Een kruistocht per fiets tegen 'elf dwaze plannen'

WIJK AAN ZEE, 23 AUG. “Veel plannen lijken op het eerste gezicht heel plausibel. Tenminste, in de tekenkamer en op de vergadering. Maar ze worden belachelijk in de buitenlucht.” B. Kisjes, eigenaar van een hotel-café-restaurant in Wijk aan Zee, is druk bezig medestanders op te trommelen voor wat hij noemt “een kruistocht tegen elf dwaze plannen”: de voortbrengselen van “blunderende planologen en beleidsmakers”.

Er zijn inmiddels zo'n tachtig aanmeldingen voor de tocht, die op 9, 10 en 11 september dwars door Nederland, van noord naar zuid en omgekeerd zal voeren. “Langs het grootste gat van Nederland, waar nu nog niets vermoedende koeien grazen, een getergde Landbouwhogeschool en over de heuvels van Zuid-Limburg, die er straks ook niet meer zullen zijn als de mergelwinning maar doorgaat”, aldus Kisjes, die ten minste vier bussen hoopt vol te krijgen met verontruste, het hoofd schuddende burgers. “Nee, het is geen grap, we zochten slechts een prettige vorm van protest.”

In zijn eigen woonplaats ageert Kisjes (54) al geruime tijd tegen plannen van Rijkswaterstaat om ruim twee kilometer strand tussen IJmuiden en Wijk te gebruiken als opslagplaats voor vuile baggerspecie. Begin dit jaar vernam hij van een neef in de kop van Overijssel dat ze daar, rond Scheerwolde, een nieuw moeras willen scheppen ten koste van zestig boerenbedrijven. Hij speurde verder en verzamelde nog eens 25 plannen die hij en anderen als “dwaas” bestempelen. Daarvan werden er elf geselecteerd voor de busreis: “Naar het voorbeeld van de Elfstedentocht en elf is bovendien het gekkengetal.”

De expeditie begint in het Drentse Havelte en eindigt in Wijk aan Zee. Daartussen liggen de volgende pleisterplaatsen: Bargercompagnie (bij Veendam), Groningen, Sneek, Scheerwolde, Maasbommel, Neerijnen, Margraten, Tiengemeten en Ruigoord: stuk voor stuk locaties waarvoor omstreden plannen werden ontwikkeld. Niet alle ideeën lijken even dwaas, maar er zijn er die eruit springen. Kisjes: “Neem bijvoorbeeld Sneek. Daar moet een tweede rondweg komen, alleen omdat de bestaande weg een brug bevat die wel eens open gaat. Maar ja, ze krijgen hiervoor ontwikkelingsgeld uit Brussel en subsidie kun je nu eenmaal niet weigeren.”

Mega-projecten als de Betuweroute, de hogesnelheidslijn en uitbreiding van Schiphol laat men op de kruistocht links liggen, omdat ze al voldoende aandacht krijgen. Een uitzondering is gemaakt voor de dijkverzwaring in rivierenland, toegespitst op de Waaldijk in Neerijnen, waar plaatselijke actievoerders volgens Kisjes “het thema van landschapsbehoud zo treffend en poëtisch verwoorden”.

Daar vlakbij strijkt men neer in Maasbommel, waar een gat van 300 hectare en vijftig meter diep in de uiterwaard dreigt te vallen. Kisjes: “Als dat plan doorgaat, worden de bewoners van Maasbommel praktisch op een eiland gezet. Er zijn betere oplossingen denkbaar, maar die stuiten af op het provinciale beleid. Papier overstemt gezond verstand.”

Ander doelwit is de voortgaande mergelwinning op het Plateau van Margraten. “Zelfs de minister”, betoogt de horecaman, “vond dat het afgelopen moest zijn, maar de provincie besliste anders. Het gaat om het laatste restje mergel dat de firma Ankerpoort toch uit Limburg wil hebben. Elders zal het wel duurder zijn. De natuur blijft weliswaar gespaard, maar het wordt daar onveilig wonen; de buurtschap Rooth komt aan een afgrond te staan.”

Ook Tiengemeten figureert op de lijst van pleisterplaatsen, omdat dit eilandje in het Haringvliet volgens de plannen tot natuurgebied zal worden verheven. “Een honderdtal gebruikers van het eiland, die genoegen nemen met aardappelakkers, met hazen, vogels en muskusratten, en het genot van winkel en café, laat staan van een sauna of discotheek moeten ontberen, uitgerekend die mensen moeten wijken voor de natuur. Datzelfde zie je in de kop van Overijssel. Daar willen ze ten koste van een half miljard moerasgebied scheppen om weer otters te laten zwemmen. Maar de boeren moeten weg. Als alles doorgaat voorzie ik al wat er gaat gebeuren: dan komen de muggen, die de recreanten steken en maken ze er weer een polder van.”

Als Kisjes' plan voor de kruistocht doorgaat zal de driedaagse schuin achter zijn etablissement eindigen. Aan de andere kant van het duin, waar betrekkelijk maagdelijk strand in een slibdepot moet veranderen. Met een breed gebaar wijst hij naar de bewuste plek. “Voorbij die blauwe strand- tent tot aan de pier van IJmuiden.” Maar in Wijk aan Zee schijnt de druk van de ketel te zijn. “Dank zij onze oppositie heeft waterstaat dat heilloze voorstel voorlopig opgeborgen.”

Een overwinning voor wat hij als 'gezond verstand' betitelt? Kisjes: “Het probleem is dat de Nederlandse bevolking zo abstract pleegt te denken. De grote meerderheid zit op een kantoor en ziet de werkelijkheid via een scherm, getallen en statistieken. Het aantal mensen dat met de werkelijkheid van de bodem te maken heeft is bijzonder klein. Maar juist van die mensen moeten wij het hebben. Die willen we in de bus. En als we onderweg nog wat plannenmakers tegenkomen, is dat mooi meegenomen. Dan zullen we ze op de man af vragen wat hun eigenlijk bezielt.”