Toename exodus verwacht voor einde besprekingen Cuba-VS in New York; Vluchtelingen gewond bij Guantánamo

HAVANA, 1 SEPT. Drie Cubanen zijn gisteren zwaargewond geraakt bij een poging de Amerikaanse marinebasis Guantánamo in het zuidoosten van het eiland over land te bereiken. Het incident speelde zich af aan de vooravond van rechtstreekse gesprekken tussen Cuba en de Verenigde Staten over het vluchtelingenprobleem, die vandaag in New York zullen beginnen.

De drie Cubanen die bij Guantánamo gewond raakten, maakten deel uit van een groep van zeker 23 mensen die gisteren probeerden over land de Amerikaanse marinebasis te bereiken. De vluchtelingen werden door mariniers bij de hekken rondom de basis weggezonden waarna ze in een Cubaans mijnenveld terecht kwamen. Eén van hen trapte op een mijn, waarbij in totaal drie mensen gewond raakten. De basis is omringd door Cubaanse en Amerikaanse mijnenvelden en hekken.

Eén man is met ernstige verwondingen in het gezicht door de Amerikaanse kustwacht overgevlogen naar een ziekenhuis in Miami, terwijl de andere twee in een ziekenhuis op de basis werden opgenomen. Bij één van hen moest een been worden geamputeerd, aldus een woordvoerder van de Amerikaanse marine tegenover de radiozender The Voice of America die in Havana kon worden opgevangen.

Het incident van gisteren is het ernstigste bij de Amerikaanse basis in de afgelopen maanden. Volgens een woordvoerder van de marine hebben in het afgelopen half jaar zeker 630 Cubanen getracht over land of zwemmend door de baai de basis te bereiken. Zij zitten in Guantánamo in detentie, naast de duizenden Cubaanse bootvluchtelingen die de afgelopen twee weken volgens de gewijzigde Amerikaanse politiek nu voor onbepaalde duur op de basis moeten verblijven.

Intussen is na een vooral door slecht weer ingegeven pauze van een aantal dagen dinsdag de stroom bootvluchtelingen vanuit Cuba weer op gang gekomen. Dinsdag meldde de Amerikaanse kustwacht 1.582 bootvluchtelingen buiten de Cubaanse twaalf-mijlszone te hebben opgepikt. Gisteren was tegen de avond een aantal van 2.044 Cubanen uit zee gered. Maar gistermiddag was er geen sprake meer van afvaarten vanuit Havana of de nabijgelegen kustdorpen, door slecht weer. Men verwacht evenwel dat de komende dagen nog vele duizenden Cubanen zullen trachten overzee het eiland te verlaten uit angst dat de Amerikaans-Cubaanse besprekingen die vandaag in New York beginnen hier mogelijk snel een einde aan kunnen maken.

Cuba heeft de voorzitter van de nationale assemblée, oud-minister van buitenlandse zaken Ricardo Alarcón, naar de besprekingen afgevaardigd aan het hoofd van een vijf man tellende delegatie. Alarcón, ook oud-ambassadeur van zijn land bij de VN in New York, geldt als een geducht onderhandelaar en een man van grote eruditie, die vloeiend drie moderne talen spreekt. Tijdens de Golfcrisis (1990-'91) was de toenmalige Cubaanse VN-ambassadeur de woordvoerder van de groep van landen die zich verzette tegen de westerse militaire interventie in het gebied.

De inzet van Alarcón bij de besprekingen zal niet zozeer de huidige migratieproblematiek zijn, als wel het al meer dan drie decennia oude Amerikaanse handelsembargo tegen het eiland. Cuba wijt zijn huidige economische crisis vooral aan dit embargo. In een hoofdartikel in de begin deze week verschenen Cubaanse partijkrant Granma werd de hoop uitgesproken dat de gesprekken in New York zullen leiden tot nieuwe gesprekken in de toekomst die ook “het wijdere thema van de blokkade” tot onderwerp zullen hebben.

De Amerikanen hebben al laten weten alleen over de migratiekwestie te willen spreken en verdere onderhandelingen afhankelijk te maken van eventuele wijzigingen in de politiek van de Cubaanse leider Fidel Castro. Vorige week betoonden zowel Castro als zijn broer Raúl, 'nummer twee' van het regime en minister van defensie, zich volgens waarnemers opvallend gematigd in uitlatingen voor de Cubaanse televisie. Waarnemers zien hierin een aanwijzing dat de Cubanen grote waarde hechten aan een dialoog met de Amerikanen na decennia van openlijke vijandigheid.

Het Cubaanse regime hoopt niet alleen op een snelle opheffing van het economische embargo tegen het eiland, maar ook op een soortgelijke behandeling als de communistische regimes in Noord-Korea en Vietnam van de Amerikanen ontvangen. Het opheffen van het Amerikaanse embargo zou de weg vrijmaken voor investeringen vanuit de VS in de uiterst zwakke Cubaanse economie. Tot zover onze correspondent.

De Colombiaanse schrijver en Nobelprijswinnaar Gabriel García Márquez heeft maandag met de Amerikaanse president Clinton gedineerd. In het gezelschap, dat bijeenkwam op Clintons vakantieadres op het eiland Martha's Vineyard, bevonden zich tevens de met Clinton bevriende Amerikaanse schrijver William Styron en de Mexicaanse auteur Carlos Fuentes. Gespeculeerd wordt dat García Márquez een brief van Castro aan Clinton heeft gegeven. De Colombiaan wordt beschouwd als goede vriend van Castro. Deze week was hij op Cuba om het vertrek van zijn Cubaanse collega en vriend Norberto Fuentes (geen familie van Carlos) te regelen.