVD-fractieleider Bolkestein nam gisteren afstand van kabinetsplannen om een inkomenstoets toe te passen op de AOW-toeslag voor 65-jarigen met een jongere partner. Het kabinet wil de toeslag gaan verminderen naarmate AOW'ers met een jongere partner een hoger aanvullend pensioen hebben. De VVD is vooral tegen het “inkomensafhankelijke karakter” van de AOW-toeslag. “Deze maatregel is zeer gemakkelijk te ontwijken”, zo stelde Bolkestein. Volgens hem is aan die korting te ontkomen als de AOW'er het aanvullend pensioen pas laat ingaan als de partner 65 is geworden. “Deze maatregel is een straf op goed gedrag van degenen die voor een aanvullend pensioen hebben gezorgd.”

Bolkestein wees erop dat het kabinet een meevallende economische groei zal benutten voor de vermindering van het financieringstekort en extra geld voor justitie en politie, maar PvdA-fractieleider J. Wallage wees hem daarbij ook op de gelijkmatige inkomensverdeling die de PvdA voorstaat. “We zijn het daarover niet eens. Dat is ook niet erg.” Wallage erkende dat er verschillen zijn tussen PvdA en VVD. “Ik vergelijk het kabinet met een CAO. Werkgevers en werknemers hebben er belang bij dat de onderneming goed loopt, terwijl er toch sprake is van belangentegenstellingen.”

Pag.3: Verschillen over Defensie en hulpbeleid

Bolkestein stelde vraagtekens bij de integratie die het kabinet ten aanzien van het buitenlands beleid wil doorvoeren. Hij vindt dat in de taakverdeling tussen de minister van buitenlandse zaken (Van Mierlo) en zijn collega van ontwikkelingssamenwerking (Pronk) “het primaat moet liggen” bij de minister van buitenlandse zaken. Er mag volgens hem “geen situatie ontstaan waarbij minister Pronk in de praktijk minister van buitenlandse zaken voor Afrika is”. Bolkestein maakte duidelijk dat de VVD de uitgaven voor hulp aan de Derde wereld op de internationale norm van 0,7 procent van het Bruto Nationaal Produkt (BNP) wil laten uitkomen en niet op de 0,9 procent die de PvdA voorstaat. Volgens hem is een “herbezinning” nodig van het hulpbeleid en moet een commissie van externe deskundigen de hulpsector doorlichten. Premier Kok wees er vanmorgen op dat het kabinet niet van plan is nog een aparte commissie in te stellen.

De VVD-fractieleider vindt dat het kabinet snel duidelijkheid moet bieden aan het defensiepersoneel over de reorganisatie van de krijgsmacht. Hij wees op de spanning tussen de voorgenomen reorganisatie en de Prioriteitennota van het vorige kabinet. “Bezuinigingen op Defensie kunnen slechts worden gerealiseerd zolang ze zijn te rijmen met de uitvoering van de Prioriteitennota. Mocht dat niet kunnen, dan zijn bezuinigingen van de aangegeven omvang niet mogelijk”, aldus Bolkestein. Ook het CDA zet vraagtekens bij de bezuinigingen terwijl het kabinet tegelijk wil vasthouden aan de Prioriteitennota. “Volgens deskundigen binnen en buiten de Kamer gaan beide doelstellingen niet samen”, zo meende Heerma.

Het CDA stelde gisteren dat het “de oppositierol” niet heeft gekozen en het kabinet “kritisch en blijmoedig” volgt. Volgens het CDA is de “maatvoering zoek”. Het beleid voor de land- en tuinbouw komt onvoldoende uit de verf, de ontwikkelingssamenwerking is niet duidelijk uitgewerkt en de ingreep in de kinderbijslag is “buitensporig”. Kok gaf vanmiddag toe dat deze ingreep “fors” is, maar voegde er aan toe dat gezinnen ten opzichte van hun huidige situatie er niet op achteruitgaan. Ook vindt het CDA vertraging in uitvoering van grote infratructuurprojecten - zoals de Betuwe-spoorlijn - “een slechte zaak”.

Vooral de kleine linkse partijen, GroenLinks en Socialistische Partij, en de drie christelijke partijen SGP, GPV en RPF hebben om uiteenlopenden redenen ernstige kritiek op het te voeren kabinetsbeleid.