JAL wint strijd met Japanse bureaucratie

TOKIO, 1 SEPT. De Japanse bureaucratie is machtig, maar niet almachtig. Haar verzet tegen plannen van de drie Japanse luchtvaartmaatschappijen om parttimers als cabinepersoneel aan te stellen, heeft ze moeten opgeven na protesten uit de ondernemerswereld.

Op een in augustus geplaatste advertentie van Japan Airlines (JAL), de grootste Japanse luchtvaartmaatschappij, kwamen 2.500 sollicitatiebrieven terwijl JAL maar honderd arbeidskrachten nodig had. Meteen liet het ministerie de maatschappijen weten dat ze hun plannen moesten intrekken. Cabinepersoneel moest bestaan uit full timers. Parttimers en full timers samen ging om veiligheidsredenen niet, aldus de bureaucraten, die dreigden de maatschappijen met moeilijkheden te confronteren bij verzoeken voor nieuwe luchtroutes.

Daarop regende het protesten uit de ondernemerswereld. Waar bemoeiden de bureaucraten zich mee? Het was een typisch voorbeeld van ambtenaren die te diep hun neus staken in zaken die hen niets aangingen, zo werd gezegd. De diep in het rood staande luchtvaartmaatschappijen moesten bezuinigen. Aanstelling van parttime cabinepersoneel was zo'n bezuiniging. En hun zaak.

Toch maakte het dreigement van de bureaucraten indruk. Want wie de bureaucratie in Japan niet gehoorzaamt, kan vroeg of laat rekenen op vergelding. Dat weet heel Japan. De maatschappijen zwichtten en lieten hun plannen varen.

Maar het protest uit de ondernemerswereld hield aan. Tenslotte schiep de interventie van het ministerie een onaangenaam precedent: de bureaucraten grepen direct in in het personeelsbeleid van private ondernemingen. Dat ging te ver. De druk nam zo toe op het ministerie, dat uiteindelijk de bureaucraten bakzeil haalden. De maatschappijen lieten zich de overwinning goed smaken. Ze kondigden gisteren aan meer parttimers aan te stellen dan ze oorspronkelijk van plan waren. De vraag is nu of de vergelding alsnog komt of dat de bureaucraten beseffen dat ze hun hand hadden overspeeld. Of beide.