Veronica wil nu definitief uit het publiek bestel

HILVERSUM, 1 SEPT. Wie het jaarverslag leest kan niet anders concluderen: Veronica is klaar voor commerciële televisie. De pagina's bulken van woorden als 'kijkcijfers', 'marktaandelen', 'doelgroepen' en 'concurrentie'. Er wordt gerept van het almaar stijgende ledenaantal (dat over de miljoen is maar volgens het enige staatje in het boekwerk nog maar heel langzaam toeneemt) en van de groeiende advertentieboekingen voor het lucratieve omroepblad. Geen woord over de inhoud van programma's. Slechts een enkele zin over een programma dat het minder deed in de 'kijkcijfers', maar waarop toch een aardige respons was gekomen. Rayonhoofden rapporteren hoe actief ze zijn geweest om leden te winnen voor de omroep, met bierviltjes happen, weegschaal knijpen, koffiebekers stapelen, fietstochten en met standjes op beurzen en braderieen. “Het enthousiasme van Veronica straalt nog altijd positief op de mensen af”, meldt het hoofd van Rayon Oost optimistisch.

Het is nog maar de vraag of het enthousiasme ook 'positief afstraalt' op de geldschieters die de omroep dezer weken benadert. Want Veronica wil weer eens uit het bestel, nu meer dan ooit. Het vooruitzicht vanaf volgend jaar met een 'langdurige zendtijdconcessie' voor minimaal vijf jaar opnieuw vast te zitten op het tweede net met TROS en de EO, maakt dat de leiding van de omroep alle mogelijke financiers polst over een commercieel televisiestation. Daarbij onderzoekt de omroep de mogelijkheden niet op de “ouderwetse manier”, zoals voorzitter van der Reijden het noemt. Er wordt niet gezocht op basis van uitvoerige cijfers en marktprognoses, maar er wordt in Nederland gekeken wie bij de omroep past. Veronica moet zijn eigen identiteit in de nieuwe omroep kunnen terugvinden.

Volgens voorzitter Van der Reijden verloopt de zoektocht niet zonder succes. Het stadium van het opstellen van contracten zou al zijn bereikt. Daarin zou de identiteit van Veronica herkenbaar moeten worden vastgelegd. “Wij zijn heel serieus”, zegt Van der Reijden. “Wij zijn het spuugzat om te worden geafficheerd als een stel kinderachtige cowboys.”

Met wie Veronica spreekt is nog een goed bewaard geheim. Genoemd worden 'uitgeverijen en telecommunicatiebedrijven'. Van de grote uitgeverijen zit op dit moment alleen VNU in commerciële televisie met belangen in RTL4 en het Belgische VTM. Elsevier heeft een eerder belang in RTL4 verkocht (aan VNU). In het verleden heeft De Telegraaf belangstelling getoond voor commerciële televisie, toen echter vooral met de TROS.

Niet uitgesloten mag worden dat Veronica toenadering heeft gezocht tot SBS, een Scandinavisch consortium waarin de Amerikaanse omroepmaatschappij ABC een belang heeft van 25 procent. SBS heeft aangekondigd de Nederlandse markt op te willen. Een partner als Veronica zou de Scandinaviërs een stevige voet aan de grond geven.

Betrokken bij de pogingen van Veronica is in elk geval Endemol van de producers Joop van den Ende en John de Mol. Gesprekken over een commerciële omroep tussen Endemol en Veronica kwamen al in februari naar buiten. Veronica zei toen duidelijk waar het voor de omroep op stond, Endemol hield de boot af. Dat was niet verwonderlijk, want Endemol heeft miljoenencontracten met CLT (het Luxemburgse moederconcern van het Duitse en het Nederlandse RTL, waaraan Endemol voornamelijk levert). De TROS, die voorzichtig aan tafel was geschoven bij de gesprekken in februari (maar nu niet meer meedoet), schrok dusdanig van het bekendworden van de conferenties dat het Endemol beschuldigde de twee publieke omroepen te gebruiken om RTL onder druk te zetten. De Luxemburgers staan bekend als harde onderhandelaars.

In hoeverre Endemol bereid is zelf risicodragend kapitaal aan te dragen voor een commerciële omroep met Veronica is onduidelijk. Volgens waarnemers die anoniem wensen te blijven wil Endemol dit alleen wanneer de onderhandelingen met CLT muurvast komen te zitten. “Zo worden de gesprekken met Veronica ook als breekijzer gebruikt”, zegt een van hen. Zeker is dat Veronica met toezeggingen van Endemol gemakkelijker potentiële geldschieters over de streep trekt. Een woordvoerder van Van den Ende zegt: “Veronica is ook bij onms geweest. Ze hebben veel nieuwe programma's nodig als ze uit het bestel stappen en zeven dagen per week als commerciële omroep gaan uitzenden. Wij willen daarvan graag producent zijn. De beslissing is aan Veronica. De vraag is: krijgen ze het geld?”

De 100 miljoen die Veronica in kas heeft aan eigen vermogen is onvoldoende voor een commerciële omroep. Daarvoor is minimaal 400 tot 500 miljoen gulden nodig. Geldschieters zullen dit geld niet alleen willen terugverdienen, er moet ook rendement worden geboekt. Die winst zal uit de reclamegelden moeten komen, naast de 250 miljoen die naar schatting jaarlijks nodig is om het station draaiende te houden. Is de reclamepot daarvoor wel groot genoeg?

“Dat is moeilijk te zeggen”, zegt directeur R.M. Morees van de Stichting Etherreclame. “Het hangt er van af hoeveel kijkers je naar je toe trekt en dat zal voor een derde partij - naast de publieke omroepen en RTL - niet makkelijk zijn, zeker niet als het een 'general entertainment' kanaal wordt.” Op zichzelf biedt de reclamemarkt goede vooruitzichten. Alleen al dit jaar groeien de totale bestedingen aan televisiereclame van zo'n 800 miljoen gulden naar bijna een miljard. “In '95 zal naar onze verwachting daar nog eens 10 procent bij komen en bij aanhoudende economische groei nog eens 10 procent in 1996.” Morees ziet kansen voor een commercieel Veronica in de doelgroep die de omroep nu ook bij uitstek bedient: de 'jongeren' van 13 tot 35. “Maar ik denk dat je alleen met die groep onvoldoende binnenhaalt.”

Veronica heeft een goedlopende omroepgids die geld oplevert, naar schatting enkele tientallen miljoenen. Een probleem is het monopolie dat de omroepen claimen op hun programmagegevens. Met hun gidsen binden ze leden aan zichvast. Veronica zou als commerciële omroep geen aanspraak meer maken op de gegevens, waarmee de bodem onder de gids uit zou vallen.