Marokko en Israel 'knopen relaties aan'

TEL AVIV, 1 SEPT. Israel en Marokko gaan “belangenkantoren” op elkaars grondgebied openen.

Dit meldt vandaag de krant Yediot Ahronot. Gevraagd om een reactie zei premier Yitzhak Rabin: “wacht een paar uur”. Toen een radioverslaggever vroeg of nog vandaag een aankondiging zou komen, antwoordde hij: “dat zei ik net”.

De gemelde ontwikkeling wordt in Jeruzalem gezien als een belangrijke stap in de richting van het aanknopen van volledige diplomatieke betrekkingen tussen beide landen. Na Egypte is Marokko dan het tweede Arabische land dat de weg van diplomatieke betrekkingen met Israel opgaat. Dit is het rechtstreekse gevolg van de autonomie-akkoorden tussen Israel en de PLO en het intensieve Israelisch-Jordaanse vredesoverleg.

De bijzondere positie die Israel aan Jordanië heeft toegekend bij de voor de islam heilige plaatsen in Jeruzalem zou voor de Marokkaanse koning Hassan II één van de redenen zijn om diplomatieke betrekkingen met Israel aan te gaan nog voordat er sprake is van formele betrekkingen tussen Israel en Jordanië. Koning Hassan heeft groot belang bij inspraak inzake de status van islamitische heilige plaatsen in Jeruzalem. Hij is voorzitter van de commissie voor deze heilige plaatsen van de Islamitische Conferentie Organisatie.

PLO-leider Yasser Arafat vroeg zich kort na het Israelisch-Jordaanse de facto vredesakkoord af of de Marokkaanse koning wel zo blij zou zijn met de privileges die de Jordaanse koning Hussein in Jeruzalem in de wacht heeft gesleept. Volgens de Israelische pers maakt Hassan zich daarover nogal zorgen. Speciale afgezanten van premier Yitzhak Rabin hebben hem de afgelopen weken proberen gerust te stellen.

Voor Rabin heeft de doorbraak met Marokko, naast de internationale weerslag van dit diplomatieke succes van zijn vredespolitiek, ook belangrijke binnenlandse politieke betekenis. De grote Marokkaanse joodse gemeenschap - meer dan 600.000 leden - stemt in de ontwikkelingssteden overwegend op Likud. Rabins succes in Rabat zou verandering in dat traditionele stemgedrag kunnen brengen.

De toenadering tussen Israel en Marokko komt na een lange periode van steeds warmer wordende relaties, die begon na het bezoek van de Egyptische premier Anwar Sadat aan Jeruzalem in november 1977. Reeds enkele jaren heeft Marokko zijn poorten geopend voor Israeliërs van Marokkaanse afkomst. Het heeft hun zelfs het recht gegeven naar hun geboorteland terug te keren. De handelsbetrekkingen tussen beide landen werden de laatste tijd nauwer aangehaald. Vooral de Israelische minister van buitenlandse zaken Shimon Peres ziet Marokko als een van de steunpilaren van zijn brede vredesvisie voor het Midden-Oosten. Marokko zou volgens buitenlandse bronnen ook geïntereseerd zijn in Israelische militaire expertise, met name in de strijd tegen de onafhankelijkheidsbeweging in de door Marokko geannexeerde Westelijke Sahara.